Nhà thầu xoay xở khi công trường APEC Phú Quốc thiếu hàng nghìn lao động

"Giai đoạn này không tính lời lỗ, phải bằng mọi cách có người", ông Đặng Xuân Minh, đại diện nhà thầu AIT thi công Trạm biến áp 220kV Phú Quốc, nói. Đây là một trong ba công trình ngành điện phục vụ APEC 2027, dự kiến diễn ra tháng 11 năm sau.

AIT đang thi công san lấp nền trạm, nhà điều khiển, cống thoát nước, móng thiết bị và gia cố mái taluy. Hơn 3 tháng qua, đơn vị duy trì hơn 90 lao động, tăng ca liên tục, không nghỉ cuối tuần. Sắp vào giai đoạn hoàn thiện, nhà thầu cần khoảng 260 người để kịp tiến độ trước mùa mưa kéo dài.

"Phú Quốc hiện như đại công trường, lao động bị cạnh tranh rất mạnh, trong khi nhân lực tại chỗ lại ít", ông Minh nói.

Để chủ động nguồn người, doanh nghiệp về các tỉnh miền Trung tuyển lao động, chỉ yêu cầu đủ sức khỏe. Công nhân được tập hợp sẵn, kể cả khi chưa có việc vẫn được trả lương chờ. Khi công trình bước vào cao điểm, họ được đưa ra đảo. Chi phí đi lại, ăn ở do nhà thầu chi trả. Tiền công tăng 30-40%, lên khoảng 800.000 đồng mỗi ngày.

Theo ông Minh, giá nhân công hiện cao hơn nhiều so với lúc ký hợp đồng, nhưng "không thể chần chừ" vì áp lực tiến độ.

Để phục vụ APEC 2027, tỉnh An Giang triển khai đồng loạt 21 dự án lớn. Nổi bật là Trung tâm Hội nghị và Triển lãm với tổng diện tích sàn 152.166 m2. Công trình có phòng hội nghị 11.050 m2, được xem là lớn nhất thế giới, cùng trung tâm báo chí phục vụ 4.000 phóng viên, hướng đến phát triển du lịch MICE lâu dài.

Đại diện một nhà thầu tại dự án cho biết lực lượng hiện chỉ đáp ứng 30-40% nhu cầu khi khối lượng công việc tăng nhanh. Phần còn lại phải huy động từ nhiều địa phương, chủ yếu TP HCM và các tỉnh phía Nam. Để thu hút, đơn vị dựng lán trại, hỗ trợ chi phí đi lại, cung cấp suất ăn và phụ cấp làm đêm.

Dù vậy, việc tuyển người vẫn khó. Lao động trẻ ngày càng ít chọn công việc nặng nhọc. Trong khi đó, nhiều dự án lớn triển khai cùng lúc khiến cạnh tranh nhân lực gay gắt. Đặc thù Phú Quốc xa đất liền, chi phí sinh hoạt cao càng làm giảm sức hút.

Tâm lý ngại đi xa, cùng lo ngại chậm thanh toán từ một số nhà thầu phụ trước đây, cũng khiến nhiều người chọn việc gần nhà.

Để đảm bảo tiến độ, các công trường tổ chức thi công 3 ca liên tục, trong đó ca đêm chiếm khoảng 30% nhân lực. Ở cao điểm, riêng một nhà thầu tại Trung tâm Hội nghị có thể huy động 2.400-2.700 người khi triển khai đồng loạt kết cấu, hoàn thiện và hệ thống cơ điện.

Ông Hoàng Khắc Kỳ, Trưởng bộ phận xây dựng Ban quản lý dự án APEC thuộc Sun Group, cho biết giai đoạn thi công phần thô, công trường duy trì hơn 2.000 lao động và đã hoàn thành trên 90% kết cấu chính. Khi chuyển sang hoàn thiện, nhu cầu có thể tăng lên 3.000-4.000 người, chủ yếu là thợ lành nghề.

"Các nhà thầu đang dồn lực vì chỉ còn khoảng hai tháng mùa nắng để thi công", ông Kỳ nói.

Cách đó không xa, công trường sân bay Phú Quốc gồm đường băng, nhà ga VIP và nhà ga T2 hiện có khoảng 4.000 công nhân mỗi ngày. Tuy nhiên, để đáp ứng tiến độ, đặc biệt khi vừa thi công vừa khai thác, dự án cần thêm khoảng 2.000 người.

Ông Lê Minh Thuận, Trưởng bộ phận hạ tầng dự án sân bay, cho biết áp lực không chỉ ở số lượng mà còn ở điều kiện thi công đặc thù. Nhiều hạng mục chỉ làm được trong thời gian ngắn rạng sáng để tránh giờ bay, khiến việc bố trí nhân lực phức tạp, đòi hỏi kỷ luật cao.

Theo Sun Group, đơn vị tham gia đầu tư các dự án trọng điểm phục vụ APEC, tiến độ chung vẫn được kiểm soát, nhưng áp lực rất lớn khi quỹ thời gian chỉ còn 9-15 tháng. Các nhà thầu chỉ còn khoảng hai tháng mùa khô (tháng 4-5) để tăng tốc trước khi bước vào mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10.

Đại diện chủ đầu tư cho biết thiếu lao động là một trong bốn điểm nghẽn lớn, bên cạnh mặt bằng, hạ tầng ngầm và vật liệu.

Để hỗ trợ, Sun Group triển khai nhiều chính sách hướng vào người lao động. Tập đoàn xây dựng nhà tiền chế, đảm bảo phần lớn công nhân có chỗ ở miễn phí. Lao động làm dài hạn được thưởng thêm, hỗ trợ vé máy bay về quê. Công nhân làm xuyên Tết được thưởng khoảng một triệu đồng mỗi ngày. Người gắn bó còn được khám chữa bệnh miễn phí. Các khoản hỗ trợ được chuyển trực tiếp.

Trong khi đó, một số nhà thầu đề xuất cho phép bổ sung lao động nước ngoài. Theo họ, nhu cầu nhân lực xây dựng tăng mạnh khi nhiều dự án cùng triển khai, trong khi nguồn trong nước ngày càng hạn chế. Vì vậy, cần cơ chế phù hợp để doanh nghiệp có thêm nguồn lực, đảm bảo tiến độ các công trình trọng điểm.