Tuấn mã của ngành thủy sản: 'Ngựa ô' Navico vượt Vĩnh Hoàn, Sao Ta bám sát Minh Phú

Ngành thủy sản Việt Nam ghi nhận kỷ lục mới khi cán mốc kim ngạch xuất nhập khẩu 11,3 tỷ USD năm 2025, tăng trưởng 12%. Động lực chính ở quý cuối năm khi doanh nghiệp chạy đua xuất hàng sang Mỹ nhằm né rào cản thuế.   

Tôm vẫn là trụ cột khi mang về khoảng 4,65 tỷ USD trong năm 2025, tăng gần 20% so với năm trước. Cá tra theo sau với giá trị xuất khẩu khoảng 2.19 tỷ USD, tăng hơn 8%. Nhóm cá biển khác đạt khoảng 2.16 tỷ USD, tăng trên 12%.  

Dẫn đầu danh sách riêng lẻ là công ty xuất khẩu tôm Stapimex với giá trị gần 310 triệu USD, nhưng xét tổng thể thì 2 công ty của "vua tôm" Minh Phú vẫn đạt trên 542 triệu USD. Vĩnh Hoàn giữ vững vị thế xuất khẩu số 1 trong ngành cá tra với 249 triệu USD.

Bức tranh chung toàn ngành sáng sủa, nhưng nếu bóc tách sâu hơn sẽ nhìn thấy sự phân hóa ở nhóm doanh nghiệp dẫn dầu, cùng với sự nổi lên đáng chú ý của một số doanh nghiệp.

Ngành cá tra: "ngựa ô" trỗi dậy

Công ty cổ phần Nam Việt (Navico - Mã: ANV) đang bứt tốc mạnh mẽ trong ngành thủy sản Việt Nam và trở thành "ngựa ô" khi chính thức đảo lộn thứ hạng lợi nhuận trong mảng xuất khẩu cá tra.

Cụ thể, quý IV/2025 chứng kiến sự đổi ngôi lợi nhuận trong ngành cá tra khi Navico báo lãi tăng vọt 42 lần lên gần 252 tỷ đồng, chính thức vượt qua công ty đầu ngành cá tra Vĩnh Hoàn (gần 245 tỷ đồng) kể từ sau khủng hoảng tài chính 2008 đến nay. 

Tính chung cả năm, Navico ghi nhận quy mô doanh thu kỷ lục gần 7.000 tỷ đồng, tăng 42% so với năm 2024. Lợi nhuận sau thuế đạt con số cao nhất trong lịch sử khi tiệm cận 1.000 tỷ đồng, gấp 21 lần năm liền trước.  

Vị thế của Navico đã được cải thiện đáng kể trong những năm gần đây, nhất là khi doanh nghiệp đầu tư lớn vào vùng nuôi cá tra lớn nhất Việt Nam tại Bình Phú (quy mô 600 ha) và sau đó chuyển đổi sang nuôi cá rô phi.  

Theo một báo cáo từ Chứng khoán SSI tháng 10/2025, doanh số cá rô phi tăng mạnh từ đầu năm 2025 chiếm khoảng 20% doanh thu, phân khúc chủ đạo cá tra chiếm khoảng 70%. Khu nuôi trồng lớn nhất của công ty là Bình Phú đã chuyển đổi để phân bổ 70% công suất cho cá rô phi và 30% cho cá tra.   

Đây đang là công ty xuất khẩu cá rô phi lớn nhất cả nước, góp phần đưa tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt 99 triệu USD, tăng 141% so với năm 2024. Cá rô phi có biên lợi nhuận cao hơn 8–10% so với cá tra.  

Trong khi đó, công ty đầu ngành Vĩnh Hoàn (Mã: VHC) có dấu hiệu chững lại. Nhà xuất khẩu cá tra này ghi nhận lãi ròng giảm gần phân nửa, chỉ còn 222 tỷ đồng trong quý cuối năm do quy mô thu hẹp, chính thức mất ngôi vương lợi nhuận. 

Dù vậy, tính chung cả năm, Vĩnh Hoàn vẫn giữ khoảng cách tương đối an toàn khi đạt doanh thu hơn 12.000 tỷ đồng (dù quy mô giảm nhẹ 4% so với cùng kỳ). Lợi nhuận vẫn tăng trưởng 11% lên 1.451 tỷ đồng.  

Chứng khoán An Bình cho rằng Navico có cơ hội cạnh tranh ngang hàng với Vĩnh Hoàn tại thị trường Mỹ khi cùng được hưởng mức thuế chống bán phá giá 0%. Công ty đã tăng trưởng được thị phần tại thị trường Mỹ trong năm 2025 và sẽ vẫn tiếp tục khai thác để giảm phụ thuộc tại Trung Quốc, từ đó tiếp tục cải thiện biên lợi nhuận.

Với khả năng tự chủ 100% thức ăn nuôi trồng và nguyên liệu cá tra, Navico không bị phụ thuộc vào các biến động nguồn cung cá bên ngoài, đồng thời có khả năng kiểm soát quy trình và chất lượng cá, đáp ứng các tiêu chuẩn cũng như thủ tục cần thiết tại các thị trường khó tính như Mỹ và EU.

Không chỉ đổi ngôi về mặt lợi nhuận mà Navico cũng đã vượt qua Vĩnh Hoàn để trở thành công ty có vốn điều lệ lớn nhất ngành cá tra với hơn 2.666 tỷ đồng. Hiện phần lớn cổ phần vẫn thuộc về các nhà sáng lập Doãn Tới (55% cổ phần ANV) và Trương Thị Lệ Khanh (42% cổ phần VHC). 

Xét về tổng thể, dù Navico đang phi nước đại, Vĩnh Hoàn vẫn đang có khoảng cách an toàn về quy mô doanh thu, giá trị xuất khẩu, tổng tài sản cũng như giá trị vốn hóa trên thị trường chứng khoán, vẫn thể hiện rõ vị thế đầu ngành cá tra Việt Nam. 

Ngành tôm: Sao Ta thu hẹp khoảng cách

Doanh nghiệp tôm cũng chứng kiến những thay đổi thú vị, trong đó có hai công hàng đầu đang niêm yết trên thị trường chứng khoán là Minh Phú (Mã: MPC) và Thực phẩm Sao Ta (Fimex - Mã: FMC). Các công ty tôm lớn khác chưa đại chúng. 

Trong quý cuối năm 2025, Sao Ta ghi nhận doanh thu tăng trưởng 14% đạt 1.556 tỷ đồng. Song do phát sinh lớn các chi phí thuế CBPG và chống trợ cấp, công ty báo lãi sau thuế giảm 12% còn 166 tỷ đồng. 

Con số này vẫn cao hơn so với Minh Phú khi vua tôm báo lãi sau thuế 132 tỷ đồng, cải thiện vượt bậc so với mức lỗ 190 tỷ cùng kỳ năm trước. Kết quả nhờ doanh thu tăng trưởng 18% lên gần 4.600 tỷ khi công ty đẩy mạnh bán hàng giá trị gia tăng, đồng thời kiểm soát tốt dòng tiền và các yếu tố chi phí. 

Tính chung cả năm, Minh Phú vẫn thể hiện vị thế đầu ngành khi doanh thu ở mức hơn 14.800 tỷ đồng. Con số này gần như đi ngang so với năm 2024 và còn cách xa so với mức kỷ lục gần 17.000 tỷ đồng giai đoạn hoàng kim 2018-2019. 

Trong khi đó, Sao Ta đang thu hẹp khoảng cách khi quy mô doanh thu tăng dần qua các năm, đạt mức kỷ lục gần 8.200 tỷ đồng năm ngoái, tăng trưởng 18% và vượt 25% kế hoạch năm. 

Xét về lợi nhuận, Minh Phú nhỉnh hơn với quy mô 543 tỷ đồng và Sao Ta xếp phía sau với 417 tỷ đồng. Như vậy, trong khi khoảng cách doanh thu đang được thu hẹp thì quy mô lợi nhuận của hai doanh nghiệp đã tiệm cận nhau. 

Đà tăng trưởng của Sao Ta phải kể đến bước ngoặt trở thành công ty thành viên của PAN Group giai đoạn 2018. Chủ tịch HĐQT Hồ Quốc Lực từng nhắc đến hoạt động của công ty đã khởi sắc hơn, có chiều sân hơn cũng như bền vững hơn nhờ sự đóng góp của The PAN Group ở tầm chiến lược.  

Với nguồn tài chính và cộng hưởng hệ sinh thái mới, Sao Ta đã mở rộng nhanh vùng nuôi tôm chiến lược, cũng như đẩy mạnh đầu tư cho nhà máy chế biến mới và khai thác thêm mảng kinh doanh nông sản. Công ty còn có thêm cổ đông chiến lược C.P Việt Nam từ năm 2021. 

Theo Chứng khoán FPT, doanh thu xuất khẩu tôm của Sao Ta ước tính tăng trưởng bình quân CAGR đạt 8,8%/năm giai đoạn 2018-2024 dù kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đi ngang trong cùng giai đoạn với CAGR đạt 1,5%/năm.

Các sản phẩm tôm chế biến sâu chiếm khoảng 65% doanh thu xuất khẩu của Sao Ta có giá trị kinh tế cao như tôm ép duỗi, tôm hấp chín, tôm tẩm bột... Trong khi Việt Nam chủ yếu xuất khẩu tôm đông lạnh (chiếm 60% kim ngạch) kém cạnh tranh trên thị trường do giá thành sản xuất cao. 

Dù Sao Ta có sự tăng tốc đáng kể, phải nhấn mạnh rằng vị thế dẫn đầu của Minh Phú vẫn còn vững chắc, vua tôm áp đảo về các chỉ số tổng tài sản, doanh thu, quy mô xuất khẩu, vốn điều lệ và vốn hóa thị trường.