Từ mua format nước ngoài đến tự làm IP Việt: CEO DatVietVAC tiết lộ khoản đầu tư 3–4 triệu USD cho ‘Anh trai Say Hi’

Tại Roadshow “DatVietVAC Premiere ‘Say Hi’ - The IPO of V-culture” ở TP HCM, lãnh đạo DatVietVAC dành một phần chia sẻ về quá trình chuyển từ mua format nước ngoài sang phát triển những tài sản trí tuệ do doanh nghiệp tự sở hữu.

Câu chuyện phía sau “Anh trai Say Hi” bắt đầu trước khi chương trình xuất hiện trên màn ảnh. Khoảng 4 năm trước, DatVietVAC đã đặt ra câu hỏi về việc liệu một công ty nội dung trong nước có thể tiếp tục đi đường dài chủ yếu bằng các IP mua từ bên ngoài, hay cần tự tạo ra sản phẩm của riêng mình.

Bước ngoặt từ một cuộc họp chiến lược cách đây khoảng 4 năm

Theo ông Đào Văn Kính, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc DatVietVAC, công ty đã trải qua hơn 30 năm làm nội dung, trong đó có một thời gian dài mua các format nước ngoài rồi Việt hóa.

Khoảng 4 năm trước, trong một cuộc họp về kế hoạch kinh doanh, ông Kính đã trao đổi với Chủ tịch Đinh Bá Thành về việc cần thay đổi cách tiếp cận này.

“Anh Thành ơi, bây giờ chúng ta không thể sống dựa vào IP của người khác. Đã đến lúc Đất Việt đủ mạnh, đủ tự tin và đủ sáng tạo để tạo một cái IP riêng cho Đất Việt cũng như là riêng cho Việt Nam mình”, ông Kính kể lại.

Theo CEO, ông nhìn nhận đây là một quá trình phát triển tự nhiên, khi các công ty nội dung trong nước đến một thời điểm cần có những IP của chính thị trường mình thay vì chỉ khai thác sản phẩm được phát triển ở nước ngoài.

Chủ tịch Đinh Bá Thành sau đó đồng ý với đề xuất này và công ty bắt đầu dành nguồn lực cho việc xây dựng IP riêng.

Lãnh đạo DatVietVAC cho rằng ngành giải trí có đặc thù là khán giả thường tập trung vào những nội dung nổi bật nhất, do đó các studio có xu hướng dành nhiều nguồn lực và khả năng sáng tạo cho một số IP mũi nhọn đại diện cho mình. Với DatVietVAC, một trong những lựa chọn sau đó là “Anh trai Say Hi”.

Khoản tiền bỏ ra cũng không nhỏ. Ông Kính cho biết vào thời điểm đó, việc đầu tư cho một IP với quy mô khoảng 3–4 triệu USD là “lần đầu tiên” đối với công ty.

“Câu chuyện ở đây tôi nghĩ là Đất Việt sẽ rất kiên trì để xây dựng và bảo vệ cái IP ‘Anh trai Say Hi’ không chỉ bây giờ mà trong tương lai”, ông nói.

Như vậy, khoản 3–4 triệu USD không chỉ gắn với việc đưa một chương trình lên sóng. Theo cách lãnh đạo DatVietVAC mô tả, định hướng phía sau là hình thành một IP có thể tiếp tục được phát triển và khai thác trong những năm sau đó.

Từ IP sở hữu đến nhiều dòng doanh thu

Sau khi chương trình được phát triển, cách DatVietVAC khai thác “Anh trai Say Hi” cũng mở rộng ra ngoài nguồn thu quảng cáo và tài trợ trong thời gian phát sóng.

Các hoạt động gắn với IP được kéo sang âm nhạc, concert, merchandise và những hình thức thu tiền trực tiếp từ người hâm mộ. Trong năm 2025, hệ sinh thái của công ty bán khoảng 167.000 vé concert và 224.000 sản phẩm merchandise.

Việc mở thêm các nguồn thu trực tiếp từ khán giả cũng nằm trong một thay đổi rộng hơn của ngành nội dung mà ông Kính nhắc tới.

Theo ông, cách đây hơn 5 năm, nhiều nhà sản xuất nội dung trong nước chủ yếu làm chương trình rồi đưa lên truyền hình. Doanh thu quảng cáo và tài trợ từ khách hàng doanh nghiệp khi đó có thể trang trải chi phí sản xuất, thậm chí tạo mức lợi nhuận cao.

Sau đó, sự phát triển của YouTube, TikTok, Facebook và các nền tảng Internet khiến truyền hình không còn là kênh phân phối duy nhất. Doanh thu quảng cáo trên truyền hình suy giảm trong giai đoạn mà ông Kính đề cập, trong khi nguồn thu từ doanh nghiệp không còn đủ để vận hành mô hình theo cách cũ đối với nhiều nhà sản xuất.

“Ngay thời điểm đó Đất Việt đã xác định về xu hướng toàn cầu để đi vào nội dung, đó là một, IP và hai, fan và D2C”, ông Kính nói.

D2C (Direct to Consumer) được DatVietVAC định nghĩa là những khoản doanh thu thu trực tiếp từ người dùng cuối. Các ví dụ gồm vé concert, merchandise, gói nội dung độc quyền, hoạt động bình chọn hoặc những dịch vụ mà khán giả sẵn sàng trả tiền để sử dụng.

Ông Phan Đăng Hưng, Giám đốc Bộ phận Chiến lược và Phát triển DatVietVAC Group Holdings, cho biết trước năm 2021, D2C gần như bằng 0 trong tổng doanh thu của công ty. Hiện tỷ trọng này vào khoảng 13% tổng doanh thu; nếu xét riêng mảng Content Hub, tỷ trọng được ông Hưng cho biết ở khoảng 25% doanh thu của mảng.

Theo định hướng được trình bày, công ty muốn tiếp tục mở rộng D2C thông qua concert, merchandise, subscription và các dịch vụ cộng thêm mà người dùng cuối sẵn sàng chi trả.

Những số liệu này bổ sung thêm một lớp cho câu chuyện đầu tư vào IP. Sau khoản vốn ban đầu để hình thành chương trình, DatVietVAC đang mở rộng cách khai thác sang những hoạt động có thể tạo doanh thu trực tiếp từ cộng đồng hình thành quanh IP và nghệ sĩ.

Thử mở thêm “ví tiền” ngoài ngành giải trí

Phạm vi mà lãnh đạo DatVietVAC hình dung không chỉ dừng ở vé concert hay merchandise.

Chủ tịch Đinh Bá Thành đề cập khả năng phát triển các sản phẩm tiêu dùng theo mô hình có sự tham gia của nghệ sĩ, DatVietVAC và một đối tác sản xuất.

Theo ví dụ ông đưa ra, nghệ sĩ có thể không chỉ nhận tiền quảng cáo hay đóng vai trò đại diện hình ảnh, mà còn tham gia sở hữu một phần sản phẩm. DatVietVAC cũng có thể cùng nắm quyền lợi kinh tế, trong khi một đối tác khác đảm nhiệm khâu sản xuất.

Cách tổ chức này không nhất thiết đòi hỏi DatVietVAC tự xây nhà máy. Doanh nghiệp có thể sử dụng đối tác sản xuất theo mô hình nhãn hàng riêng, còn phần tham gia của DatVietVAC gắn với nghệ sĩ, thương hiệu, cộng đồng người hâm mộ và khả năng đưa sản phẩm ra thị trường.

“Có khi Đất Việt làm cà phê chẳng hạn”, ông Thành lấy ví dụ khi nói về khả năng mở rộng này.

Cà phê ở đây mới là một ví dụ minh họa cho mô hình được Chủ tịch DatVietVAC đề cập, chưa phải một kế hoạch kinh doanh cụ thể được doanh nghiệp công bố.

Nếu concert, merchandise hay nội dung trả phí vẫn gắn trực tiếp với hoạt động giải trí, ý tưởng về hàng tiêu dùng mở thêm một phạm vi khai thác khác. Điểm nối giữa các hướng đi vẫn là IP, nghệ sĩ và cộng đồng người hâm mộ đã được hình thành quanh những sản phẩm nội dung của DatVietVAC.

Từ quyết định cách đây khoảng 4 năm về việc không tiếp tục chỉ dựa vào IP mua từ bên ngoài, DatVietVAC hiện đặt việc sở hữu IP cùng D2C vào các trục phát triển nội dung. “Anh trai Say Hi”, với khoản đầu tư 3–4 triệu USD được lãnh đạo lần đầu chia sẻ, là một trường hợp cho quá trình chuyển đổi đó.