Haxaco thoát lỗ nhờ nhận 52 tỷ đồng hoa hồng bán xe, lượng ô tô tồn kho tăng cao

Kết thúc quý I, CTCP Dịch vụ Ô tô Hàng Xanh (Haxaco, mã: HAX) ghi nhận doanh thu thuần hợp nhất đạt 1.098 tỷ đồng, tăng 14% so với quý I/2025. Sự gia tăng này phản ánh dấu hiệu phục hồi của thị trường ô tô phân khúc cao cấp và sự đóng góp từ các đơn vị thành viên.

Tuy nhiên, tốc độ tăng của giá vốn hàng bán lại vượt qua tốc độ tăng doanh thu. Giá vốn trong kỳ lên tới 1.024 tỷ đồng (tăng 18%), hệ quả là lợi nhuận gộp bị thu hẹp từ 94 tỷ đồng (quý I/2025) xuống còn 73 tỷ đồng.

Áp lực tiếp tục gia tăng khi chi phí tài chính của tập đoàn tăng hơn gấp đôi, từ 6 tỷ đồng lên hơn 13 tỷ đồng. Báo cáo ghi nhận 100% khoản chi phí này là lãi vay ngân hàng. Sự kết hợp giữa biên lợi nhuận gộp suy giảm và chi phí lãi vay tăng cao đã khiến lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh cốt lõi của Haxaco âm 32 tỷ đồng trong quý đầu năm 2026.

Tại công ty mẹ, áp lực này thể hiện rõ khi lợi nhuận sau thuế sụt giảm tới 87% so với cùng kỳ năm trước. Đối với toàn tập đoàn, theo báo cáo giải trình, công ty phải thực hiện các chính sách bán hàng linh hoạt và gia tăng hỗ trợ khách hàng để giữ thị phần giữa bối cảnh cạnh tranh giá bán gay gắt từ các nhà phân phối, dẫn đến việc phải hy sinh một phần biên lợi nhuận.

Trong khi mảng kinh doanh cốt lõi chịu lỗ 32 tỷ đồng, "Lợi nhuận khác" lại là khoản mục giúp Haxaco không ghi nhận một kỳ báo cáo âm.

Trong quý I, Haxaco ghi nhận khoản thu nhập khác đạt 53 tỷ đồng, sau khi trừ chi phí khác khoảng 48 triệu đồng, mang về lợi nhuận khác ròng hơn 52 tỷ đồng (tăng mạnh so với mức 19 tỷ đồng của cùng kỳ năm trước). 

Dữ liệu thuyết minh cho thấy tại mục "Phải thu ngắn hạn khác", các khoản tiền thưởng và hỗ trợ phải thu từ hãng (Mercedes-Benz Việt Nam) đã tăng từ 152 tỷ đồng hồi đầu năm lên 186 tỷ đồng vào ngày 31/3/2026. Đây là các khoản thưởng đạt chỉ tiêu doanh số, hỗ trợ marketing hoặc các chương trình kích cầu dành cho đại lý.

Khoản lợi nhuận 52 tỷ đồng này đã bù đắp hoàn toàn mức lỗ 32 tỷ đồng từ hoạt động kinh doanh, giúp Haxaco ghi nhận lợi nhuận kế toán trước thuế dương 20 tỷ đồng (giảm 11% so với cùng kỳ). Lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp đạt 15,3 tỷ đồng (giảm 8%).

Tính đến ngày 31/3, tổng tài sản của Haxaco đạt 2.957 tỷ đồng, tăng 19% so với thời điểm đầu năm. Sự phình to của quy mô tài sản gắn liền với sự gia tăng của hàng tồn kho.

Hàng tồn kho tại thời điểm cuối quý I đạt 1.460 tỷ đồng, chiếm gần 50% tổng tài sản của tập đoàn. Cơ cấu hàng tồn kho được chia làm hai phần chính: danh mục "Hàng hóa" (chủ yếu là xe ô tô cao cấp và phụ tùng) chiếm 837 tỷ đồng; và danh mục "Hàng hóa là bất động sản" trị giá hơn 542 tỷ đồng.

Để duy trì lượng hàng tồn kho lớn phục vụ chiến lược cạnh tranh và các chương trình bán hàng, Haxaco phải sử dụng đòn bẩy tài chính. Công ty đang dùng hơn 918 tỷ đồng giá trị sổ sách hàng tồn kho làm tài sản thế chấp cho các khoản vay ngân hàng.

Về nguồn vốn, tổng nợ phải trả tăng từ 1.109 tỷ đồng (đầu năm) lên 1.511 tỷ đồng. Dù vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn giảm nhẹ xuống mức 877 tỷ đồng, nợ dài hạn khác lại tăng lên 273 tỷ đồng. 

Việc sử dụng vốn vay để duy trì lượng xe và phụ tùng luân chuyển lớn chính là nguyên nhân trực tiếp khiến chi phí lãi vay tăng lên mức 13 tỷ đồng trong kỳ. Trong khi đó, vốn chủ sở hữu đạt 1.446 tỷ đồng (vốn góp 1.074 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối 30 tỷ đồng).

Mở rộng quy mô bằng chiến lược thâu tóm

Tổng nhân sự của tập đoàn đã tăng từ 1.280 người hồi đầu năm lên 1.667 người vào cuối tháng 3/2026 do việc hợp nhất các đơn vị mới.

Cụ thể, Haxaco đã thâu tóm CTCP Tập đoàn Tương Lai Việt, đưa đơn vị này trở thành công ty con cấp 1. Tỷ lệ sở hữu, quyền biểu quyết và lợi ích của Haxaco tại đây tăng từ 0% (đầu năm) lên 65% (cuối quý I). 

Thương vụ này làm phát sinh khoản lợi thế thương mại tăng thêm 215 tỷ đồng. Sau khi phân bổ trong kỳ khoảng 775 triệu đồng, giá trị còn lại là hơn 214 tỷ đồng. Khoản này đẩy tổng mục lợi thế thương mại trên bảng cân đối kế toán hợp nhất tăng từ 68 tỷ đồng lên mức 279 tỷ đồng.

Đồng thời, Haxaco đưa CTCP Ô tô An Thái vào danh sách công ty con cấp 2 (sở hữu gián tiếp thông qua CTCP Xe khách và Dịch vụ Miền Tây). Tại An Thái, Haxaco nắm giữ 52,35% quyền biểu quyết và 32,51% tỷ lệ lợi ích (đầu năm là 0%). 

Danh sách hợp nhất cũng tiếp tục ghi nhận CTCP Xây dựng và Thương mại Đất Việt với 99,33% quyền biểu quyết. Việc đưa các pháp nhân mới vào hệ thống cũng là một phần nguyên nhân làm gia tăng quy mô tổng tài sản và hàng tồn kho hợp nhất.