Bút bi - bài toán hóc búa đối với Trung Quốc

Hồi năm ngoái, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường từng xuất hiện trên truyền hình quốc gia và phàn nàn về việc Trung Quốc không thể sản xuất ra bút bi có chất lượng.

Bút bi Trung Quốc tạo ra cảm giác “thô” khi so sánh với sản phẩm từ Nhật Bản, Đức và Thụy Sĩ, ông Lý nói.

Độ chính xác cao

BBC cho biết vấn đề không nằm ở phần thân bút mà là ở ngòi – nơi có một viên bi bé xíu giúp đưa mực ra khi người dùng viết. Sản xuất loại bi này không hề đơn giản, cần phải sử dụng loại máy có độ chính xác cao cùng những tấm thép cứng, siêu mỏng. Tuy nhiên, chất lượng thép Trung Quốc chưa đủ tốt, dẫn đến Bắc Kinh gặp khó khăn trong sản xuất sản phẩm này.

Khoảng 3.000 nhà sản xuất bút bi Trung Quốc phải nhập khẩu ngòi bút từ nước ngoài, tốn khoảng 130 triệu nhân dân tệ (14,3 triệu USD) một năm.

Công ty Sắt thép Trung Quốc, một doanh nghiệp nhà nước, vừa thông báo họ đã giải quyết được vấn đề trên sau 5 năm nghiên cứu, theo People’s Daily. Lô ngòi bút 2,3 mm đầu tiên đã ra lò. Khi quá trình thử nghiệm kết thúc, Trung Quốc có thể dừng hoàn toàn nhập khẩu ngòi bút trong vòng hai năm.

Mang tính biểu tượng

Tại mức độ nào đó, việc Trung Quốc có thể sản xuất bút bi chất lượng hay không, không quan trọng bằng nhiều vấn đề khác. Sản xuất sáng tạo và công nghệ cao là vấn đề trọng tâm trong chương trình “Made in China 2025” của nước này nhằm giúp tăng trưởng nội địa. Những mặt hàng giá trị thấp như bút bi không được coi là ưu tiên.

Lời phàn nàn về bút bi của ông Lý chỉ mang tính biểu tượng. Dù sản xuất hơn một nửa lượng sắt thép thô cho thế giới, nguồn thép chất lượng cao tại Trung Quốc vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu. Đây là thất bại mà ông Lý dùng để nhấn mạnh sự cần thiết phải nâng cao năng lực sản xuất của Trung Quốc.

Khác biệt văn hóa

“Trong lịch sử, Trung Quốc chưa bao giờ đủ khả năng trong ngành cơ khí chính xác và sản xuất bút bi chính là ví dụ”, Giáo sư George Huang, đứng đầu phòng công nghiệp và máy móc cơ khí, Đại học Hong Kong, nói. “Các bộ phận của nó khá nhỏ và cần độ chính xác cao, giải quyết vấn đề này không đơn giản”.

Theo ông Huang, cơ khí chính xác tại Trung Quốc chỉ phát triển trong một số lĩnh vực nhất định như hàng không vũ trụ và quốc phòng, nơi yếu tố trên được Bắc Kinh coi là ưu tiên. Ngay cả trong điện thoại thông minh và máy tính, Trung Quốc vẫn nhập khẩu chip hiện đại từ Đài Loan và Nhật Bản.

Giáo sư Huang cho rằng Trung Quốc thiếu văn hóa xuất sắc trong cơ khí chính xác. Ông sử dụng từ “phù thảo” (fucao) để mô tả, hàm ý không được vững chắc hoặc đáng tin cậy 100%.

“Văn hóa của họ khác biệt với người Nhật Bản và người Đức”, ông nói, nhắc đến người dân hai quốc gia nổi tiếng về sáng tạo trong cơ khí. “Người Trung Quốc giống như thợ thủ công nhưng tinh thần không tốt bằng họ”.