TS. Cấn Văn Lực: Không nên quá lo lắng về câu chuyện nhập siêu của Việt Nam

Kinh tế thế giới có 3 điểm sáng và 4 thách thức

Tham luận tại sự kiện do Batdongsan.com.vn tổ chức vào sáng ngày 14/7, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), cho rằng kinh tế thế giới hiện nay đang tồn tại đồng thời 3 tín hiệu tích cực và 4 thách thức lớn.

Tín hiệu tích cực thứ nhất là tăng trưởng toàn cầu vẫn được duy trì dù chịu tác động từ những bất ổn địa chính trị. Năm nay, kinh tế thế giới được dự báo tăng trưởng khoảng 2,5%, thấp hơn mức khoảng 3% của năm trước, chủ yếu do ảnh hưởng từ các xung đột và biến động trên thị trường năng lượng.

Theo ông, mức tăng trưởng này vẫn không phải là quá thấp trong bối cảnh hiện nay. Việc giá năng lượng tăng do các xung đột địa chính trị đã tác động đến hoạt động tiêu dùng và đầu tư của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, nhưng chưa tạo ra sự suy giảm nghiêm trọng đối với kinh tế toàn cầu.

Tín hiệu tích cực thứ hai là lạm phát đang dần được kiểm soát. Dù tình hình địa chính trị vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, ông Lực cho rằng các diễn biến căng thẳng nhiều khả năng sẽ từng bước chuyển sang giai đoạn đàm phán. Khi lạm phát hạ nhiệt, mặt bằng lãi suất toàn cầu được kỳ vọng sẽ ổn định hơn, dù khả năng giảm mạnh trong thời gian ngắn là khó xảy ra do nguy cơ lạm phát quay trở lại.

Tín hiệu tích cực thứ ba đến từ xu hướng đẩy mạnh đầu tư và cải cách cơ cấu kinh tế tại nhiều quốc gia. Các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu, bán dẫn, công nghệ số, năng lượng sạch và chuyển đổi năng lượng đang trở thành trọng tâm đầu tư mới.

Ông Lực dẫn chứng, kinh tế Đài Loan được dự báo tăng trưởng khoảng 4,9% trong năm nay, gần gấp đôi năm trước, nhờ sự bứt phá trong các ngành công nghệ cao. Hàn Quốc cũng đang đi theo xu hướng tương tự và ghi nhận những kết quả tích cực.

Tuy nhiên, nền kinh tế toàn cầu vẫn chịu tác động từ các yếu tố bất định. Theo TS. Cấn Văn Lực, rủi ro lớn đầu tiên đến từ các xung đột địa chính trị, khi những bất ổn này có thể tác động trực tiếp đến giá năng lượng, chuỗi cung ứng và hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Thách thức thứ hai là đà tăng trưởng chậm lại tại nhiều nền kinh tế lớn. Với độ mở kinh tế cao và sự phụ thuộc lớn vào thương mại, đầu tư quốc tế, Việt Nam không nằm ngoài tác động từ sự suy giảm của nhu cầu toàn cầu.

Ngoài ra, ông Lực nhấn mạnh bốn vấn đề an ninh kinh tế cần đặc biệt quan tâm, gồm an ninh lương thực, an ninh năng lượng, an ninh chuỗi cung ứng và an ninh mạng, dữ liệu. Theo ông, nếu không có sự chuẩn bị đầy đủ đối với những yếu tố này, nền kinh tế có thể đối mặt với nhiều rủi ro bất ổn trong tương lai.

Dù vậy, theo đánh giá của vị chuyên gia, kinh tế thế giới đang có dấu hiệu phục hồi dần. Dự báo mới nhất của Ngân hàng Thế giới cho thấy phần lớn các nền kinh tế đang từng bước cải thiện sau giai đoạn chịu nhiều tác động từ lạm phát, lãi suất cao và bất ổn địa chính trị.

Nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu chưa phải tín hiệu đáng lo

Trong bối cảnh đó, hoạt động thương mại của Việt Nam cũng xuất hiện những diễn biến đáng chú ý khi tốc độ tăng nhập khẩu cao hơn xuất khẩu, xuất khẩu của Việt Nam thời gian qua tăng khoảng 21%, trong khi nhập khẩu tăng khoảng 33%.

Tuy nhiên, ông cho rằng không nên nhìn nhận việc nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu một cách quá tiêu cực. “Chúng ta không nên quá lo lắng về câu chuyện nhập siêu ở thời điểm hiện nay”, ông Lực nhận định.

Theo chuyên gia, có hai nguyên nhân chính khiến nhập khẩu tăng. Thứ nhất, trong bối cảnh mức độ bất định gia tăng, nhiều doanh nghiệp đã chủ động nhập khẩu nguyên vật liệu và hàng hóa để dự trữ, đảm bảo nguồn cung cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Thứ hai, giá hàng hóa trên thị trường thế giới, đặc biệt là năng lượng, tăng lên cũng khiến giá trị nhập khẩu của Việt Nam tăng theo.

Do đó, nhập khẩu tăng trong giai đoạn này không hoàn toàn phản ánh sự suy yếu của nền kinh tế mà còn cho thấy nhu cầu phục vụ sản xuất đang được duy trì.

Việt Nam có cơ sở duy trì tăng trưởng tích cực

TS. Cấn Văn Lực cho rằng triển vọng kinh tế đang có nhiều yếu tố hỗ trợ. Theo dự báo của ông, tăng trưởng GDP năm nay có thể đạt khoảng 6,9%. Đây là mức dự báo đã được công bố trước đó và có cơ sở dựa trên những diễn biến tích cực của nền kinh tế, thay vì chỉ là kỳ vọng mang tính cảm tính.

Theo ông, một trong những yếu tố cần theo dõi là diễn biến lạm phát. Trong bối cảnh xung đột địa chính trị khiến giá năng lượng và nhiều loại hàng hóa trên thế giới tăng lên, áp lực lạm phát vẫn hiện hữu tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Bên cạnh tác động từ bên ngoài, Việt Nam còn chịu thêm áp lực nhất định do lượng tiền cung ứng cho nền kinh tế trong thời gian qua ở mức tương đối lớn. Tuy nhiên, về cơ bản, lạm phát vẫn đang được kiểm soát dưới ngưỡng 4,5% theo mục tiêu Quốc hội đề ra.

TS. Cấn Văn Lực dự báo trong năm tới, áp lực lạm phát toàn cầu có thể giảm bớt, trong khi lạm phát trong nước nhiều khả năng tiếp tục duy trì ổn định. Đây sẽ là nền tảng để kinh tế phục hồi tốt hơn, với mức tăng trưởng được kỳ vọng khoảng 6,8%.

Theo ông, yếu tố quan trọng tác động đến triển vọng lạm phát là giá năng lượng. Giá dầu bình quân năm nay được dự báo ở mức khoảng 85 - 86 USD/thùng, tăng gần 20% so với trước. Tuy nhiên, sang năm, giá dầu được kỳ vọng giảm về khoảng 70 USD/thùng, qua đó giúp giảm áp lực lên mặt bằng giá.

Trong bối cảnh đó, các ngân hàng trung ương trên thế giới nhiều khả năng sẽ duy trì mặt bằng lãi suất ổn định hoặc chỉ điều chỉnh giảm nhẹ. Việc giảm lãi suất quá nhanh được đánh giá là khó xảy ra do nguy cơ lạm phát quay trở lại.

"Có một vài ngân hàng trung ương có thể tăng lãi suất nhẹ, ví dụ như ngân hàng trung ương Australia đã điều chỉnh tăng nhẹ trong thời gian vừa qua. Tuy nhiên, phần lớn các nước khác vẫn giữ nguyên lãi suất. Đặc biệt, đối với Mỹ, chúng tôi dự báo Fed sẽ giữ nguyên lãi suất ít nhất đến hết năm nay. 

Điều đó có nghĩa là mặt bằng lãi suất đồng USD trên thế giới vẫn ở mức cao, tạo áp lực khá lớn đối với mặt bằng lãi suất của Việt Nam, cũng như đối với tỷ giá và dòng vốn đầu tư, nhất là thị trường chứng khoán bởi nơi nào có lãi suất cao thì dòng vốn sẽ có xu hướng dịch chuyển về đó", ông Lực nhận định.