Vì sao đà tăng giá vonfram chững lại?

Như vậy, một đợt tăng giá bứt phá trên diện rộng trong tháng 9 là kịch bản rất khó xảy ra. Thị trường hiện đang bị giằng xé bởi sự phân kỳ sâu sắc giữa giá nguyên liệu thô thượng nguồn và sự chững lại của các sản phẩm tinh chế.

Sự phân kỳ của chuỗi cung ứng

Trong suốt tháng 8, thị trường vonfram chứng kiến một nghịch lý, giá nguyên liệu đầu vào vẫn neo cao, trong khi giá thành phẩm đầu ra giảm đều qua từng tuần. Tại thượng nguồn, giá quặng vonfram đen (65% WO₃ - wolframit) tiêu chuẩn nội địa Trung Quốc vẫn neo ở mức cao, dao động quanh 417.500 - 418.500 nhân dân tệ/tấn, theo Shanghai Metals Market - SMM.

Diễn biến chủ yếu đến từ việc nguồn cung ở các mỏ bị siết lại - những đợt kiểm tra an toàn mỏ tại Hà Nam, cộng với việc cắt giảm sản lượng trong mùa mưa lũ. Thực tế, vùng khai thác vonfram trọng điểm của Trung Quốc là Giang Tây và Hồ Nam; Hà Nam chỉ là nơi khai thác thứ cấp, nên tác động của đợt kiểm tra này thiên về cộng hưởng tâm lý giữ giá hơn là một cú cắt giảm nguồn cung trên diện rộng. Hơn nữa, việc Trung Quốc phân bổ hạn ngạch khai thác đợt 2 trong năm (với tiêu chí khắt khe hơn) cũng củng cố vị thế đàm phán của các chủ mỏ.

Tuy nhiên, bức tranh tại phân khúc chế biến lại ảm đạm hơn. Giá APT nội địa đã bốc hơi 12.000 nhân dân tệ/tấn (giảm 1,97% trong tháng 8), xuyên thủng ngưỡng tâm lý 600.000 nhân dân tệ để dừng phiên ở mức 598.000 nhân dân tệ/tấn vào ngày 28/8. Theo SMM, mức giá này đã tiệm cận hoặc xuống dưới ngưỡng chi phí (mà dưới đó một số nhà máy buộc phải cân nhắc dừng lò) của một số nhà máy luyện kim - đồng nghĩa mức chi phí này có thể trở thành lực đỡ cho giá trong tháng 9. Nhìn trên đồ thị từ đầu năm, mức 598.000 nhân dân tệ/tấn hiện nay là vùng đáy được thiết lập từ tháng 7, sau khi giá rời đỉnh hồi cuối quý I và lao dốc suốt quý II.

APT (Ammonium Paratungstate) là hợp chất hóa học trung gian quan trọng nhất trong chuỗi công nghiệp vonfram, là công đoạn mà phần lớn quặng thô đưa vào chế biến đều phải đi qua (ước tính ngành khoảng 80%). Đây là nguyên liệu nền tảng bắt buộc để tinh chế ra bột vonfram nguyên chất trước khi nung kết thành hợp kim. Do đó, giá APT được xem là phong vũ biểu của chuỗi công nghiệp vonfram - mức giá tham chiếu mà cả chuỗi, từ mỏ quặng tới nhà máy hợp kim cứng, đều nhìn vào để định giá.

 Nhập khẩu quặng và phế liệu bù đắp phần thiếu hụt từ mỏ nội địa

Sở dĩ các nhà máy không đủ sức trả giá cao để mua quặng là vì họ đang mắc kẹt giữa tồn kho thành phẩm chất đống và khoản lỗ từ lô nguyên liệu giá cao mua trước đó, trong khi lực cầu hạ nguồn vẫn yếu - nhiều đơn vị phải chiết khấu để đẩy hàng đi. Ở chiều ngược lại, các chủ mỏ giao hàng nhỏ giọt và giữ nguyên giá chào.

Về phía nguồn cung, lượng quặng nhập khẩu đang bù đắp phần thiếu hụt từ các mỏ nội địa, làm loãng bớt tác động của chính sách siết hạn ngạch.

Cụ thể, theo Tổng cục Hải quan Trung Quốc, lượng nhập khẩu quặng vonfram của Trung Quốc trong tháng 7 đạt 3.942,6 tấn (tăng 88% so với cùng kỳ). Lũy kế 7 tháng đầu năm, khối lượng nhập khẩu bùng nổ 107,7%, đạt 19.400 tấn, với động lực chính từ Kazakhstan (tăng 241%) và Myanmar (tăng 98%). SMM dự báo tổng lượng nhập khẩu cả năm 2026 có thể chạm mốc 34.000 tấn, đủ bù đắp mức sụt giảm sản lượng từ các mỏ nội địa. Bên cạnh đó, nguồn cung từ phế liệu vonfram tái chế cũng được dự báo tăng 30% trong năm nay.

Trung Quốc hiện kiểm soát hơn 80% sản lượng khai thác và tinh chế vonfram toàn cầu. Nước này áp dụng hệ thống hạn ngạch khai thác (Mining Quotas) nghiêm ngặt nhằm tránh khai thác quá mức và bảo vệ quyền lực định giá. Tuy nhiên, Kazakhstan và Myanmar đang nổi lên như những nguồn cung thô giá rẻ thay thế. Việc Trung Quốc tăng cường nhập khẩu quặng thô về để tinh chế không chỉ giúp bảo tồn trữ lượng tài nguyên quốc gia, mà còn duy trì vị thế ở các công đoạn chế biến giá trị gia tăng cao.

Lực cầu từ công nghệ mới còn quá nhỏ để nâng đỡ thị trường

Thị trường không bứt phá được vì ba lực cản cùng lúc, quặng nhập khẩu đang bù đắp phần thiếu hụt từ mỏ nội địa, phía nhà máy còn ứ đọng hàng tồn kho và lực cầu hạ nguồn yếu. Trong đó, nhóm tiêu thụ vonfram lớn nhất - các nhà máy sản xuất hợp kim cứng và dụng cụ cắt gọt kim loại vẫn mắc kẹt trong mùa thấp điểm truyền thống, gần như không có đơn hàng mới. Các nhà máy này duy trì tồn kho ở mức thấp và chỉ mua nguyên liệu nhỏ giọt theo đơn hàng có sẵn, không sẵn sàng gom hàng tích trữ.

Hợp kim cứng (cemented carbide) tiêu thụ khoảng 55–60% tổng lượng vonfram thế giới. Nhờ độ cứng và khả năng chịu nhiệt vượt trội, vật liệu này là "xương sống" của mũi khoan địa chất trong ngành dầu khí, dao tiện và lưỡi phay trong chế tạo ô tô, cơ khí hạng nặng, cùng các chi tiết máy chịu mài mòn. Phần vonfram còn lại đi vào thép hợp kim, thép gió, điện cực hàn, hợp kim nặng, cùng các ứng dụng công nghệ cao như khí WF6 cho sản xuất chip bán dẫn hay vật liệu che chắn bức xạ trong thiết bị y tế. Nhìn chung, phần lớn trong số đó vẫn phục vụ sản xuất công nghiệp. Vì vậy, khi chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành chế tạo toàn cầu chững lại, các đơn hàng cũng sẽ chậm theo.

Nhóm ngành công nghiệp mới từng được kỳ vọng gánh bớt phần thiếu hụt của nhu cầu truyền thống, nhưng quy mô thực tế còn quá nhỏ. Theo ước tính của SMM, nhu cầu vonfram cho vật liệu bảng mạch in (PCB) dùng trong máy chủ AI và khí vonfram hexafluoride (WF6) tuy tăng rõ rệt trong năm 2026, vẫn chỉ chiếm khoảng 7% tổng cầu vonfram của Trung Quốc.

Khí vonfram hexafluoride (WF6) là khí siêu tinh khiết, hiện là vật liệu tiêu chuẩn trong quy trình lắng đọng hơi hóa học (CVD) để tạo các lớp kết nối trong chip 3D NAND và chip logic tiên tiến. Tuy nhiên, bán dẫn là ngành tiêu thụ vonfram với độ tinh khiết cực cao, không sử dụng lượng nguyên liệu lớn như ngành cơ khí. Vì vậy, tỷ trọng 7% này còn cần rất nhiều năm mới đủ sức bù đắp phần hụt từ các ngành công nghiệp truyền thống.

Dòng chảy thương mại bị siết ở cả hai đầu

Nếu ở chiều nhập khẩu, Trung Quốc mở van cho quặng thô, thì ở chiều xuất khẩu thành phẩm quốc gia này lại siết chặt. Tổng xuất khẩu sản phẩm vonfram của Trung Quốc trong 7 tháng đầu năm giảm 13%, riêng xuất khẩu APT gần như bằng 0 trong hai tháng liên tiếp - mặt hàng này nằm trong danh mục lưỡng dụng, phải xin giấy phép riêng cho từng lô. Không chỉ Trung Quốc, Mỹ cũng vừa hạn chế xuất khẩu phế liệu vonfram, đẩy chi phí nguyên liệu của các nhà tinh chế ngoài Trung Quốc lên cao.

Vonfram được xếp vào nhóm lưỡng dụng bởi ngoài công nghiệp dân dụng, nó còn được dùng trong công nghiệp quốc phòng - nhờ điểm nóng chảy cao nhất trong các kim loại (trên 3.400°C). Đặc tính này là lý do các sản phẩm vonfram sơ chế chịu quy định xuất khẩu ngặt nghèo ở nhiều nước.

Nhìn chung, thị trường vonfram tháng 9/2026 giằng co giữa hai lực trái chiều - nguồn cung từ mỏ bị siết chặt, trong khi các nhà máy còn ôm lượng tồn kho lớn và lực cầu hạ nguồn yếu kéo giá xuống. Theo dự báo của SMM, trong thời gian tới, giá sẽ dao động biên độ hẹp với xu hướng nhích nhẹ, khó xuất hiện cú tăng hay giảm mạnh.