Tín dụng tăng tốc, áp lực kiểm soát nợ xấu nóng lên trong nửa cuối năm 2026

Tín dụng toàn hệ thống tăng gần 7,8% chỉ sau 6 tháng đầu năm, tạo dư địa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, cùng với đà mở rộng tín dụng, bài toán kiểm soát chất lượng tài sản đang trở thành thách thức lớn hơn đối với các ngân hàng khi áp lực trả nợ của doanh nghiệp và người dân chưa thực sự giảm bớt.

Bức tranh nợ xấu phân hoá

Nửa đầu năm 2026 ghi nhận bức tranh kinh doanh tích cực của ngành ngân hàng khi tín dụng tiếp tục tăng trưởng khá, nhiều tổ chức tín dụng hoàn thành trên một nửa kế hoạch lợi nhuận cả năm.

Tuy nhiên, phía sau những con số tăng trưởng vẫn là bài toán cân bằng giữa mở rộng tín dụng và kiểm soát chất lượng tài sản trong bối cảnh mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao, doanh nghiệp vẫn đối mặt nhiều khó khăn về dòng tiền, còn thị trường bất động sản chưa phục hồi đồng đều.

Theo Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tính đến ngày 29/6/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 20,03 triệu tỷ đồng, tăng 7,73% so với cuối năm 2025, tương đương khoảng 1,4 triệu tỷ đồng được bổ sung vào nền kinh tế sau 6 tháng.

Trong đó, khoảng 77% dư nợ tập trung vào lĩnh vực sản xuất, kinh doanh; tín dụng đối với lĩnh vực xuất khẩu tăng 20,53%, doanh nghiệp công nghệ cao tăng 26,36%, cho thấy dòng vốn tiếp tục được ưu tiên cho các lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng.

Mặc dù vậy, tốc độ mở rộng tín dụng cũng đi kèm yêu cầu cao hơn về quản trị rủi ro. Báo cáo kết quả kinh doanh quý II/2026 của nhiều ngân hàng cho thấy chất lượng tài sản nhìn chung vẫn được duy trì trong ngưỡng an toàn, song mức độ phân hóa giữa các tổ chức tín dụng đã rõ nét hơn.

Trong nhóm kiểm soát tốt nợ xấu, ABBank tiếp tục nằm trong số các ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu thấp nhất hệ thống khi ước tính chỉ ở mức 0,55%, đồng thời tỷ lệ an toàn vốn (CAR) duy trì trên 12%. ACB ghi nhận tỷ lệ nợ xấu ở mức 1%, trong khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu đạt 105%, tạo dư địa xử lý rủi ro nếu chất lượng tín dụng biến động.

Techcombank cũng duy trì các chỉ tiêu an toàn ở mức cao với tỷ lệ nợ xấu 1,15%, tỷ lệ bao phủ nợ xấu đạt 125,5% và hệ số an toàn vốn (CAR) ở mức 15%, cao hơn đáng kể so với yêu cầu của cơ quan quản lý. Tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) được kiểm soát ở mức 80,1%, phản ánh khả năng cân đối nguồn vốn và thanh khoản của ngân hàng.

Ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần khác, KienlongBank kiểm soát tỷ lệ nợ xấu ở mức 1,44%; TPBank duy trì dưới 1,5% trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng đạt 9,62%, với dòng vốn tiếp tục ưu tiên cho lĩnh vực sản xuất - kinh doanh. MSB ghi nhận tỷ lệ nợ xấu riêng lẻ 1,64% và hợp nhất 1,83%, phản ánh chất lượng tài sản tiếp tục ổn định.

Trong khi đó, một số ngân hàng ghi nhận tỷ lệ nợ xấu tăng nhẹ nhưng vẫn nằm trong phạm vi kiểm soát. Tại LPBank, tỷ lệ nợ xấu tăng từ 1,68% cuối năm 2025 lên 1,85% vào cuối tháng 6/2026.

VPBank cho biết tỷ lệ nợ xấu riêng lẻ duy trì quanh 2%, thấp hơn mục tiêu 2,5% của cả năm, trong khi tỷ lệ nợ xấu hợp nhất dưới 3%. Các chỉ tiêu an toàn như tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) đạt 84,5% và tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn ở mức 22,4%, đều đáp ứng quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Bên cạnh những ngân hàng duy trì được chất lượng tài sản, thị trường cũng ghi nhận một số trường hợp chịu áp lực lớn hơn. Đáng chú ý, Sacombank ước tính tỷ lệ nợ xấu có thể tăng lên khoảng 5,6%.

Theo lãnh đạo ngân hàng, chi phí dự phòng rủi ro trong quý II có thể vượt 4.700 tỷ đồng, thuộc nhóm cao nhất hệ thống. Sau khi trích lập dự phòng, lợi nhuận trước thuế 6 tháng đầu năm dự kiến chỉ còn khoảng 1.900-2.000 tỷ đồng, giảm gần 50% so với cùng kỳ năm trước.

Ở quy mô toàn hệ thống, NHNN cho biết đến cuối tháng 5/2026, tỷ lệ nợ xấu nội bảng ở mức 3,43%. Nếu loại trừ 5 ngân hàng thuộc diện xử lý đặc biệt, tỷ lệ này còn khoảng 1,55%.

Trong khi đó, tỷ lệ nợ xấu gộp, bao gồm nợ nội bảng, các khoản nợ đã bán cho VAMC nhưng chưa xử lý và các khoản nợ tiềm ẩn trở thành nợ xấu, ở mức khoảng 3,9%; nếu loại trừ 5 ngân hàng nêu trên còn khoảng 1,74%.

Áp lực chất lượng tài sản chưa có dấu hiệu giảm

Trong bối cảnh nhiều ngân hàng ghi nhận tỷ lệ nợ xấu tăng trở lại, đồng thời đẩy mạnh trích lập dự phòng và xử lý tài sản bảo đảm, PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân, giảng viên Khoa Ngân hàng, Trường Đại học Kinh tế TP HCM, cho rằng đây là diễn biến cần được theo dõi sát.

Theo ông, việc nợ xấu gia tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng là tín hiệu cảnh báo áp lực đối với chất lượng tài sản của hệ thống ngân hàng.

Vị chuyên gia cho rằng diễn biến này phản ánh khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế đang có dấu hiệu chậm lại, trong khi sức ép trả nợ của doanh nghiệp và người dân vẫn ở mức cao. Khi sức cầu thị trường chưa phục hồi hoàn toàn, chi phí vốn còn ở mức tương đối cao và dòng tiền của doanh nghiệp cải thiện chậm, nguy cơ các khoản nợ nhóm 2 cũng như các khoản nợ được cơ cấu chuyển thành nợ xấu sẽ gia tăng. Điều đó đồng nghĩa rủi ro tín dụng đang tích tụ nhanh hơn tốc độ mở rộng tài sản sinh lời của các ngân hàng.

Một hệ quả dễ thấy là áp lực trích lập dự phòng sẽ tiếp tục gia tăng. Khi nợ xấu tăng, các ngân hàng buộc phải dành nguồn lực lớn hơn cho chi phí dự phòng, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận, khả năng bổ sung vốn tự có và hệ số an toàn vốn (CAR).

Điều này càng đáng lưu ý khi hệ thống ngân hàng Việt Nam đang từng bước hướng tới các tiêu chuẩn Basel III với yêu cầu cao hơn về vốn và thanh khoản. Nếu lợi nhuận tiếp tục bị bào mòn bởi chi phí dự phòng, dư địa mở rộng tín dụng của các ngân hàng cũng sẽ bị thu hẹp.

Bên cạnh đó, ông Huân cũng lưu ý nguy cơ nợ xấu bị trì hoãn ghi nhận thông qua các biện pháp như đảo nợ, kéo dài thời gian cơ cấu lại khoản vay hoặc giãn thời điểm ghi nhận rủi ro. Trong ngắn hạn, những giải pháp này có thể giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn và giảm áp lực đối với hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, nếu kéo dài quá lâu, nợ xấu tiềm ẩn sẽ tiếp tục tích tụ và có thể tạo ra những rủi ro lớn hơn trong tương lai. 

Ở góc độ phân tích thị trường, báo cáo của Chứng khoán Shinhan cũng cho thấy những tín hiệu cần được theo dõi. Theo đơn vị này, tỷ lệ nợ xấu toàn ngành đã tăng nhẹ trở lại sau đợt xử lý mạnh vào cuối năm 2025 và duy trì quanh mức 1,9% trong quý I/2026.

Đáng chú ý hơn, dư nợ nhóm 2 - nhóm nợ cần chú ý - có xu hướng gia tăng, phản ánh dấu hiệu suy giảm bước đầu trong khả năng trả nợ của khách hàng và có thể tạo áp lực lên chất lượng tài sản trong các quý tiếp theo.

Trong khi đó, SSI Research đánh giá quy mô rủi ro của ngành ngân hàng đã mở rộng hơn so với cuối năm trước nhưng vẫn chưa đến mức tạo ra rủi ro mang tính hệ thống. Theo dự báo của đơn vị này, tỷ lệ nợ xấu (NPL) toàn ngành vào cuối năm 2026 có thể ở mức khoảng 1,8%, nhích lên so với mức 1,76% cuối năm 2025, trong khi dư nợ nhóm 2 dự kiến tăng lên khoảng 1,4%.

SSI Research cho rằng một trong những yếu tố cần theo dõi là các khoản vay mua nhà được giải ngân trong giai đoạn 2023-2024. Sau thời gian ưu đãi kéo dài từ hai đến ba năm, nhiều khoản vay sẽ bước vào giai đoạn áp dụng lãi suất thả nổi.

Nếu lãi suất huy động tiếp tục duy trì ở mức cao, áp lực trả nợ của người vay có thể gia tăng trong quý III và quý IV, qua đó ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng của một số ngân hàng có tỷ trọng cho vay mua nhà lớn.

Bên cạnh đó, nhu cầu tái cấp vốn của các doanh nghiệp bất động sản cũng được đánh giá là yếu tố đáng lưu ý. Theo SSI Research, dư nợ cho vay đối với các chủ đầu tư đã tăng thêm khoảng 1 triệu tỷ đồng kể từ cuối năm 2023.

Cùng với đó, khoảng 76.000 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp (không bao gồm trái phiếu ngân hàng) sẽ đáo hạn trong nửa cuối năm 2026 và thêm khoảng 108.000 tỷ đồng trong năm 2027. Áp lực thanh toán lượng trái phiếu này sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến của thị trường bất động sản cũng như khả năng cải thiện dòng tiền của doanh nghiệp.

Ngoài ra, SSI Research cũng lưu ý việc điều chỉnh quy hoạch tại một số địa phương, đặc biệt là Hà Nội, có thể tác động đến giá trị tài sản bảo đảm của các khoản vay bất động sản trong trung hạn. Mặc dù chưa tạo ảnh hưởng ngay đến kết quả kinh doanh của các ngân hàng, song đây là yếu tố cần được đưa vào kế hoạch quản trị rủi ro, đánh giá lại tài sản bảo đảm và chính sách trích lập dự phòng trong thời gian tới.