Những tác động của vụ khủng bố kinh hoàng 20 năm trước

Sau bong bóng dotcom và suy thoái kinh tế, các cuộc tấn công khủng bố đã gây thêm tổn thương sâu sắc cho cộng đồng doanh nghiệp vốn đang gặp khó khăn tại Mỹ lúc bấy giờ. Tuy nhiên, thị trường chứng khoán và hoạt động kinh doanh nói chung đã phục hồi trở lại chỉ trong một thời gian ngắn sau đó. 

Đến cuối năm, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Mỹ, tổng giá trị của tất cả hàng hóa và dịch vụ đã tăng so với năm trước khoảng 1%, lên hơn 10 nghìn tỷ USD, điều này chứng tỏ rằng nền kinh tế chưa bị tổn hại nghiêm trọng bởi vụ tấn công 11/9. Thậm chí, theo Cục Phân tích kinh tế (BEA), GDP của Mỹ đã tăng 2,7% trong quý IV năm 2001.

Phản ứng thị trường

Dự đoán trước sự hỗn loạn của thị trường, hoạt động mua bán hoảng loạn và mất giá thảm hại sau các cuộc tấn công khủng bố. Hai sàn NYSE và Nasdaq phải đóng cửa cho đến ngày 17/9 năm đó - thời gian đóng cửa lâu nhất kể từ năm 1933. 

Hơn thế nữa, nhiều công ty kinh doanh, môi giới và tài chính khác có văn phòng tại Trung tâm Thương mại Thế giới và không thể hoạt động sau những thiệt hại về người và sự sụp đổ thảm khốc của cả hai tòa tháp, theo Investopedia.

Vào ngày đầu tiên giao dịch trên sàn NYSE sau ngày 11/9, thị trường đã giảm 684 điểm, tương đương mức giảm 7,1%, lập kỷ lục về mức sụt giảm lớn nhất trong lịch sử trong một ngày giao dịch tại thời điểm đó mãi cho đến sau này, khi đại dịch COVID-19 xuất hiện thì điều này mới xảy ra. 

Vào cuối phiên giao dịch hôm thứ Sáu, kết thúc một tuần chứng kiến mức sụt giảm lớn nhất trong lịch sử NYSE, chỉ số Dow Jones đã giảm gần 1.370 điểm, giảm hơn 14%. Chỉ số Standard and Poor's (S&P) mất 11,6%. Giá trị ước tính 1,4 nghìn tỷ USD đã bị mất trong năm ngày giao dịch đó. Các đợt bán tháo cổ phiếu lớn đã xảy ra với các ngành hàng không và bảo hiểm như dự đoán khi giao dịch trở lại. 

Chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là American Airlines và United Airlines, những hãng hàng không có máy bay bị cướp vì các cuộc tấn công khủng bố. Tác động ngay lập tức đến kinh doanh của các hãng này là đáng kể. 

Giá vàng tăng vọt từ 215,50 USD/oz lên 2875 USD/oz. Giá xăng và dầu cũng tăng vọt do lo ngại xuất khẩu dầu từ Trung Đông sẽ bị cắt giảm. Tuy nhiên, trong vòng một tuần, những mức giá này đã giảm xuống mức xấp xỉ trước khi bị tấn công vì không có vụ tấn công mới nào xảy ra và việc vận chuyển dầu thô đến Mỹ từ các nguồn thông thường vẫn tiếp tục và không suy giảm.

Kinh doanh bị ảnh hưởng

Ngành bảo hiểm bị ảnh hưởng sau sự kiện 11/9, các yêu cầu bồi thường liên quan đến vụ khủng bố ước tính khoảng 40 tỷ USD, mặc dù hầu hết các công ty đều có dự trữ tiền mặt đầy đủ để trang trải các nghĩa vụ này. 

Sau sự kiện kể trên, Đạo luật Bảo hiểm Rủi ro Khủng bố (Terrorism Risk Insurance Act) đã được thông qua để san sẻ tổn thất giữa chính phủ liên bang và ngành bảo hiểm. Luật này trở nên cần thiết vì phí bảo hiểm trở nên quá cao hoặc đơn giản là không có sẵn do nhận thức về rủi ro gia tăng. Không có công thức tài chính nào có thể đo lường được hết các rủi ro của một cuộc tấn công khủng bố về phạm vi thiệt hại.

Sau vụ 11/9, nhiều công ty bảo hiểm đã từ chối bồi thường thiệt hại do các hoạt động khủng bố. Với cấu trúc của Đạo luật Bảo hiểm Rủi ro Khủng bố, các công ty bảo hiểm đã liệt kê thêm bảo hiểm khủng bố như một phần trong phạm vi bảo hiểm của họ. Nếu không có luật này, chi phí bảo hiểm với các hành động khủng bố sẽ quá cao đối với hầu hết các doanh nghiệp. 

Các ngành du lịch, lữ hành, khách sạn, giải trí và dịch vụ tài chính cũng sụt giảm mạnh tương tự, khi một làn sóng lo sợ càn qua nước Mỹ. Trong số những gã khổng lồ dịch vụ tài chính có giá cổ phiếu giảm mạnh nhất - Merrill Lynch mất 11,5% 8 và Morgan Stanley mất 13% 9.

Tác động đến ngành du lịch hàng không

Vào tháng 8 trước ngày 11/9, du lịch hàng không của Mỹ đã lập kỷ lục với 65,4 triệu lượt hành khách. Sau ngày 9/11, con số này đã giảm đáng kể. Lần đầu tiên lượng hành khách không tăng lên trên mức cao nhất trước ngày 11/9 mãi cho đến tháng 7 năm 2005, tăng khoảng 9,7%. 

Nhiều hãng hàng không phá sản và biến mất, nhiều đường bay và điểm đến bị ngừng hoạt động. Việc kiểm tra an ninh chặt chẽ hơn cũng góp phần tạo ra nhiều vấn đề lên ngành hàng không.

Ngay cả trước ngày 11/9, ngành hàng không Hoa Kỳ đã phải chịu đựng vì suy thoái kinh tế. Chính phủ liên bang đưa ra gói viện trợ trị giá 15 tỷ USD, nhưng điều này vẫn không thể cứu vãn hoàn toàn khi một số hãng hàng không vẫn nộp đơn phá sản. 

Không chỉ ngành hàng không, nông nghiệp cũng phải "vạ lây", cùng với hàng không quốc tế, các giao dịch hàng hóa cũng tạm ngưng, điều này gây ảnh hưởng tới những mặt hàng xuất khẩu qua biên giới từ Canada và Mexico, đặc biệt là các loại nông sản không bảo quản được lâu.

Niềm tin của người tiêu dùng và doanh nghiệp nhỏ bị tổn hại

Khu vực kinh doanh nhỏ, đặc biệt là các doanh nghiệp ở xung quanh Trung tâm Thương mại Thế giới ở Manhattan bị thiệt hại lớn. Gần 18.000 doanh nghiệp nhỏ đã bị buộc phải đóng cửa hoặc đã phải chịu tổn thất nặng nề sau vụ khủng bố.

Sau đó, Chính phủ buộc phải thực hiện các khoản vay và tài trợ tiền mặt cho các doanh nghiệp bị tác động sau vụ khủng bố ở Manhattan; Virginia (gần Lầu Năm Góc); và Sân bay Quốc gia Reagan.

Bên cạnh đó, Chỉ số Niềm tin tiêu dùng và Chỉ số Tâm lý tiêu dùng do Đại học Michigan đưa ra, lần lượt giảm xuống mức chưa từng thấy kể từ năm 1996 và 1993. Hai chỉ số này dựa trên các cuộc khảo sát đo lường tâm trạng của người tiêu dùng và xu hướng mua hàng hóa và dịch vụ lớn nhỏ khác nhau của họ.