|
 Thuật ngữ VietnamBiz
Doanh nghiệp

Hướng đi của Hoà Phát khi bước chân vào ngành điện tái tạo

10:17 | 19/11/2026
Chia sẻ
Trong 5 tháng, Hòa Phát lập hai công ty năng lượng tái tạo, góp gần 1.250 tỷ đồng. Hai khu liên hợp gang thép đã tự phát hơn 90% lượng điện từ khí thừa, nên số tiền này mở ra một mảng kinh doanh điện mới, không đơn thuần là đáp ứng nhu cầu điện của mảng thép.

Ngày 13/11/2026, Hội đồng quản trị Tập đoàn Hòa Phát (Mã: HPG) thông qua nghị quyết góp 649,87 tỷ đồng, tương đương 99,98% vốn điều lệ, để thành lập CTCP Năng lượng tái tạo Hòa Phát. Công ty mới đặt trụ sở tại số 66 Phố Nguyễn Du, cũng là văn phòng giao dịch của tập đoàn ở Hà Nội, và đăng ký lĩnh vực hoạt động chính là sản xuất điện từ nguồn năng lượng tái tạo.

Đây là pháp nhân điện thứ hai Hòa Phát lập ra trong 5 tháng, bởi ngày 20/6/2026 tập đoàn đã góp 600 tỷ đồng, tương đương 30% vốn điều lệ, vào CTCP Điện gió ngoài khơi Sông Hậu tại Cần Thơ. Hai thương vụ nối tiếp nhau dễ khiến nhiều người nghĩ rằng nhà sản xuất thép lớn nhất Đông Nam Á đang đi tìm nguồn điện sạch cho các lò luyện của mình.

Tuy vậy, ba ngày trước nghị quyết thứ hai, Hòa Phát công bố rằng các nhà máy điện tận dụng nhiệt và khí dư tại hai khu liên hợp Dung Quất và Hải Dương đã phát hơn 4,6 tỷ kWh trong 10 tháng, đáp ứng trên 90% nhu cầu điện sản xuất. Khi nhà máy thép gần như không phải mua điện lưới, câu hỏi đặt ra là hai công ty điện mới để làm gì và tập đoàn đang dồn vốn theo hướng nào.

Tự lo hơn 90% điện năng bằng khí thừa của lò cao

Tại Dung Quất, hai nhà máy nhiệt điện với tổng công suất 600 MW đã phát 3,96 tỷ kWh trong 10 tháng đầu năm 2026, tăng 55% so với cùng kỳ, còn 5 tổ máy với tổng công suất 114 MW tại Hải Dương phát hơn 652 triệu kWh. Nhiên liệu của các nhà máy này là nhiệt dư từ khâu luyện cốc và khí thừa sinh ra khi luyện gang thép. Nếu không được dùng để phát điện thì các khí này sẽ bị đốt bỏ.

 

Hòa Phát quy đổi lượng điện tự phát trong 10 tháng thành giá trị làm lợi khoảng 8.798 tỷ đồng theo giá điện hiện hành, tương đương khoảng 1.910 đồng mỗi kWh. Đây là tiền điện tránh được khi không phải mua từ lưới, chưa trừ khấu hao và chi phí vận hành của nhà máy điện 714 MW, nên chưa phải lợi nhuận, dù nhiên liệu cho các nhà máy này được tận dụng từ lò cao nên gần như không tốn thêm đồng nào.

Con số 90% cũng cần được hiểu đúng là tỷ lệ tự chủ điện năng chứ chưa phải tự chủ năng lượng, bởi theo Hiệp hội Thép thế giới (worldsteel), với công nghệ lò cao, than chiếm 70-80% năng lượng đầu vào, còn điện chỉ chiếm 10-15%. Hoà Phát tự chủ 90% điện năng, tức là tự cung cấp được khoảng 9-13% năng lượng.

Điện từ khí thừa cũng có nguồn gốc từ than, và tỷ lệ 90% chỉ áp dụng cho hai khu liên hợp luyện thép bằng lò cao, không gồm các nhà máy sản xuất ống thép, tôn mạ của tập đoàn.

Để bù phần điện còn thiếu, Hòa Phát đã lắp điện mặt trời áp mái, như dự án 79,2 MWp tại Dung Quất với vốn gần 600 tỷ đồng, dự kiến cho hơn 115 triệu kWh mỗi năm, tức chỉ khoảng 2,4% lượng điện khu liên hợp tự phát. Nhà máy ống thép Hòa Phát Long An tại Tây Ninh, nơi không có khí thừa, cũng dùng 10 MW điện mặt trời áp mái để đáp ứng hơn một nửa nhu cầu điện.

Như vậy, phần tiền điện mà năng lượng tái tạo có thể giúp hai khu liên hợp tiết kiệm chỉ nằm trong khoảng dưới 10% số điện còn đang phải mua từ lưới, tương đương dưới 980 tỷ đồng trong 10 tháng nếu tính cùng mức giá. Khoản tiết kiệm đó quá nhỏ để giải thích một dự án điện gió hàng chục nghìn MW, nên câu hỏi thực sự ở đây là điện của các công ty mới sẽ được bán như thế nào.

Từ bán thép đến bán điện

CTCP Điện gió ngoài khơi Sông Hậu có vốn điều lệ 2.000 tỷ đồng, trụ sở tại TP Cần Thơ, và đăng ký lĩnh vực hoạt động chính là sản xuất điện tái tạo, gồm điện gió và điện mặt trời. Dự án nằm cách xa các khu liên hợp gang thép ở Quảng Ngãi và Hải Dương, nên điện phát ra sẽ được bán lên lưới quốc gia, không thể cung cấp trực tiếp cho các nhà máy, tức là các nhà máy vẫn phải mua điện lưới như những khách hàng bình thường.

Theo hồ sơ đăng ký doanh nghiệp, Hòa Phát và CTCP Đầu tư KVS mỗi bên nắm 30% vốn, còn ông Trần Đình Long, Chủ tịch Hòa Phát, và ông Trần Đăng Khoa, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc của CTCP Điện gió ngoài khơi Sông Hậu, mỗi người góp 20%. Như vậy, Hòa Phát cùng cá nhân Chủ tịch tập đoàn nắm 50% vốn, và chính ông Long là người ký nghị quyết góp vốn của Hòa Phát.

Chỉ hai ngày sau khi được cấp đăng ký doanh nghiệp vào ngày 20/6/2026, Công ty Sông Hậu đã đề nghị Thành ủy và UBND TP Cần Thơ cho phép khảo sát nhà máy điện gió ngoài khơi tại vùng biển xã Vĩnh Hải. Theo đề xuất của doanh nghiệp, dự án có công suất 20.000 MW, tổng vốn sơ bộ khoảng 1,5 triệu tỷ đồng, chia làm hai phân kỳ 10.000 MW, trong đó phân kỳ đầu dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2028-2030.

Quy mô đề xuất này vượt khung Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, vốn đặt mục tiêu điện gió ngoài khơi cho cả nước ở mức 6.000 MW vào năm 2030 và 17.032 MW vào năm 2035. Vì dự án chưa nằm trong quy hoạch, UBND TP Cần Thơ đã kiến nghị Thủ tướng cho phép nghiên cứu, khảo sát và đề xuất cơ chế đặc thù cho điện gió ngoài khơi, cho thấy khung pháp lý cho dự án cỡ này vẫn chưa có.

 

Pháp nhân thứ hai, Năng lượng tái tạo Hòa Phát, là công ty con do tập đoàn sở hữu gần như trọn vẹn, nhưng Nghị quyết HĐQT ngày 13/11 chưa nêu dự án cụ thể nào, và Hòa Phát chưa công bố chính thức lý do đầu tư vào năng lượng tái tạo. Dù vậy, hai nghị quyết HĐQT cho thấy tập đoàn đang bước sang vai trò người bán điện, vừa qua một công ty liên kết, vừa qua một công ty con do tập đoàn tự điều hành.

Cơ cấu nguồn vốn của HPG khi tham gia ngành điện

Hòa Phát bước vào ngành điện khi lợi nhuận đang ở mức cao, với doanh thu 9 tháng đầu năm 2026 đạt 171.539 tỷ đồng, tăng 54%, và lợi nhuận sau thuế 23.746 tỷ đồng, tăng 104%, vượt 8% kế hoạch cả năm là 22.000 tỷ đồng. Mảng thép đóng góp 97% doanh thu và 77% lợi nhuận, nhờ sản lượng thép thô 9 tháng đạt 10,7 triệu tấn, tăng 35% trong năm đầu tiên Dung Quất 2 vận hành trọn năm.

Theo chia sẻ của Chủ tịch Trần Đình Long tại đại hội cổ đông ngày 21/4, trong mức lợi nhuận nói trên có khoảng 3.800 tỷ đồng lãi từ chuyển nhượng dự án khu đô thị Phố Nối tại Hưng Yên, được ghi nhận trong quý I. Loại khoản này ra, lợi nhuận 9 tháng còn gần 20 nghìn tỷ đồng, bằng khoảng 91% kế hoạch năm.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, đến ngày 30/9 tổng nợ vay và nợ thuê tài chính của Hòa Phát là 105.737 tỷ đồng, gồm 78.615 tỷ đồng ngắn hạn và 27.122 tỷ đồng dài hạn, tăng 13.563 tỷ đồng so với đầu năm. Vốn chủ sở hữu cùng thời điểm là 149.568 tỷ đồng, nghĩa là cứ 100 đồng vốn chủ thì tập đoàn đang vay khoảng 71 đồng.

 

Lũy kế 9 tháng, chi phí lãi vay của Hòa Phát đã lên tới 4.627 tỷ đồng, gấp khoảng 2,5 lần mức 1.878 tỷ đồng của cùng kỳ năm 2025, riêng quý III là 1.774 tỷ đồng so với 812 tỷ đồng cùng kỳ. Đặt cạnh các con số này, tổng vốn góp khoảng 1.250 tỷ đồng vào hai công ty điện chỉ bằng chừng 5% lợi nhuận 9 tháng, hay khoảng 1/4 chi phí lãi vay của cùng giai đoạn.

 

Phân kỳ đầu của dự án Sông Hậu cần khoảng 750 nghìn tỷ đồng, nên nếu góp theo đúng tỷ lệ 30%, phần tương ứng của Hòa Phát là khoảng 225 nghìn tỷ đồng, gấp 1,5 lần vốn chủ sở hữu hiện nay. Dự án điện thường vay theo dự án nên số tiền Hòa Phát thực góp sẽ thấp hơn, nhưng phép so sánh đó cho thấy thách thức thực sự nằm ở các phân kỳ đầu tư phía sau chứ không ở khoản góp ban đầu.

Sức ép carbon còn ở phía sau

Với một tập đoàn xuất khẩu thép cuộn cán nóng sang 26 thị trường, lời giải thích hay gặp cho mảng điện xanh là rào cản carbon ở châu Âu. Tuy vậy, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) chính thức từ ngày 1/1/2026 chỉ tính phát thải trực tiếp đối với sắt thép, mà phát thải này chủ yếu đến từ than cốc, nên điện xanh hầu như không giảm nghĩa vụ CBAM, và EU cũng không nhận tín chỉ tự nguyện.

Trong nước, Thép Hòa Phát Dung Quất được phân bổ hạn ngạch 13,08 triệu tấn CO2 tương đương cho năm 2026, cấp miễn phí 100% trong giai đoạn thí điểm. Nghị định 119/2025 cho phép dùng tín chỉ carbon để bù trừ tối đa 30% hạn ngạch, và từ năm 2029 Việt Nam mới đấu giá hạn ngạch, nên lợi ích carbon của các dự án tái tạo sẽ đến muộn hơn và hiện chưa nằm trong kế hoạch Hòa Phát công bố.

Khi cả chi phí điện lẫn sức ép carbon đều chưa đủ để giải thích, hai công ty mới nên được nhìn như một quyết định phân bổ vốn vào ngành kinh doanh mới. Hòa Phát đã cơ bản giải xong bài toán điện cho thép bằng chính khí thừa của lò cao, và giờ bước sang làm người bán điện, một ngành cần vốn lớn, thu hồi chậm, phụ thuộc vào quy hoạch và cơ chế giá do Nhà nước đặt ra.

Với nhà đầu tư, những điểm cần theo dõi gồm việc Sông Hậu có được chấp thuận chủ trương và bổ sung vào quy hoạch hay không, cam kết vốn của Hòa Phát ở các phân kỳ sau, giao dịch giữa tập đoàn với pháp nhân có Chủ tịch cùng góp vốn, và dự án đầu tiên của công ty con 650 tỷ đồng. Khoản vốn 1.250 tỷ đồng hiện còn nhỏ, nhưng quy mô cam kết phía sau mới là điều quyết định.

Đức Quyền

Đơn vị thuộc Sun Group nhận chuyển nhượng Dự án VietinBank Tower
Dự án VietinBank Tower tại Khu đô thị Nam Thăng Long, Hà Nội đã được chuyển nhượng thành công trong tháng 9/2026 cho Công ty TNHH Thành phố Mặt Trời.