Chiêu bỏ tiền tỷ ngoài sổ sách của Chủ tịch Tập đoàn Rạng Đông

Hành vi của ông Nguyễn Văn Đông (64 tuổi, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Rạng Đông) được nêu trong cáo trạng về các sai phạm của ông Phan Thành Muôn, Chủ tịch Khoáng sản Hưng Thịnh, do VKSND Tối cao vừa hoàn tất. Ông Đông bị truy tố về tội Trốn thuế hơn 3,88 tỷ đồng, được tại ngoại.

Liên quan đến hành vi của ông Đông, các bị can Lê Hoàng Ngân (Tổng Giám đốc); Nguyễn Thu Hương Thủy (Phó phòng tài chính đầu tư Công ty CP Rạng Đông) và Nguyễn Thị Phương Thu (Trưởng bộ phận bán hàng trong nước của Công ty Cổ phần khoáng sản Sông Bình - Công ty con của Rạng Đông) bị cáo buộc vai trò đồng phạm.

Công ty Cổ phần Rạng Đông là doanh nghiệp tư nhân đa ngành, gồm 12 công ty thành viên, trong đó có Công ty cổ phần khoáng sản Sông Bình, hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, khoáng sản, thương mại, dịch vụ và vật liệu xây dựng.

Theo cáo trạng, ông Đông giữ vai trò Chủ tịch HĐQT, đồng thời chi phối hoạt động toàn hệ thống. Lê Hoàng Ngân là Tổng giám đốc, đại diện pháp luật, phụ trách điều hành tài chính theo chỉ đạo của Đông. Nguyễn Thu Hương Thủy (em họ ông Đông) được giao quản lý dòng tiền từ hoạt động kinh doanh của các công ty thành viên. Trong hệ thống này, Công ty cổ phần khoáng sản Sông Bình có bộ máy kế toán và sổ sách riêng.

Cuối năm 2023, do khó khăn tài chính, lãnh đạo Công ty Rạng Đông chỉ đạo thực hiện việc bán quặng theo hai mức giá - tức giá bán thực tế cao hơn ghi trên hợp đồng. Phần chênh lệch không thể hiện trên hóa đơn, được yêu cầu thanh toán bằng tiền mặt để sử dụng cho hoạt động chung.

Việc này được giao cho Thu trực tiếp thỏa thuận với khách hàng. Theo đó, khách mua phải chuyển khoản số tiền theo hợp đồng vào tài khoản công ty, còn phần chênh lệch giao tiền mặt.

Từ tháng 12/2023 đến tháng 9/2024, Trần Thị Lê Vi Vân (kinh doanh tự do) sử dụng pháp nhân Công ty Châu Thành và Công ty Tân Việt Trung ký 4 hợp đồng mua 38.000 tấn quặng Ilmenite của Công ty Sông Bình tổng trị giá 115,5 tỷ đồng. Công ty Sông Bình xuất hóa đơn theo giá hợp đồng, còn khoản chênh lệch Vân mang tiền mặt đến công ty giao cho Thu, để ngoài sổ sách theo thỏa thuận.

Liên quan các giao dịch này, Vân khai tổng số tiền chênh lệch ngoài hợp đồng là 31,6 tỷ đồng. Tuy nhiên, Thu chỉ thừa nhận 16,5 tỷ đồng. Các lần giao nhận tiền đều không lập chứng từ.

Nhà chức trách xác định, số tiền chênh lệch thực tế giữa giá thanh toán và giá ghi trên hợp đồng đối với 38.000 tấn quặng Ilmenite là 16,5 tỷ đồng. Khoản tiền này không được hạch toán, không kê khai thuế, gây thất thu ngân sách.

Kết luận giám định ngày 20/11/2025 của cơ quan thuế tỉnh Lâm Đồng xác định việc xuất hóa đơn thấp hơn giá thực tế đã làm thiệt hại thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp tổng cộng hơn 3,88 tỷ đồng.

Quá trình điều tra, ông Đông và các bị can liên quan thừa nhận đã bàn bạc, thống nhất việc ký hợp đồng, xuất hóa đơn thấp hơn giá thực tế, nhận tiền chênh lệch để sử dụng ngoài sổ sách kế toán. Cơ quan công tố xác định, ông Đông có vai trò chủ mưu còn các bị can khác là đồng phạm giúp sức.

Trong cùng vụ án, ông Phan Thành Muôn, Chủ tịch HĐQT Công ty Khoáng sản Hưng Thịnh bị cáo buộc đưa hối lộ hơn 1,1 tỷ đồng khi khai thác trái phép gần 450.000 tấn, tổng trị giá 1.500 tỷ đồng.

Ông Muôn bị truy tố về các tội Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò khai thác tài nguyên, Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và Đưa hối lộ.

Bà Phan Thị Xuân Thu, Phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Thuận cũ; Lê Văn Hưng, cựu cán bộ Hải quan Chi cục Hải quan Cảng Sài Gòn khu vực 1, bị cáo buộc Nhận hối lộ.

25 người còn lại bị truy tố về một trong các tội: Đưa hối lộ, Buôn lậu, Trốn thuế, Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò khai thác tài nguyên, Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng hoặc Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ.

Ngoài vụ án này, hồi tháng 9/2013, Công ty CP Rạng Đông từng mua lại toàn bộ cổ phần của một công ty nước ngoài đầu tư dự án sân golf trên diện tích 620.000 m2 tại Bình Thuận. Nhưng sau đó, công ty này đã xin chính quyền tỉnh Bình Thuận xóa sân golf, chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở đô thị và trở thành chủ đầu tư "siêu dự án" Khu đô thị du lịch biển Phan Thiết.

Lãnh đạo UBND tỉnh Bình Thuận lúc bấy giờ bị xác định đã áp giá đất sai quy định tại dự án khu đô thị du lịch biển Phan Thiết, gây thiệt hại 308 tỷ đồng cho Nhà nước.

Ông Nguyễn Văn Đông, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Rạng Đông (chủ đầu tư dự án) cùng 19 cá nhân khác tại Tỉnh ủy Bình Thuận, UBND tỉnh, Sở Tài nguyên Môi trường và một số đơn vị liên quan được xác định có tham gia vào quá trình xây dựng, thẩm định, phê duyệt giá đất tại dự án này với vai trò, chức năng, nhiệm vụ khác nhau. Tuy nhiên, họ không tham gia xuyên suốt và hành vi không mang tính chất quyết định đến kết quả phê duyệt giá đất. Do đó, cơ quan điều tra không xử lý hình sự, mà có văn bản gửi đến các cơ quan chức năng có thẩm quyền kiến nghị xem xét, có hình thức kỷ luật Đảng, chính quyền.