|
 Thuật ngữ VietnamBiz
Thời sự

Sân bay Long Thành: Kỳ vọng đưa kinh tế phía Nam bứt phá

10:00 | 22/02/2026
Chia sẻ
Sự xuất hiện của cảng hàng không quốc tế Long Thành được kỳ vọng sẽ giúp tháo gỡ những nút thắt về hạ tầng giao thông, đồng thời mở ra không gian phát triển mới cho công nghiệp, logistics, đô thị và thu hút nguồn vốn đầu tư quy mô lớn, từ đó thiết lập chu kỳ tăng trưởng kinh tế mởi của khu vực phía Nam.

Mở khoá kết nối hạ tầng từ siêu dự án tỷ USD

Dự án cảng hàng không quốc tế Long Thành (sân bay Long Thành) đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư từ năm 2015, với tổng mức đầu tư toàn bộ dự án ước khoảng 336.630 tỷ đồng, tương đương hơn 16 tỷ USD. Dự án được quy hoạch trên diện tích gần 5.000 ha tại xã Long Thành, tỉnh Đồng Nai.

Theo kế hoạch, dự án được triển khai theo ba giai đoạn. Trong đó, ở giai đoạn 1, thực hiện trong giai đoạn 2020 - 2025, dự án tập trung xây dựng một đường cất hạ cánh dài 4.000m, rộng 75m, cùng một nhà ga hành khách có công suất phục vụ khoảng 25 triệu lượt khách và 1,2 triệu tấn hàng hoá mỗi năm.

Tiếp đó, trong giai đoạn 2 từ năm 2025 - 2035, dự án sẽ được mở rộng với việc bổ sung thêm một đường băng và một nhà ga hành khách, qua đó nâng tổng công suất khai thác của sân bay lên khoảng 50 triệu lượt khách mỗi năm.

Ở giai đoạn 3, tiến hành sau năm 2035, sân bay Long Thành sẽ được đầu tư hoàn thiện toàn bộ theo quy hoạch, với bốn đường cất hạ cánh và bốn nhà ga, đạt công suất thiết kế khoảng 100 triệu lượt khách và 5 triệu tấn hàng hoá mỗi năm, từng bước khẳng định vai trò là trung tâm hàng không quốc tế quy mô lớn của khu vực.

Ngày 5/1/2021, sân bay Long Thành chính thức khởi công xây dựng giai đoạn 1, do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư. Sau gần 5 năm thi công, giữa tháng 12/2025, dự án sân bay Long Thành giai đoạn 1 đã về đích, chính thức khánh thành và đón những chuyến bay thương mại đầu tiên. Dự kiến đầu năm 2026, siêu dự án cảng hàng không quốc tế Long Thành sẽ đi vào vận hành giai đoạn 1.

Máy bay của ba hãng hàng không Việt Nam hạ cánh xuống sân bay Long Thành trong ngày 19/12/2025. (Ảnh: Tạp chí Hàng không).

Ông Uông Việt Dũng, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, cho biết cảng hàng không quốc tế Long Thành được xây dựng với mục tiêu là dự án quy mô lớn, trở thành cảng trung chuyển cửa ngõ phía Nam của Việt Nam, trung tâm trung chuyển của khu vực Đông Nam Á và về lâu dài sẽ trở thành cảng trung chuyển khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Ngoài sứ mệnh kiến tạo vị thế mới cho Việt Nam trên bản đồ hàng không quốc tế, sân bay Long Thành còn là lời giải cho bài toán quá tải hạ tầng, khi được định vị là sân bay trung chuyển quốc tế, bổ sung và từng bước chia sẻ vai trò với Tân Sơn Nhất - nơi đã khai thác vượt công suất trong nhiều năm qua và gần như không còn dư địa mở rộng. Theo đó, sân bay Long Thành dự kiến sẽ đảm nhận các chuyến bay quốc tế đường dài, vận tải hàng hoá và trung chuyển, giúp giảm áp lực cho Tân Sơn Nhất và nâng cao hiệu quả khai thác toàn hệ thống.

Đặc biệt, cảng hàng không quốc tế Long Thành không đứng độc lập mà được đặt trong tổng thể mạng lưới hạ tầng kết nối liên kết vùng. Hàng loạt dự án giao thông chiến lược đang và sẽ được triển khai nhằm “mở khoá” hiệu quả khai thác của sân bay, như: cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, cao tốc Bến Lức - Long Thành, Vành đai 3 TP HCM, Vành đai 4 TP HCM, tuyến đường sắt nhẹ Thủ Thiêm - Long Thành, metro Suối Tiên - Biên Hòa - Long Thành,…

Khi các trục kết nối này hình thành đồng bộ, thời gian di chuyển từ các địa phương lân cận như TP HCM, Tây Ninh hay Long An đến sân bay Long Thành sẽ được rút ngắn đáng kể. Như vậy, Long Thành sẽ trở thành nút trung chuyển lớn của toàn vùng phía Nam, không chỉ phục vụ hành khách mà còn đóng vai trò trung tâm gom - tỏa hàng hoá, ông Dũng cho hay.

Mở ‘đường băng’ cho tăng trưởng kinh tế vùng

Dự án sân bay Long Thành đã mở ra một không gian phát triển kinh tế rộng lớn với nhiều ngành, lĩnh vực cùng được kích hoạt. Ngay từ khi khởi công, dự án đã được kỳ vọng sẽ trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng, khi đi vào vận hành có thể đóng góp khoảng 3 - 5% GDP của cả nước.

Công trình đã nhanh chóng tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, thu hút làn sóng đầu tư vào các lĩnh vực công nghiệp, logistics và hạ tầng phụ trợ. Tỉnh Đồng Nai đã chủ động tận dụng lợi thế vị trí chiến lược để quy hoạch và phát triển các khu công nghiệp quy mô lớn, hướng đến thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao. Các khu công nghiệp được định hướng phát triển theo mô hình công nghệ cao, thân thiện môi trường và có khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực như điện tử, bán dẫn, cơ khí chính xác, công nghiệp hỗ trợ hàng không và sản xuất thông minh.

Việc hình thành các khu công nghiệp mới xung quanh sân bay không chỉ giúp mở rộng không gian sản xuất mà còn tạo ra hệ sinh thái công nghiệp - logistics đồng bộ. Nhờ khả năng kết nối trực tiếp với hệ thống cao tốc, cảng biển nước sâu Cái Mép - Thị Vải và các tuyến giao thông trọng điểm, khu vực này đang dần trở thành điểm trung chuyển quan trọng của hàng hóa xuất nhập khẩu. Đây được xem là lợi thế cạnh tranh lớn, giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Song song với phát triển công nghiệp, lĩnh vực logistics cũng đang được đẩy mạnh nhằm tận dụng tối đa lợi thế từ hạ tầng hàng không hiện đại. Nhiều trung tâm logistics quy mô lớn đã và đang được triển khai gần khu vực sân bay, với hệ thống kho bãi và hạ tầng được thiết kế theo tiêu chuẩn quốc tế, đáp ứng nhu cầu lưu chuyển hàng hóa bằng đường hàng không và kết nối đa phương thức.

Đáng chú ý, Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) đã đề xuất xây dựng trung tâm logistics hàng không tích hợp khu phi thuế quan tại khu vực sân bay Long Thành. Trung tâm này được kỳ vọng sẽ trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới logistics khu vực, góp phần đưa Long Thành trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa của Đông Nam Á. 

Bên cạnh công nghiệp và logistics, sân bay Long Thành còn đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển đô thị và dịch vụ. Theo định hướng quy hoạch, khu vực xung quanh sân bay sẽ được phát triển theo mô hình đô thị sân bay (Aerotropolis), nơi tích hợp các hoạt động kinh tế, thương mại, tài chính, hội nghị, du lịch và dịch vụ chất lượng cao. Mô hình này đã chứng minh hiệu quả tại nhiều quốc gia trên thế giới, khi sân bay không chỉ đóng vai trò là điểm trung chuyển mà còn trở thành trung tâm kinh tế, tạo ra giá trị gia tăng lớn và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

Hiện tại, tỉnh Đồng Nai đang tăng tốc hoàn thiện Quy hoạch chung đô thị Long Thành. Trong đó, địa phương xác định rõ định hướng quy hoạch phát triển đô thị Long Thành theo mô hình đô thị sân bay trên quy mô hơn 43.000 ha với 5 phân khu gồm: vùng trung tâm sân bay là “trái tim” của toàn đô thị, nơi vận hành những luồng hàng hoá và hành khách khổng lồ; vùng lõi đô thị với các cao ốc tài chính, ngân hàng và khách sạn 5 sao phục vụ giới chuyên gia toàn cầu; vành đai công nghiệp công nghệ cao là khu vực thu hút đầu tư những ngành kinh tế mới nổi như bán dẫn, dược phẩm và công nghệ xanh; vùng logistics đa phương thức vùng du lịch và nghỉ dưỡng sinh thái.

Theo mục tiêu đặt ra, sau năm 2030, Long Thành phấn đấu đạt tiêu chí đô thị loại II, với quy mô dân số đến năm 2045 có thể vượt mốc 1,5 triệu người.

Tăng tốc thi công, hướng tới vận hành thương mại trong nửa đầu năm 2026

Sau hơn 5 năm triển khai xây dựng, nhiều hạng mục quan trọng của dự án đã đạt tiến độ đáng kể. Hiện tại, dự án đang bước vào giai đoạn nước rút, với mục tiêu đưa vào khai thác thương mại trong nửa đầu năm 2026. Trên toàn công trường hiện có hàng chục nghìn kỹ sư, công nhân cùng hàng nghìn thiết bị máy móc được huy động, tổ chức thi công liên tục nhằm đảm bảo tiến độ đề ra. 

Theo báo cáo mới nhất của Bộ Xây dựng, đến nay, dự án thành phần 1 "Trụ sở các cơ quan quản lý nhà nước" đã hoàn thành trụ sở Cảng vụ Hàng không miền Nam, Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Công an địa phương; hai công trình còn lại là cơ quan Hải quan và Trạm kiểm dịch động vật, thực vật đã hoàn thành xây dựng, đầy đủ thủ tục pháp lý và sẵn sàng đưa vào sử dụng, theo Báo Chính phủ.

Đối với dự án thành phần 2 "Các công trình phục vụ quản lý bay", các hạng mục xây dựng cơ bản đã hoàn thành từ ngày 19/12/2025. Hiện chủ đầu tư đang hoàn thiện hệ thống phòng cháy, chữa cháy và lắp đặt cáp trong tuy-nen kỹ thuật, dự kiến hoàn tất trong tháng 2 năm nay.

Trong khi đó, dự án thành phần 4 "Các công trình dịch vụ hàng không" dự kiến hoàn thành một số hạng mục chính trong giai đoạn từ tháng 4 - 6 năm nay. Hệ thống dẫn nhiên liệu tàu bay do UBND tỉnh Đồng Nai làm cơ quan chủ quản đã hoàn tất lựa chọn nhà đầu tư và đang trong quá trình thẩm định hồ sơ thiết kế. Các hạng mục khác như tòa nhà điều hành cảng hàng không, khu công nghiệp hàng không và trung tâm điều hành hãng bay hiện đang được địa phương nghiên cứu triển khai.

Với dự án thành phần 3 "Các công trình thiết yếu", do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư, hiện đã có ba gói thầu hoàn thành, 12 gói thầu đang được triển khai. Trong đó, một số hạng mục quan trọng như đường cất hạ cánh, sân đỗ tàu bay, hệ thống cung cấp nhiên liệu, hệ thống xử lý nước thải, nhà để xe, giao thông,... dự kiến hoàn thành đúng tiến độ cam kết vào tháng 6 năm nay.

Riêng gói thầu 5.10 "Nhà ga hành khách" đã đạt khoảng 80,5%, cơ bản đáp ứng được tiến độ theo đúng kế hoạch. Tuy nhiên, công trình có khối lượng công việc hoàn thiện rất lớn, chủ yếu sử dụng lực lượng công nhân, ít dùng máy, thiết bị cơ giới nên ACV cần yêu cầu các nhà thầu huy động thêm nhân lực, thiết bị, máy móc thi công để đẩy nhanh tiến độ thi công hoàn thành hệ thống thiết bị, dây chuyền công nghệ, vận hành thử nghiệm.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà kiểm tra tình hình thực hiện các dự án, gói thầu tại sân bay Long Thành. (Ảnh: VGP).

Tại buổi làm việc ngày 11/2 mới đây, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã đề nghị chủ đầu tư, nhà thầu cần tiếp tục rà soát lại những cam kết tiến độ, nếu có nguy cơ chậm phải báo cáo trung thực, có giải pháp khắc phục cụ thể.

Bên cạnh đó, ACV cần đánh giá lại toàn bộ đường găng tiến độ tổng thể của dự án, bảo đảm đồng bộ giữa các hạng mục có tính kết nối hữu cơ. Trường hợp nhà thầu chậm tiến độ không có lý do xác đáng, phải áp dụng các điều khoản trong hợp đồng đã ký kết, kể cả bồi thường thiệt hại hoặc thay thế nhà thầu.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu ACV làm việc chặt chẽ với các nhà thầu để bảo đảm đầy đủ nhân lực (cán bộ quản lý, kỹ thuật, lao động trực tiếp), thiết bị máy móc thi công, nhất là những hạng mục quan trọng trên đường găng tiến độ như: cầu cạn, hệ thống tuy-nen kỹ thuật, nhà ga hàng hóa, thiết bị hệ thống quản lý sân bay… và có giải pháp bổ sung nếu thiếu.

Có thể thấy từ một công trình hạ tầng, cảng hàng không quốc tế Long Thành đang mở ra những kỳ vọng lớn hơn, đó là thúc đẩy tăng trưởng bền vững, mở rộng kết nối toàn cầu và định hình lại động lực phát triển kinh tế phía Nam trong trong dài hạn. Dự án được xem là hạt nhân kích hoạt các chuỗi giá trị mới, tạo nền tảng tăng trưởng cho toàn vùng.

Anh My