Có AI rồi có cần tới các công ty gia công phần mềm nữa không? Sếp FPT trả lời thẳng thắn

Từ đầu năm đến nay, thị trường chứng khoán toàn cầu ghi nhận sự phân hóa rõ rệt giữa hai nhóm cổ phiếu công nghệ. Trong khi chỉ số S&P 500 gần như đi ngang, chỉ tăng khoảng 8%, thì chỉ số SOX - đại diện cho nhóm cổ phiếu bán dẫn và sản xuất chip, tăng tới 67%. Chỉ số công nghệ trên sàn Nasdaq cũng tăng 49%.

Ở chiều ngược lại, cổ phiếu của các công ty gia công phần mềm lớn lại có diễn biến kém khả quan hơn.

Accenture, tập đoàn dịch vụ công nghệ của Mỹ, vẫn ghi nhận tăng trưởng dương trong báo cáo kết quả kinh doanh quý III, nhưng tốc độ tăng trưởng này thấp hơn nhiều so với các công ty AI, khiến giá cổ phiếu công ty này suy giảm mạnh. 

Tương tự, chỉ số ngành của các công ty dịch vụ công nghệ thông tin (IT Service) tại Ấn Độ - một trong những cường quốc gia công phần mềm thế giới, đã giảm khoảng 35% kể từ đầu năm.

Điều này đặt ra câu hỏi cho giới đầu tư, rằng AI có thể tự động hóa nhiều công đoạn phát triển phần mềm, liệu nhu cầu thuê ngoài dịch vụ công nghệ thông tin có còn tồn tại? Vấn đề này cũng được mang ra chất vấn trực tiếp cho ông Nguyễn Thế Phương, Phó Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc Tài chính (CFO) FPT, tại cuộc gặp gỡ nhà đầu tư chiều 30/7 do HSC tổ chức.

Vì sao doanh nghiệp vẫn cần thuê ngoài dù có AI?

Theo ông Phương, câu hỏi liệu AI có làm giảm nhu cầu chi tiêu cho ngành dịch vụ công nghệ thông tin hay không đã xuất hiện thường xuyên trong các cuộc trao đổi của ông với nhà đầu tư thời gian gần đây. 

Ông dẫn số liệu dự báo của Gartner cho biết chi tiêu cho ngành công nghệ thông tin toàn cầu vẫn tiếp tục gia tăng từ nay đến năm 2030, trong đó riêng chi tiêu cho dịch vụ công nghệ thông tin được dự báo tăng 8,5% mỗi năm trong giai đoạn này. Mức tăng trưởng này cao hơn tốc độ bình quân 6-8%/năm của 5 năm vừa qua.

Theo ông Phương, động lực tăng trưởng đến từ chính AI. Cụ thể, AI tạo ra nhu cầu chi tiêu mới cho hạ tầng AI, phát triển các AI Agent, kéo theo nhu cầu về hạ tầng và dịch vụ liên quan đến dữ liệu do các dự án AI đòi hỏi lượng dữ liệu lớn. Nhu cầu về quản trị và bảo mật liên quan đến AI cũng gia tăng. 

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp có nhu cầu thiết kế lại quy trình làm việc để tăng năng suất và cải thiện trải nghiệm khách hàng. 

Ông Phương cũng cho rằng AI sẽ làm giảm chi phí phát triển sản phẩm phần mềm, và điều này ngược lại sẽ thúc đẩy nhu cầu phát triển phần mềm tăng lên, từ các ứng dụng thuần AI cho tới việc hiện đại hóa các hệ thống cũ (legacy systems) – công việc mà theo ông, AI hiện có thể hỗ trợ thực hiện dễ dàng và thuận lợi hơn trước.

Về câu hỏi liệu doanh nghiệp có còn cần đến các công ty dịch vụ công nghệ thông tin khi đã có AI, ông Phương dẫn một nghiên cứu của Deloitte cho thấy các lãnh đạo công nghệ thông tin tại doanh nghiệp vẫn phải tận dụng mô hình thuê ngoài để đẩy nhanh quá trình ứng dụng AI và tối đa hóa hiệu quả đầu tư.

Ông Phương đưa ra ba lý do cho việc này. Thứ nhất là bài toán tối ưu chi phí, nếu xây dựng đội ngũ công nghệ nội bộ, doanh nghiệp phải duy trì đội ngũ đó bất kể có dự án hay không, trong khi bản chất của mô hình thuê ngoài là hướng tới tối đa hóa hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Thứ hai, khi có AI, lợi thế kinh tế theo quy mô trở nên quan trọng hơn. Các công ty dịch vụ công nghệ thông tin có quy mô đội ngũ kỹ sư AI lớn, hạ tầng AI Agent và năng lực tính toán tốt hơn, đồng thời quản lý chi phí tiêu thụ token hiệu quả hơn. 

Các công ty này cũng có khả năng điều phối nhiều nền tảng, nhiều mô hình AI khác nhau cùng lúc để tối ưu hiệu quả và chi phí, cũng như sở hữu các thư viện có thể tái sử dụng giữa nhiều khách hàng.

Thứ ba, từ góc độ khách hàng, doanh nghiệp có xu hướng ưu tiên chi phí biến đổi hơn là duy trì một đội ngũ chi phí cố định. Bên cạnh việc phát triển sản phẩm, vấn đề bảo mật và quản trị cũng là lĩnh vực mà các công ty dịch vụ chuyên nghiệp có lợi thế.

“Do vậy, nhu cầu thuê ngoài dịch vụ công nghệ thông tin sẽ không mất đi”, ông Phương kết luận.

Vậy những quy trình nào sẽ mất đi hoặc bị thay thế bởi AI?

Dù vậy, ông Phương thừa nhận AI đặt ra một thách thức khác cho ngành, đó là bản thân cơ cấu công việc trong ngành dịch vụ công nghệ thông tin buộc phải dịch chuyển.

Trước đây, khi chưa có AI, doanh nghiệp thuê ngoài nhiều công việc từ đơn giản đến phức tạp. Thì nay, những công việc như lập trình cơ bản, kiểm thử thủ công, dịch vụ thuê ngoài quy trình kinh doanh (BPO) hay bảo trì cơ bản sẽ dần mất đi hoặc bị thay thế đáng kể.

Ngoài ra, nhu cầu sẽ dịch chuyển sang các dịch vụ chuyển đổi AI, triển khai và mở rộng các nền tảng AI/AI Agent, hiện đại hóa các hệ thống cũ bằng AI, cùng các dịch vụ về an ninh mạng và quản trị AI. 

Ông Phương cho rằng năng lực của các công ty dịch vụ công nghệ thông tin cũng phải đầu tư chuyên sâu hơn, tập trung vào năng lực chuyển đổi AI toàn diện và am hiểu sâu về từng ngành, bởi làm về AI đồng nghĩa với việc xử lý toàn bộ dữ liệu của khách hàng, cùng khả năng triển khai AI nhanh chóng, linh hoạt. 

Theo đánh giá của Gartner mà ông Phương dẫn lại, nhu cầu của ngành trong 5 năm tới được dự báo tăng trưởng tốt, và những công ty thích ứng thành công với sự dịch chuyển này sẽ có triển vọng tích cực.

Một câu hỏi khác được đặt ra là liệu FPT có lo ngại biên lợi nhuận suy giảm do năng suất khách hàng tăng lên nhờ AI, cũng như liệu khách hàng có tăng tỷ lệ tự sản xuất (in-house) thay vì tiếp tục thuê ngoài dịch vụ công nghệ thông tin hay không.

Ông Phạm Minh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc FPT kiêm Tổng Giám đốc FPT Software, cho rằng về dài hạn, biên lợi nhuận sẽ cải thiện. Ông giải thích, trước đây dịch vụ được kiểm soát và trả tiền theo đầu người, do đó khách hàng có thể tự tính toán được biên lợi nhuận của nhà cung cấp dịch vụ. 

Hiện nay, khi các hợp đồng chuyển sang mô hình linh hoạt hơn, kết hợp giữa nhân lực và máy móc, biên lợi nhuận cao hay thấp sẽ phụ thuộc vào mô hình sản xuất do chính công ty dịch vụ quyết định. 

Ông Tuấn cho biết FPT đang đầu tư vào các nền tảng phục vụ mô hình sản xuất mới này, hiện vẫn trong giai đoạn đầu tư nên chưa phản ánh rõ xu hướng, nhưng kỳ vọng khi hoạt động sản xuất trở nên linh hoạt hơn, sẽ có nhiều cách để tối ưu chi phí, giúp biên lợi nhuận dài hạn tăng dần.