CASA ngân hàng giảm tốc trong quý I, cuộc đua giành 'vốn rẻ' càng khắc nghiệt

24/27 ngân hàng ghi nhận CASA suy giảm

Tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) của hệ thống ngân hàng đang bước vào giai đoạn suy giảm rõ nét sau nhiều năm tăng trưởng mạnh nhờ làn sóng số hóa và cạnh tranh miễn phí giao dịch. 

Quý I/2026 ghi nhận sự đi xuống đồng loạt của CASA tại phần lớn ngân hàng, phản ánh áp lực ngày càng lớn lên bài toán huy động vốn trong bối cảnh thanh khoản toàn ngành căng hơn, tín dụng tăng nhanh hơn huy động và mặt bằng lãi suất đầu vào bắt đầu bước vào chu kỳ tăng mới.

Dữ liệu từ Wigroup cho thấy tỷ lệ CASA bình quân của 27 ngân hàng đã giảm từ 15,18% cuối năm 2025 xuống còn 13,77% vào cuối quý I/2026. Có tới 24/27 ngân hàng ghi nhận CASA suy giảm. 

Đây là một trong những đợt điều chỉnh mạnh nhất của chỉ số này kể từ sau giai đoạn bùng nổ CASA trong thời kỳ dịch COVID-19, khi dòng tiền giá rẻ chảy mạnh vào hệ thống ngân hàng nhờ giao dịch số và chính sách miễn phí chuyển khoản.

Trong nhóm dẫn đầu, MB tiếp tục giữ vị trí quán quân CASA với tỷ lệ đạt khoảng 33%, dù giảm mạnh 4,6 điểm % so với cuối năm trước.

Vietcombank và Techcombank tiếp tục duy trì CASA ở mức trên 32%, lần lượt đạt 32,9% và 32,6%, song cũng ghi nhận mức sụt giảm đáng kể. Đây là ba ngân hàng nhiều năm liên tục nằm trong nhóm dẫn đầu hệ thống nhờ sở hữu lượng lớn tài khoản thanh toán, hệ sinh thái khách hàng mạnh và tỷ lệ giao dịch số cao.

Nhóm ngân hàng có CASA cao tiếp theo gồm MSB với tỷ lệ 26,3%, VietinBank 24,5%, ACB 21,8%, TPBank 20% và BIDV 19,7%. Trong khi đó, ở chiều ngược lại, các ngân hàng có CASA thấp nhất hệ thống tiếp tục là nhóm ngân hàng quy mô nhỏ như Bac A Bank, VietBank, VietABank, KienlongBank hay Nam A Bank, với tỷ lệ đều dưới 7%.

Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh cuộc đua huy động vốn nóng lên rõ rệt ngay từ đầu năm. Theo báo cáo thị trường tiền tệ của MBS, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng bình quân đã tăng từ khoảng 5,7% cuối tháng 12/2025 lên 5,8% vào giữa tháng 1/2026. 

Trong số 18 ngân hàng được theo dõi, phần lớn đều đã điều chỉnh tăng lãi suất ở nhiều kỳ hạn nhằm củng cố thanh khoản và chuẩn bị nguồn vốn cho tăng trưởng tín dụng.

Áp lực huy động vốn càng trở nên rõ rệt hơn khi tín dụng tiếp tục tăng nhanh hơn huy động. Theo số liệu mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), đến gần cuối tháng 4/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đã vượt 19,4 triệu tỷ đồng, tăng hơn 18% so với cùng kỳ năm trước. Đà tăng trưởng tín dụng tiếp tục duy trì ở mức cao trong những tháng đầu năm, tạo áp lực lớn lên nhu cầu huy động vốn và thanh khoản của hệ thống ngân hàng.

Trước đó, báo cáo tài chính quý I/2026 của 27 ngân hàng niêm yết cũng cho thấy tổng dư nợ cho vay khách hàng đã vượt 14,67 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 4% so với cuối năm 2025. Trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn huy động, nhiều ngân hàng buộc phải đẩy mạnh cạnh tranh huy động vốn, khiến áp lực chi phí đầu vào và bài toán duy trì CASA ngày càng trở nên rõ nét. 

Thực tế, khi mặt bằng lãi suất huy động tăng lên, xu hướng dịch chuyển dòng tiền từ tài khoản thanh toán sang tiền gửi có kỳ hạn bắt đầu xuất hiện rõ hơn. 

Thay vì duy trì lượng lớn tiền nhàn rỗi trong tài khoản thanh toán như giai đoạn lãi suất thấp, nhiều khách hàng đã chủ động chuyển sang các kỳ hạn tiết kiệm để tối ưu lợi suất. Đây là nguyên nhân khiến CASA đồng loạt suy giảm tại nhiều ngân hàng ngay trong quý đầu năm. 

Khi công nghệ trở thành chìa khóa giữ CASA của ngân hàng

Tại đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, câu chuyện CASA và chi phí vốn được nhiều lãnh đạo ngân hàng nhắc đến trong bối cảnh áp lực huy động ngày càng gia tăng khi lãi suất đầu vào bước vào chu kỳ tăng trở lại.

Tại Techcombank, Chủ tịch Hồ Hùng Anh cho biết ngân hàng tiếp tục theo đuổi chiến lược “low risk, high return”, tập trung vào các lĩnh vực có rủi ro thấp nhưng hiệu quả cao. Theo ông, nền tảng để duy trì chiến lược này là nguồn vốn chi phí thấp và ổn định.

Nhiều năm qua, Techcombank duy trì CASA trong nhóm cao nhất hệ thống nhờ lợi thế ngân hàng số, hệ sinh thái khách hàng và chính sách miễn phí giao dịch. Ngân hàng đồng thời mở rộng nguồn thu ngoài lãi từ bảo hiểm, chứng khoán và trái phiếu nhằm giảm phụ thuộc vào tăng trưởng tín dụng truyền thống trong bối cảnh NIM toàn ngành chịu áp lực thu hẹp.

Trong khi đó, tại OCB, Chủ tịch Trịnh Văn Tuấn cho biết ngân hàng không đặt trọng tâm vào mở rộng mạng lưới vật lý mà chuyển sang đầu tư chiều sâu cho công nghệ và tối ưu hiệu quả hoạt động. 

Theo lãnh đạo OCB, khi chi phí vận hành và chi phí rủi ro dần được kiểm soát, bài toán lớn còn lại của ngân hàng là chi phí vốn. Để phát triển CASA, ngân hàng cần trở thành ngân hàng giao dịch chính của khách hàng thông qua nền tảng công nghệ, sự thuận tiện và khả năng đáp ứng đa dạng nhu cầu tài chính.

Không chỉ OCB hay Techcombank, nhóm ngân hàng duy trì CASA cao hiện nay đều có điểm chung là đẩy mạnh số hóa và phát triển hệ sinh thái khách hàng.

MB tận dụng lợi thế từ hệ sinh thái quân đội và lượng lớn khách hàng trả lương để duy trì CASA ở mức cao. Vietcombank sở hữu ưu thế từ mạng lưới khách hàng doanh nghiệp và tài khoản thanh toán lớn, trong khi MSB nổi lên những năm gần đây nhờ chiến lược số hóa và tập trung vào khách hàng cá nhân.

Basel III sẽ khiến cuộc đua CASA khốc liệt hơn

Theo báo cáo ngành ngân hàng 2026 của VCBS, CASA tiếp tục đóng vai trò là “lá chắn” giúp ngân hàng giảm phụ thuộc vào nguồn vốn chi phí cao và duy trì NIM trong bối cảnh mặt bằng lãi suất huy động tăng trở lại. 

Tuy nhiên, VCBS cho rằng CASA khó có thể quay lại vùng đỉnh của năm 2022 trong ngắn hạn khi cạnh tranh thanh khoản vẫn kéo dài và lãi suất huy động đang thiết lập mặt bằng cao hơn so với giai đoạn trước.

Công ty chứng khoán này nhận định xu hướng CASA thời gian tới sẽ phân hóa mạnh giữa các ngân hàng, phụ thuộc chủ yếu vào năng lực vận hành hệ sinh thái, nền tảng công nghệ và khả năng giữ chân khách hàng. 

Trong khi đó, SHS cho rằng áp lực cạnh tranh CASA sẽ còn lớn hơn khi Ngân hàng Nhà nước thúc đẩy lộ trình áp dụng Basel III thông qua dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 22/2019.

Điểm đáng chú ý nhất của dự thảo là việc loại phần lớn nguồn vốn liên ngân hàng khỏi cơ sở tính toán huy động khi áp dụng tỷ lệ CDR thay cho LDR hiện hành. Theo SHS, nguồn vốn liên ngân hàng hiện chiếm hơn 18% tổng nợ phải trả toàn hệ thống, tương đương khoảng 3,5 triệu tỷ đồng tính đến cuối quý I/2026.

Khi nguồn vốn này không còn được sử dụng như trước để hỗ trợ thanh khoản và cải thiện các tỷ lệ an toàn, các ngân hàng sẽ buộc phải quay lại cạnh tranh mạnh hơn trên thị trường huy động dân cư và doanh nghiệp.

SHS cho rằng các ngân hàng có CASA thấp, phụ thuộc lớn vào vốn liên ngân hàng và duy trì tỷ lệ cho vay trên huy động cao sẽ chịu áp lực lớn hơn trong quá trình chuyển đổi sang Basel III.

Ngược lại, nhóm ngân hàng quốc doanh và các nhà băng có nền tảng huy động bán lẻ mạnh, CASA cao cùng hệ sinh thái khách hàng lớn sẽ có lợi thế đáng kể trong giai đoạn tới.

Theo lộ trình dự thảo, các tiêu chuẩn thanh khoản cốt lõi của Basel III như LCR và NSFR sẽ được áp dụng dần từ năm 2028 đến năm 2031. Điều này được dự báo sẽ buộc nhiều ngân hàng phải tái cấu trúc bảng cân đối theo hướng giảm phụ thuộc vốn ngắn hạn, tăng huy động bán lẻ và nâng tỷ trọng CASA trong cơ cấu nguồn vốn.