'Thị trường chứng khoán đang rẻ, nhưng rẻ vẫn có thể còn rẻ hơn'

Sau nhịp điều chỉnh gần đây, câu chuyện định giá trở lại là một trong những chủ đề được nhà đầu tư quan tâm. P/E của thị trường hiện đã giảm đáng kể so với nhiều giai đoạn trước, trong khi kỳ vọng nâng hạng tiếp tục được xem là một yếu tố hỗ trợ.

Nhưng theo ông Nguyễn Anh Khoa, Giám đốc Phân tích Agriseco chia sẻ tại Data Talk | Market Insight với chủ đề “TTCK Việt Nam sau nâng hạng – dòng tiền sẽ thực sự đi đâu?”, việc một thị trường có P/E thấp hơn Mỹ hay các thị trường trong khu vực chưa đủ để kết luận là rẻ. Mặt bằng định giá còn phản ánh mức độ rủi ro mà nhà đầu tư phải chấp nhận.

Nói cách khác, cùng một mức tăng trưởng lợi nhuận, nhà đầu tư có thể chấp nhận trả P/E cao hơn cho một thị trường có mức độ minh bạch, khả năng tiếp cận và tính ổn định cao hơn.

Nâng hạng mở ra cơ hội tái định giá

Đây cũng là lý do câu chuyện nâng hạng thường đi cùng kỳ vọng tái định giá.

Khi còn ở nhóm thị trường cận biên, Việt Nam phải chấp nhận mức chiết khấu cao hơn do rủi ro lớn hơn. Khi chuyển lên nhóm thị trường mới nổi, phần rủi ro này có thể giảm xuống, qua đó nhà đầu tư có thể chấp nhận trả mức giá cao hơn cho cùng một đồng lợi nhuận doanh nghiệp.

Ông Khoa dẫn ví dụ, trước đây nhà đầu tư thường so sánh P/E Việt Nam khoảng 15-16 lần với Mỹ hay một số thị trường trong khu vực ở mức 19-20 lần và cho rằng Việt Nam rẻ hơn. Tuy nhiên, sự so sánh này chưa đầy đủ vì mỗi nhóm thị trường có mức độ rủi ro khác nhau.

Thị trường phát triển có mức độ rủi ro thấp hơn nên được chấp nhận P/E cao hơn. Trong khi đó, thị trường cận biên thường phải giao dịch ở mức P/E thấp hơn. Khi Việt Nam chuyển lên nhóm mới nổi, mức định giá 15-16 lần có thể trở nên hợp lý hơn so với trước.

Theo tính toán của ông Khoa, nếu giả định các yếu tố vĩ mô khác như lãi suất và lạm phát không thay đổi, riêng câu chuyện nâng hạng có thể giúp P/E thị trường tăng khoảng 20%.

Đây là phần kỳ vọng tích cực nhất của quá trình tái định giá. Tuy nhiên, thị trường thực tế không vận hành trong điều kiện các yếu tố khác đứng yên.

Lãi suất cao đang thu hẹp dư địa tăng

Biến số lớn nhất hiện nay là lãi suất.

Khi lãi suất tiền gửi tăng, kênh tiết kiệm trở nên hấp dẫn hơn và cạnh tranh trực tiếp với chứng khoán. Nhà đầu tư lúc này có thêm lựa chọn có mức độ an toàn cao hơn, nên để thu hút dòng tiền, cổ phiếu phải đủ rẻ hoặc có triển vọng tăng trưởng đủ hấp dẫn.

Theo cách nhìn này, lãi suất cao sẽ kéo mặt bằng P/E và P/B hợp lý của thị trường xuống.

Ông Khoa cho rằng nếu chỉ xét riêng yếu tố nâng hạng, dư địa tăng P/E có thể khá lớn. Nhưng trong bối cảnh lãi suất đang tăng và có thể duy trì ở vùng cao, phần dư địa này bị thu hẹp đáng kể.

Thay vì mức tăng khoảng 20%, P/E tăng được khoảng 5-10% đã là kết quả tích cực.

Điều này cũng lý giải vì sao nâng hạng không nhất thiết tạo ra một nhịp tăng mạnh ngay lập tức. Hiệu ứng tích cực từ việc giảm mức độ rủi ro của thị trường vẫn phải cạnh tranh với chi phí vốn và sức hút của các kênh đầu tư khác.

Trong bối cảnh đó, câu chuyện định giá không chỉ nằm ở việc chỉ số P/E đang thấp bao nhiêu, mà còn ở chỗ mức định giá này có đủ hấp dẫn so với lãi suất tiền gửi hay không.

Rẻ chưa có nghĩa là phải tăng ngay

Từ góc nhìn trên, Giám đốc Phân tích Agriseco đưa ra nhận định: “Thị trường chứng khoán hiện nay đúng là đang rẻ, nhưng rẻ vẫn có thể còn rẻ hơn”.

Theo ông, mức định giá hiện tại có thể phù hợp với góc nhìn nắm giữ dài hạn. Tuy nhiên, trong khung thời gian 1-2 năm, thời điểm giải ngân vẫn cần được cân nhắc kỹ.

Điểm đáng lưu ý là “rẻ” không đồng nghĩa với việc giá cổ phiếu phải tăng ngay sau đó. Nếu lãi suất tiếp tục duy trì ở mức cao, nhà đầu tư vẫn có thể yêu cầu mức chiết khấu lớn hơn trước khi chấp nhận tăng tỷ trọng cổ phiếu.

Ở chiều ngược lại, nếu mặt bằng lãi suất hạ nhiệt, chi phí cơ hội giảm xuống, hiệu ứng tái định giá sau nâng hạng có thể thể hiện rõ hơn.

Vì vậy, với thị trường sau nâng hạng, câu chuyện không chỉ là P/E hiện tại thấp hay cao, mà là sự cân bằng giữa ba yếu tố: mức độ rủi ro của thị trường, triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp và mặt bằng lãi suất.

Nâng hạng giúp giảm một phần rủi ro và mở ra cơ hội được định giá cao hơn. Nhưng trong ngắn và trung hạn, lãi suất vẫn là biến số có thể quyết định mức định giá đó đi được bao xa.