Bộ trưởng Tài chính: Cần cơ chế phát triển đô thị lấn biển để tạo cực tăng trưởng mới

Sáng 22/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về chính sách với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự án Luật Phát triển đô thị.

Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết hoạt động này sẽ góp phần đảm bảo thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số đến 2030. Đồng thời, việc này cũng giúp hình thành những đô thị mới trên biển hiện đại, thông minh, mang tính biểu tượng quốc gia, đủ sức hấp dẫn để thu hút các nhà đầu tư chiến lược và người tiêu dùng.

Tại dự thảo, Chính phủ đề xuất cơ chế dành riêng cho khu đô thị lấn biển có vốn từ 100.000 tỷ đồng. Còn dự án dưới mức này thực hiện theo pháp luật về đất đai. Chính phủ cũng đề xuất các dự án trong khu đô thị lấn biển được áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, chính sách về giấy phép lao động cho người nước ngoài và cửa hàng miễn thuế.

Ông Nguyễn Ngọc Sơn, đại biểu chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội ủng hộ việc xây dựng cơ chế đặc thù để hình thành các cực tăng trưởng mới từ kinh tế biển.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng ưu đãi càng mạnh, phân quyền càng sâu, rủi ro về sau càng lớn. Bởi theo ông, đây không đơn thuần là dự án phát triển đô thị thông thường, mà chuyển một phần không gian biển thành quỹ đất để đầu tư, kinh doanh và tổ chức dân cư.

Ông Sơn đề nghị dự án càng lớn, giới hạn thẩm quyền và cơ chế kiểm soát nên được quy định chặt chẽ hơn. Ông yêu cầu làm rõ quy định về thời điểm được phép chuyển nhượng dự án lấn biển, cũng như đánh giá năng lực của bên mua nhằm đảm bảo kế thừa toàn bộ nghĩa vụ về vốn, tiến độ, bảo vệ môi trường và quốc phòng an ninh.

Dự thảo đang quy định theo hướng nhà đầu tư chiến lược được phép chuyển nhượng một phần dự án, nhưng không quá 50% diện tích đất khu đô thị lấn biển đã xây dựng hạ tầng kỹ thuật.

Phó đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long Thạch Phước Bình cũng nêu nguy cơ dự án lấn biển đã hình thành hạ tầng cơ bản, nhưng chưa xong toàn bộ. Với trường hợp này, ông Bình cho rằng phải quy định làm rõ khả năng tiếp tục triển khai dự án.

"Nếu tiếp tục thực hiện, lựa chọn nhà đầu tư kế nhiệm bằng cơ chế nào. Việc chuyển giao và xử lý các quyền, nghĩa vụ, nợ, tài sản bảo đảm, trách nhiệm bảo vệ môi trường của nhà đầu tư cũ được thực hiện ra sao", ông Bình đặt vấn đề.

Ông đề xuất Nhà nước có trách nhiệm bảo đảm an toàn công trình, lợi ích công cộng, nhưng không gánh thay các nghĩa vụ thương mại của nhà đầu tư. Theo ông, không thể vì cứu dự án lấn biển mà biến các rủi ro từ kinh doanh của doanh nghiệp thành gánh nặng với ngân sách.

Về vấn đề các đại biểu nêu, Bộ trưởng Tài chính khẳng định dự thảo đã quy định rất chặt chẽ điều kiện chuyển nhượng của nhà đầu tư. Theo ông Tuấn, việc được bán một phần không quá 50% diện tích lấn biển đã có đủ hạ tầng vừa gắn trách nhiệm của nhà đầu tư, vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp thu hồi và huy động vốn để dự án được triển khai thông suốt.

Bộ trưởng chia sẻ việc huy động vốn không dưới 4 tỷ USD cho một dự án lấn biển "vô cùng khó khăn". Do đó, ông nói phải có đủ cơ chế, chính sách để hấp dẫn các nhà đầu tư có tiềm lực, kinh nghiệm quản lý, đảm bảo xây dựng và tổ chức vận hành, quản lý tốt toàn bộ dự án.

Theo ông Tuấn, dự thảo cũng thiết kế các nguyên tắc để tất cả dự án lấn biển phải phù hợp quy hoạch, đảm bảo an ninh quốc phòng, quyền tài phán và lợi ích quốc gia trên biển... Các dự án cũng sẽ được quyết định trên cơ sở đánh giá đầy đủ điều kiện tự nhiên, hải văn, hệ sinh thái, tác động đến khu vực ven biển và khả năng thích ứng biến đổi khí hậu, nước biển dâng...

Quốc hội dự kiến xem xét, thông qua dự Luật Phát triển đô thị, trong đó có nội dung về cơ chế, chính sách với xây dựng khu đô thị lấn biển vào 24/8.