Không chỉ là sức mua hồi phục, câu chuyện mới của bán lẻ điện máy nằm ở đâu?

Tại chương trình Café cùng Chứng ngày 27/5, ông Hồ Hữu Tuấn Hiếu, Trưởng phòng Chiến lược đầu tư SSI Research, và ông Đoàn Văn Hiểu Em, CEO CTCP Đầu tư Điện Máy Xanh, đã có nhiều chia sẻ xoay quanh ngành bán lẻ điện máy – công nghệ, từ chu kỳ tiêu dùng, thay đổi hành vi mua sắm đến các biến số nhà đầu tư cần theo dõi.

Bán lẻ điện máy là nhóm đi sau chu kỳ phục hồi

Ở góc nhìn tài chính, ông Hồ Hữu Tuấn Hiếu cho rằng ngành bán lẻ và tiêu dùng thường có độ trễ so với sự phục hồi chung của nền kinh tế. Sau giai đoạn tạo đáy 2022–2023, nền kinh tế bước vào giai đoạn hồi phục trong 2024–2025, nhưng kết quả nổi bật hơn ở các doanh nghiệp bán lẻ niêm yết mới thực sự rõ từ đầu năm 2025 sang 2026.

Theo ông Hiếu, nếu tin tưởng vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao hơn trong các năm tới, sự “đi sau” của ngành bán lẻ cũng là một dư địa để nhìn vào triển vọng nhóm này. Đây cũng là một trong những ý tưởng đầu tư được SSI Research thường xuyên chia sẻ.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Đoàn Văn Hiểu Em cũng cho rằng bán lẻ thường hồi phục chậm hơn một số lĩnh vực như sản xuất, bất động sản. Khi các ngành này phục hồi, tạo việc làm và thu nhập, người tiêu dùng mới có tích lũy để quay lại mua sắm.

CEO Điện Máy Xanh (DMX) nhìn nhận kết quả năm 2024, 2025 và đầu 2026 mới là giai đoạn khởi đầu của sự hồi phục kinh tế. Trong vài năm tới, sự hồi phục này có thể rõ hơn, qua đó tạo nền cho ngành bán lẻ nói chung và bán lẻ điện máy nói riêng.

Một ví dụ được nhắc tới là doanh thu tháng 4 của DMX tăng 32% so với cùng kỳ, cao hơn đáng kể so với mặt bằng tăng trưởng chung của ngành. Tuy nhiên, từ góc nhìn đầu tư, con số này không chỉ phản ánh riêng một doanh nghiệp, mà còn cho thấy sự phân hóa trong ngành: doanh nghiệp đầu ngành có thể phục hồi nhanh hơn thị trường nhờ quy mô, độ phủ và năng lực vận hành.

Vì vậy, câu hỏi của nhà đầu tư không chỉ là “sức mua đã quay lại chưa”, mà là “doanh nghiệp nào hưởng lợi rõ nhất khi sức mua quay lại”.

Tăng trưởng không còn chỉ đến từ mở thêm cửa hàng

Trong chu kỳ trước, tăng trưởng của bán lẻ hiện đại đến nhiều từ việc mở rộng chuỗi, thay thế dần cửa hàng truyền thống. Với các doanh nghiệp đầu ngành, mở rộng điểm bán giúp tăng độ phủ, chiếm thị phần và tạo lợi thế nhận diện.

Tuy nhiên, khi quy mô đã lớn, dư địa mở mới không còn giống giai đoạn đầu. Đây là điểm mà ông Hiểu Em gọi là sự chuyển dịch từ “lượng” sang “chất”.

Theo CEO DMX, doanh nghiệp hiện có hơn 3.000 cửa hàng, nắm trên 55% thị phần và đang bước vào giai đoạn tăng trưởng tiếp theo. Khác với Bách Hóa Xanh (BHX), chuỗi đang trong giai đoạn mở rộng để tăng trưởng, DMX chuyển trọng tâm từ tăng trưởng bằng số lượng cửa hàng sang tăng hiệu quả trên từng cửa hàng.

Ông cho biết kết quả 4 tháng đầu năm 2026 đến nhiều từ trụ cột này. Thay vì tiếp tục tăng trưởng chủ yếu bằng mở rộng, doanh nghiệp tập trung tối ưu vận hành, nâng hiệu quả từng điểm bán, từng nhân sự và từng khoản chi phí.

Một ví dụ được ông nêu là cơ chế thu nhập của nhân viên. Trước đây, phần lớn lương và thu nhập có tính chất định phí. Nay doanh nghiệp dịch chuyển dần sang biến phí, gắn thu nhập với hiệu quả và năng suất bán hàng. Với mặt bằng, doanh nghiệp cũng từng bước trao đổi với chủ nhà theo hướng chia sẻ hiệu quả kinh doanh, thay vì coi tiền thuê là khoản cố định hoàn toàn.

Từ các ví dụ này, điểm đáng chú ý với nhà đầu tư là tăng trưởng của bán lẻ điện máy trong chu kỳ mới không nên chỉ đo bằng doanh thu toàn hệ thống hay số lượng cửa hàng. Các chỉ báo như doanh thu trên mỗi cửa hàng, lợi nhuận trên mỗi cửa hàng, năng suất nhân viên, biên lợi nhuận, chi phí thuê và vòng quay hàng tồn kho sẽ ngày càng quan trọng hơn.

Nói cách khác, doanh nghiệp có thể không mở thêm quá nhiều cửa hàng, nhưng nếu cải thiện hiệu quả vận hành, lợi nhuận vẫn có thể tăng nhanh hơn doanh thu.

Online, dịch vụ và niềm tin là lớp cạnh tranh mới

Một chủ đề khác được ông Hiếu đặt ra là tác động của thương mại điện tử với bán lẻ hiện đại. Trong giai đoạn đầu bùng nổ, thương mại điện tử chủ yếu gắn với sản phẩm giá trị nhỏ. Tuy nhiên, khi giá trị đơn hàng online lớn dần, câu hỏi đặt ra là liệu kênh này có ảnh hưởng tới ngành điện máy – công nghệ hay không.

Theo ông Hiểu Em, thương mại điện tử là thị trường có quy mô lớn, khoảng gần 18 tỷ USD mỗi năm theo số liệu doanh nghiệp có được. Tuy vậy, phần lớn giao dịch đến từ F&B, thời trang, gia dụng, phụ kiện hoặc sản phẩm giá trị nhỏ. Với điện thoại và điện máy, quy mô giao dịch trên sàn hiện vẫn còn rất nhỏ.

Lý do, theo ông, không phải khách hàng không có nhu cầu, mà là thiếu niềm tin khi mua các sản phẩm giá trị lớn trên sàn. Với một sản phẩm như máy lạnh hay máy điều hòa, người mua không chỉ quan tâm giá, mà còn đặt câu hỏi về nguồn gốc hàng hóa, giao lắp, bảo trì, bảo dưỡng và bảo hành sau này.

Ông Hiếu cũng bổ sung góc nhìn từ SSI Research rằng thời gian gần đây, các sàn thương mại điện tử đã tăng phí giao dịch, phí hoa hồng, khiến giá một số mặt hàng trên sàn tiệm cận giá bán đời thực. Khi lợi thế giá của kênh online giảm bớt, các yếu tố như thương hiệu, dịch vụ, hậu mãi và độ tin cậy có thể trở lại thành lợi thế của chuỗi bán lẻ hiện đại.

Ở lớp sâu hơn, CEO DMX cho rằng doanh nghiệp bán lẻ điện máy không chỉ bán sản phẩm, mà cần bán giải pháp và sự an tâm trong suốt vòng đời sử dụng. Sau thời hạn bảo hành 1–2 năm, nhiều sản phẩm điện máy vẫn có vòng đời sử dụng 4–5 năm; trong thời gian đó, khách hàng vẫn có nhu cầu bảo trì, sửa chữa hoặc vệ sinh định kỳ.

Với nhà đầu tư, điều này mở ra cách nhìn rộng hơn về ngành bán lẻ điện máy. Doanh thu không chỉ đến từ giao dịch bán mới, mà còn có thể đến từ tài chính tiêu dùng, bảo trì, sửa chữa, bảo hành mở rộng, dịch vụ tại nhà và các nền tảng online riêng.

Tất nhiên, các kế hoạch này chỉ có ý nghĩa khi được thực thi hiệu quả. Ở cuối chương trình, ông Hiếu nhấn mạnh rằng giá IPO hay định giá tại một thời điểm chưa quyết định cổ phiếu có tăng giá hay không. Điều quan trọng hơn là trong trung và dài hạn, doanh nghiệp có tạo được tăng trưởng lợi nhuận bền vững hay không.

Vì vậy, với nhóm bán lẻ điện máy, câu hỏi đầu tư không nên dừng ở việc “ngành đã hồi phục chưa”. Câu hỏi quan trọng hơn là doanh nghiệp nào có thể chuyển sự hồi phục của chu kỳ tiêu dùng thành tăng trưởng lợi nhuận bền vững.