Áp lực khấu hao của ACV

Tổng công ty Cảng Hàng không Việt Nam (Mã: ACV) đang đứng trước những thay đổi lớn về hoạt động đầu tư, điều này một mặt mang lại động lực tăng trưởng dài hạn song cũng tạo ra nhiều thách thức ngắn hạn. 

Hiện Việt Nam có 22 sân bay phục vụ hơn 100 triệu hành khách mỗi năm. Trong đó, ACV giữ vị thế độc quyền trong hệ thống khi vận hành 21 sân bay, bao gồm toàn bộ đầu mối lớn nhất cả nước.

Trong nhiều năm, tăng trưởng của ACV bị kìm hãm vì quá tải tại Tân Sơn Nhất và Nội Bài (hai sân bay chiếm hơn 60% tổng sản lượng hành khách cả nước).

Do đó, những khoản đầu tư quy mô lớn vào hạ tầng hàng không sẽ tạo bước nhảy vọt về năng lực vận tải, các doanh nghiệp sẽ bước vào chu kỳ tăng trưởng mới và cũng mở ra biên lợi nhuận mới cho chuỗi dịch vụ hàng không phụ trợ.   

Các đại dự án Nhà ga T3 Tân Sơn Nhất (thêm 20 triệu khách/năm) và T2 Nội Bài mở rộng (5 triệu khách quốc tế/năm) đã hoạt động từ 2025, dự án Long Thành giai đoạn 1 sẽ vận hành giữa 2026 (25 triệu khách/năm). Theo Chứng khoán SHS, bộ ba dự án này dự kiến gỡ điểm nghẽn hạ tầng kéo dài, mở ra một chu kỳ tăng trưởng mới cho ACV.   

Còn theo tính toán của Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), bộ ba dự án trên sẽ giúp tăng công suất ACV thêm 20% trong năm 2025 và thêm 17% trong năm 2026. 

Song song với cơ hội mở ra, ACV cũng phải đối mặt với những thách thức không nhỏ, từ việc tốn nguồn lực tài chính đến áp lực về tiến độ, khấu hao khi loạt dự án lớn đi vào vận hành và cạnh tranh ngành... 

Thông thường với các dự án có quy mô đầu tư lớn như trên, khấu hao tài sản sẽ tăng mạnh nhất trong 3-5 năm đầu. Biên lợi nhuận ngắn hạn chịu sức ép trước khi sản lượng tăng đủ để bù đắp. 

Chứng khoán BIDV (BSC) cho rằng chi phí khấu hao năm 2026 sẽ tăng mạnh 57% do các dự án trọng điểm với mức đầu tư lớn đi vào hoạt động. Nhà ga T3 Tân Sơn Nhất có tổng mức đầu tư 10.600 tỷ đồng sẽ khấu hao toàn thời gian trong 2026; Nhà ga T2 Nội Bài mở rộng quy mô 2.600 tỷ đồng đi vào hoạt động kể từ tháng 12/2025;  siêu dự án Sân bay Long Thành giai đoạn 1 được kỳ vọng khai thác thương mại trong nửa sau của 2026.

Chuyên gia phân tích lưu ý rằng chi phí khấu hao chiếm đến hơn 30% tổng cơ cấu chi phí của doanh nghiệp nhà nước này.

Hơn nữa, ACV cũng sẽ ghi nhận chi phí nhân công ước tính tăng 13% so với cùng kỳ do tăng số lượng nhân công phục vụ các cảng hàng không mới đi vào hoạt động và chi phí lương tăng 1% theo mức điều chỉnh tăng tối thiểu của nhà nước trong 2026.

BSC đánh giá với lượng công suất tăng thêm từ các dự án trên, khả năng lấp đầy của ACV trong khoảng 2-3 năm đầu là tương đối khó với tốc độ tăng trưởng sản lượng hành khách khoảng 10%/năm hiện tại. 

Ngoài áp lực về chi phí khấu hao và nhân công, ACV cũng sẽ đối mặt với những thách thức cạnh tranh lớn hơn trong ngành, nhất là khi các công ty tư nhân đang gia nhập mạnh mẽ. 

Rào cản gia nhập ngành từng là lợi thế giúp ACV duy trì chỗ đứng trong lĩnh vực cảng hàng không. Song, Sun Group, sau thành công với sân bay tư nhân đầu tiên Vân Đồn, đã tiếp nhận thêm sân bay Phú Quốc từ đầu năm 2026 và sẽ mở rộng sân bay để kịp phục vụ APEC 2027. 

Một tập đoàn tư nhân khác là Masterise Group cũng được chấp thuận làm chủ đầu tư dự án sân bay Gia Bình có quy mô lớn nhất miền Bắc (hơn 196.000 tỷ đồng), công suất 30 triệu hành khách vào 2030 và mở rộng lên 50 triệu hành khách đến 2050. 

Theo KBSV, việc chuyển giao sân bay Phú Quốc cho Sun Group và sân bay Gia Bình dự kiến khai thác từ 2027 sẽ tác động làm giảm tốc độ tăng trưởng khách tại các sân bay ACV. Nhóm chuyên gia điều chỉnh giảm tốc độ tăng trưởng lượt khách, với CAGR lượt khách quốc tế/nội địa giai đoạn 2026-2030 lần lượt đạt 8%/4%   

Tuy nhiên, việc Sun Group cam kết ưu tiên sử dụng dịch vụ của ACV tại các sân bay khác sẽ bù đắp phần nào lợi nhuận thiếu hụt bằng cách đảm bảo doanh thu dịch vụ mặt đất. Cùng với đó, ACV sẽ giảm được áp lực về vốn và tập trung toàn lực vào các dự án chiến lược quốc gia như sân bay Long Thành.