Góc nhìn của chuyên gia SSI về thời điểm vàng để đón sóng nâng hạng

Ngày 21/8, FTSE Russell công bố danh sách 27 cổ phiếu Việt Nam được bổ sung vào các nhóm Large Cap, Mid Cap và Small Cap thuộc FTSE Global Equity Index Series (GEIS) trong kỳ rà soát tháng 9/2026.

Theo tài liệu FAQ cập nhật cùng tháng của FTSE Russell, Việt Nam sẽ được đưa vào GEIS và các chỉ số liên quan theo 4 đợt, bắt đầu từ ngày 21/9/2026 và hoàn tất vào tháng 9/2027, với tỷ trọng bổ sung lần lượt 10%, 20%, 35% và 35%. Sau mỗi giai đoạn, FTSE Russell sẽ đánh giá khả năng các quỹ bám chỉ số tái tạo những thay đổi của chỉ số trước khi triển khai đợt tiếp theo.

Với đợt đầu có hiệu lực từ ngày 21/9, ở hệ số đưa vào 10%, FTSE dự kiến tỷ trọng Việt Nam đạt 0,049% trong FTSE Emerging All Cap và tăng lên 0,488% khi hoàn tất lộ trình. 

Thị trường không chờ nhà đầu tư thêm một năm

Dưới góc nhìn của ông Thomas Nguyen: "Nhà đầu tư có thể chờ đợi sự chắc chắn hoàn hảo nhưng thị trường thì không chờ đợi họ".

Ông cho rằng Việt Nam hiện hội tụ tăng trưởng GDP cao, kinh tế vĩ mô tương đối ổn định, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp mạnh, dòng vốn FDI ổn định và khu vực tư nhân ngày càng tham vọng. Trong khi đó, hạ tầng thị trường vốn đang được tái cấu trúc theo hướng phù hợp với nhu cầu của các định chế toàn cầu.

Theo ông, bước đi nâng hạng của FTSE đã kết nối những động lực này với hệ thống đầu tư toàn cầu.

Vị chuyên gia cũng nhìn nhận việc chờ thêm một năm có thể mang lại thêm bằng chứng về mô hình môi giới và thanh toán. Tuy nhiên, đến lúc đó, "các quỹ thụ động đã hoàn thành nhiều đợt phân bổ vốn, các nhà quản lý chủ động đã xây dựng xong vị thế, thanh khoản đã sâu hơn" và mức định giá thặng dư có thể đã phản ánh vào giá cổ phiếu.

Quan điểm này không đồng nghĩa nhà đầu tư nên mua toàn bộ cổ phiếu Việt Nam ngay lập tức, bởi việc phân bổ vẫn cần chọn lọc. Tuy nhiên, theo ông Thomas Nguyen, ngày 21/9 không phải là điểm kết thúc của câu chuyện nâng hạng. Đó là sự khởi đầu của quá trình tổ chức hóa và tái định giá kéo dài nhiều năm. Những nhà đầu tư chờ đợi cho đến khi sự chuyển đổi trở nên rõ ràng với tất cả mọi người có thể sẽ nhận ra rằng cơ hội lớn nhất đã trôi qua.

Dòng vốn thụ động tạo bốn "con sóng" trên thị trường

Theo kịch bản cơ sở của SSI Research, dòng vốn thụ động được giải ngân theo 4 đợt, khoảng 221 triệu USD vào tháng 9/2026, 442 triệu USD vào tháng 3/2027 và khoảng 773,5 triệu USD cho mỗi đợt vào tháng 6 và tháng 9/2027.

Ở kịch bản tích cực, tỷ trọng Việt Nam được giả định tăng dần lên 0,5% vào tháng 9/2026, 0,65% vào tháng 3/2027, 0,8% vào tháng 6/2027 và 0,95% vào tháng 9/2027.

Khi đó, dòng vốn thụ động tích lũy có thể đạt 4,284 tỷ USD, tương đương khoảng 111.400 tỷ đồng. Trong đó, đợt đầu ước khoảng 225,5 triệu USD, đợt hai gần 654 triệu USD, đợt ba khoảng 1,47 tỷ USD và đợt cuối gần 1,94 tỷ USD.

Ông Thomas Nguyen cho rằng quy trình 4 giai đoạn được thiết kế nhằm tạo ra "một sự chuyển đổi trật tự", trong đó các quỹ thụ động vốn tìm cách giảm thiểu sai lệch mô phỏng (tracking error) sẽ tập trung giao dịch quanh mỗi đợt cơ cấu danh mục có hiệu lực.

Một số quỹ thực hiện giao dịch sát phiên đóng cửa của đợt cơ cấu, trong khi số khác có thể giao dịch trong vài ngày tùy thanh khoản, lượng cổ phiếu khả dụng và phương pháp mô phỏng danh mục.

Các quỹ đón đầu sự kiện, nhà quản lý chủ động, bộ phận tự doanh và nhà đầu tư cá nhân có xu hướng ước tính lượng mua dự kiến và thiết lập vị thế từ trước. Một số quỹ chủ động lấy FTSE làm tham chiếu cũng có thể tích lũy cổ phiếu dần dần thay vì cạnh tranh trực tiếp với dòng tiền thụ động trong kỳ cơ cấu.

Từ đó, ông kỳ vọng sẽ xuất hiện "một chuỗi các đợt sóng" với vị thế được thiết lập trước mỗi đợt phân bổ, nhu cầu mua thụ động tăng mạnh quanh ngày thực thi, sau đó có thể là hoạt động chốt lời.

Mức độ tác động lên từng cổ phiếu, theo ông, phụ thuộc vào lực mua dự kiến so với thanh khoản hàng ngày và tỷ lệ free float khả dụng.

Theo ông, quy trình phân kỳ này giúp giảm rủi ro biến động dồn vào một thời điểm và cho thị trường Việt Nam thời gian phát triển thanh khoản tương ứng, nhưng điều đó không làm giảm đi ý nghĩa chiến lược với bốn giai đoạn đồng nghĩa với bốn cơ hội riêng biệt để dòng vốn chuẩn toàn cầu hướng về Việt Nam.

Vẫn còn cơ hội cho cổ phiếu chưa vào rổ FTSE GEIS

Vị này cũng nhìn nhận làn sóng này sẽ không dừng lại ở 27 doanh nghiệp được vào rổ.

Các tổ chức toàn cầu sẽ không xây dựng hạ tầng giao dịch, thiết lập quan hệ với các nhà môi giới, phân bổ nguồn lực nghiên cứu và phát triển chiến lược đầu tư tại Việt Nam chỉ để sở hữu 27 cổ phiếu. Một khi đã thiết lập sự hiện diện, các nhà quản lý quỹ chủ động sẽ tìm kiếm trên toàn thị trường những doanh nghiệp có tăng trưởng lợi nhuận hấp dẫn, quản trị tốt, thanh khoản cao và định giá hợp lý.

"Các doanh nghiệp hiện chưa nằm trong chỉ số cũng có thể trở thành ứng viên được đưa vào trong tương lai. Những doanh nghiệp tăng tỷ lệ free float nhằm tạo thêm dư địa sở hữu nước ngoài, cải thiện công bố thông tin và gia tăng thanh khoản giao dịch có thể góp phần mở rộng năng lực đầu tư của Việt Nam trong các chỉ số tham chiếu", ông cho biết.

Song song đó, vị chuyên gia cũng cho rằng một số doanh nghiệp chưa nằm trong rổ có thể trở nên đặc biệt hấp dẫn với các nhà quản lý quỹ chủ động, do sở hữu nền tảng cơ bản tốt nhưng chưa được hưởng mức định giá cao hơn gắn với nhu cầu mua thụ động từ các quỹ chỉ số.

Trong ngắn hạn việc nâng hạng có thể nới rộng khoảng cách giữa 27 doanh nghiệp và phần còn lại của thị trường. Nhưng về dài hạn, quá trình tổ chức hóa sẽ mở rộng sự quan tâm của nhà đầu tư quốc tế, nâng chuẩn quản trị doanh nghiệp và đưa thêm nhiều công ty vào phạm vi đầu tư của các tổ chức toàn cầu.

Cuối cùng, "27 cổ phiếu là nơi làn sóng đầu tiên đổ vào nhưng đó không phải là nơi quá trình chuyển đổi kết thúc", quan điểm từ ông Thomas Nguyen.