CEO LPBS kỳ vọng làn sóng IPO mới có thể huy động 500.000–600.000 tỷ đồng
Chia sẻ tại chương trình Data Talk | Macro Insight với chủ đề “Giải mã vĩ mô Việt Nam sau nhập siêu, tỷ giá và áp lực ngân hàng”, ông Hoàng Việt Anh, Tổng Giám đốc CTCP Chứng khoán LPBank (LPBS), cho rằng nâng hạng thị trường là câu chuyện được nhà đầu tư quan tâm trong nhiều năm qua, nhưng đây mới chỉ là một phần của bài toán phát triển thị trường vốn.
Việt Nam đã đi qua bước đầu tiên trong quá trình nâng hạng với FTSE. Với MSCI, việc đáp ứng thêm các tiêu chí để tiến tới nhóm thị trường mới nổi là câu chuyện thời gian. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng hơn nằm ở chỗ sau khi nâng hạng, dòng vốn ngoại sẽ giải ngân vào đâu.
“Câu chuyện quan trọng hơn ở đây là nâng hạng xong thì dòng vốn ngoại vào, họ sẽ vào đâu?”, ông Việt Anh đặt vấn đề.
Sau nâng hạng, vốn ngoại sẽ vào đâu?
Theo lãnh đạo LPBS, điểm nghẽn của thị trường trong giai đoạn tới là cần đa dạng hóa sản phẩm và có thêm doanh nghiệp niêm yết, qua đó tạo thêm lựa chọn cho nhà đầu tư nước ngoài.
Nâng hạng không chỉ là việc đáp ứng các tiêu chí kỹ thuật của tổ chức xếp hạng. Thị trường sau nâng hạng cần có đủ doanh nghiệp chất lượng, quy mô phù hợp và ngành nghề đa dạng để dòng vốn trong và ngoài nước có thể phân bổ.
“Chúng ta cần một sự đa dạng hóa của các sản phẩm ở trên thị trường, tức là phải có nhiều doanh nghiệp hơn để nhà đầu tư nước ngoài có thể đầu tư vào”, ông nói.
Luận điểm này cũng gắn với vai trò dài hạn của thị trường chứng khoán. Nếu tín dụng ngân hàng và trái phiếu là kênh vốn nợ, cổ phiếu cần trở thành kênh huy động vốn chủ quan trọng cho doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp huy động được vốn chủ, họ có thêm nguồn lực để triển khai các dự án lớn, còn nhà đầu tư có cơ hội đồng hành với quá trình tăng trưởng của nền kinh tế.
Kỳ vọng huy động 500.000–600.000 tỷ đồng
Nhìn lại quá trình phát triển của thị trường, ông Việt Anh cho rằng khoảng mỗi 10 năm, chứng khoán Việt Nam lại chứng kiến một làn sóng IPO lớn.
Giai đoạn đầu tiên diễn ra quanh năm 2007, khi Việt Nam gia nhập WTO. Khi đó, thị trường ghi nhận hơn 60 doanh nghiệp niêm yết, gồm Vietcombank, VietinBank, một số ngân hàng thương mại cổ phần và doanh nghiệp thuộc khối Nhà nước. Lượng vốn IPO huy động được vào khoảng 40.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 5% GDP thời điểm đó.
Làn sóng thứ hai diễn ra vào giai đoạn 2017–2018, với sự xuất hiện của nhiều ngân hàng thương mại cổ phần như Techcombank, VPBank, HDBank, cùng các doanh nghiệp thuộc nhóm Vingroup, Vietjet và một số doanh nghiệp dầu khí. Gần 200 doanh nghiệp tham gia thị trường trong giai đoạn này, với lượng vốn huy động khoảng 130.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 3% GDP.
Ở chu kỳ hiện tại, thị trường bước vào giai đoạn 2025–2030 với kỳ vọng về một làn sóng IPO mới. Theo CEO LPBS, nếu tương tự các chu kỳ trước, làn sóng này có thể huy động khoảng 500.000–600.000 tỷ đồng, tương đương 3–5% GDP cho nền kinh tế.
Điểm khác biệt của chu kỳ mới không chỉ nằm ở quy mô vốn, mà còn ở khả năng bổ sung thêm các doanh nghiệp đại diện cho những lĩnh vực mới, từ đó mở rộng cấu trúc “hàng hóa” trên thị trường chứng khoán.
Trong mạch nói về nguồn cung cổ phiếu mới, một số tên tuổi trong lĩnh vực bán lẻ, tiêu dùng và công nghệ như Điện Máy Xanh, Bách Hóa Xanh, Highlands Coffee, Golden Gate, MoMo hay WinMart được nhắc tới như ví dụ cho kỳ vọng thị trường sẽ có thêm nhiều sản phẩm đa dạng hơn.
Nền nhà đầu tư trong nước lớn hơn nhiều so với trước
Bên cạnh yếu tố nâng hạng và nguồn cung doanh nghiệp, một điểm khác biệt lớn của chu kỳ hiện tại là nền tảng nhà đầu tư cá nhân trong nước đã mở rộng mạnh.
Theo ông Việt Anh, trước năm 2020 thị trường chỉ có khoảng 2 triệu nhà đầu tư, trong khi hiện nay số tài khoản chứng khoán đã vượt 12 triệu, tương đương khoảng hơn 10% dân số. Ông kỳ vọng tỷ lệ này có thể tiếp tục tăng trong tương lai, khi lượng nhà đầu tư cá nhân trên thị trường đạt 20–30% dân số.
Đây là nền tảng quan trọng để thị trường vốn phát triển bền vững hơn. Theo lãnh đạo LPBS, chứng khoán Việt Nam không thể phụ thuộc hoàn toàn vào dòng vốn ngoại, mà cần một nền tảng cốt lõi là nhà đầu tư trong nước.
Với sự kết hợp của kỳ vọng nâng hạng, làn sóng IPO mới và sự mở rộng của nhà đầu tư cá nhân, thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng có thêm dư địa phát triển trong giai đoạn tới. Trong đó, IPO không chỉ là câu chuyện doanh nghiệp lên sàn, mà còn là mảnh ghép để thị trường thực hiện tốt hơn vai trò huy động vốn cho nền kinh tế.
