Ngành dệt may đứng trước nhiều sức ép trong năm 2026

Lỡ hẹn mục tiêu của năm 2025

Theo số liệu của Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam trong năm 2025 đạt khoảng 46 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tuy nhiên, con số này thấp hơn khoảng 2% so với mục tiêu mà VITAS đặt ra hồi cuối năm ngoái. Phía hiệp hội cho biết việc Mỹ bất ngờ áp dụng biện pháp thuế quan đã ảnh hưởng đến kết quả  thực tế. Theo đó, căng thẳng Mỹ - Trung Quốc ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu sợi sang Trung Quốc.

Khi Mỹ áp dụng chính sách bông Tân Cương nên mặt hàng này của Trung Quốc không thể dùng cho sản xuất vải để xuất khẩu sang Mỹ.

Do đó, họ phải dùng bông Tân Cương để phục vụ sản xuất hàng trong nước và xuất khẩu sang các thị trường khác, kéo theo lượng nhập khẩu sợi từ Việt Nam giảm sút.

Việt Nam là nhà cung cấp sợi lớn nhất cho Trung Quốc, chiếm khoảng 44% thị phần. Do đó, tiêu thụ mặt hàng xơ sợi năm ngoái bị ảnh hưởng. Tổng kim ngạch xuất khẩu xơ sợi trong năm 2025 giảm 3,4% xuống 4,4 tỷ USD.

Mỹ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của dệt may Việt Nam, chiếm trên 40% tỷ trọng xuất khẩu. Hàng dệt may của Việt Nam tại Mỹ hiện tại chiếm 17,1% thị phần (xếp sau Trung Quốc với 18,2%). Tuy nhiên, nếu tính riêng hàng may mặc thì Việt Nam đứng thứ nhất với 20,9% thị phần (Trung Quốc chiếm 15%).

EU là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của dệt may Việt Nam, chiếm 10,87% tỷ trọng xuất khẩu. Thị phần của Việt Nam tại thị trường này đạt khoảng 4,65%. Hiệp định thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA) giúp thuế nhập khẩu nhiều mặt hàng may mặc giảm về 0% sau 5–7 năm, song quy tắc xuất xứ “từ vải trở đi” vẫn là thách thức lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam.

Sức ép trong năm 2026

Bước sang năm 2026, ngành dệt may được dự báo sẽ còn chịu nhiều sức ép. Trao đổi với chúng tôi tại cuộc họp báo diễn ra vào cuối năm ngoái ông Vũ Đức Giang, chủ tịch VITAS cho biết trong năm 2026, ngành dệt may có thể sẽ vẫn chịu áp lực từ thuế quan. 

“Nhiều doanh nghiệp và nhãn hàng đều lo lắng. Bản thân các doanh nghiệp đang phải chịu nhiều áp lực về giá bán, thời gian giao hàng gấp hơn, đơn hàng nhỏ cũng nhiều hơn. Đơn hàng quý I đã được đàm phán xong và nhiều doanh nghiệp đang đàm phán đơn hàng cho quý II”, ông Giang cho biết. 

Chủ tịch VITAS nói thêm áp lực lớn nhất hiện nay liên quan đến các quy định và tiêu chuẩn xanh mà các nhãn hàng đặt ra không đồng bộ. 

“Mỗi bên lại đưa ra tiêu chí đánh giá riêng, không đồng bộ. Điều này tạo ra thách thức lớn đối với đầu tư của doanh nghiệp. Họ đầu tư nhiều cái phù hợp với nhãn này nhưng những gì họ đầu tư chưa chắc đã phù hợp với nhãn hàng khác”, ông nói. 

Ngoài ra, ông Giang cho biết năm nay, doanh nghiệp dệt may sẽ chịu áp lực về biên lợi nhuận. 

“Áp lực về giá bán và thời gian giao hàng gấp làm tăng chi phí sản xuất, vận tải. Điều này đang khiến biên lợi nhuận của các doanh nghiệp dệt may ngày càng mỏng đi”, ông Giang nói.

Để giải quyết vấn đề này, đại diện VITAS cho biết các doanh nghiệp đang đẩy mạnh áp dụng công nghệ, AI để tiết kiệm chi phí nhân lực và nâng cao năng suất.

"Doanh nghiệp đang đầu tư mạnh vào AI và robot hoá trong hoạt động sản xuất. Bây giờ một người lao động có thể vận hành 3 máy. Một robot có thể thay thế cho 5 - 6 người. Việc áp dụng công nghệ sẽ giúp tiết giảm chi phí cho doanh nghiệp"

Theo nhận định của công ty chứng khoán Mirae Asset, các chỉ số giá hàng hóa gia tăng cho thấy thuế quan đối ứng đã được chuyển sang người tiêu dùng Mỹ. Những mức giá cao hơn, kết hợp với niềm tin tiêu dùng ở mức thấp, dự kiến sẽ làm giảm tiêu thụ hàng dệt may trong nửa đầu năm 2026. Khi các mức thuế được thực hiện, tác động của thuế quan có thể sẽ tăng lên trên diện rộng.

Bên cạnh đó, Mirae Asset cũng nhận định rằng khi thị trường Mỹ trở nên khó khăn hơn do thuế quan, cạnh tranh toàn cầu sẽ ngày càng gay gắt, dẫn đến kết quả hoạt động khác nhau của Việt Nam giữa các khu vực khác.

Các nhà sản xuất Trung Quốc đang chuyển hướng sang các thị trường thay thế để bù đắp tổn thất thị phần của Mỹ. Tận dụng giá thấp và mong muốn duy trì quan hệ thương mại với Bắc Kinh của Seoul, hàng dệt may Trung Quốc dự kiến sẽ phát triển mạnh ở Hàn Quốc, gây ra một cơn gió ngược đối với xuất khẩu của Việt Nam.

Ngược lại, Nhật Bản đại diện cho cơ hội tăng trưởng đầy hứa hẹn cho Việt Nam vào năm 2026. Mặc dù hàng Trung Quốc vẫn chiếm ưu thế, thị phần của Việt Nam đang dần mở rộng trong bối cảnh quan hệ Trung Quốc - Nhật Bản ở mức thấp.

Theo VITAS, Nhật Bản là thị trường lớn nhất của Việt Nam trong khối CPTPP, đồng thời là đối tác nhập khẩu truyền thống, ổn định. Xuất khẩu hàng dệt may sang thị trường này trong năm 2025 đạt khoảng 4,7 tỷ USD, tăng 3% so với 2024. Việt Nam hiện chiếm khoảng 18,6% thị phần nhập khẩu dệt may của Nhật Bản, đứng thứ 2 sau Trung Quốc.

Ngoài ra, Mirae Asset cho rằng mạng lưới FTA rộng lớn của Việt Nam mang lại lợi thế khác biệt so với các đối thủ như Bangladesh và Pakistan, những nước thiếu các thỏa thuận tương tự với Nhật Bản và Hàn Quốc. Đáng chú ý, theo EVFTA, hầu hết thuế hải quan đối với các sản phẩm dệt may của Việt Nam vào EU đều được xóa bỏ, càng thúc đẩy năng lực cạnh tranh toàn cầu của Việt Nam.

Ông Giang cũng nhận định rằng, với lợi thế FTA, ngành dệt may sẽ dễ dàng thúc đẩy việc đa dạng hoá thị trường. 

“Tôi tự tin khẳng định rằng những FTA mới có hiệu lực sẽ là động lực lớn thúc đẩy các doanh nghiệp dệt may đa dạng hoá thị trường”, ông Giang nói.