Tiền gửi, vàng, BĐS hay chứng khoán: Các chuyên gia giải mã phân lớp tài sản sẽ lên ngôi tại VIF 2027

Tiền gửi "thổi" áp lực vào ngưỡng sinh lời của các kênh khác

Một thay đổi đáng quan tâm trong năm nay là mặt bằng lãi suất huy động đã đi lên đáng kể.

Trong tháng 9, lãi suất tiết kiệm bình quân ở nhiều kỳ hạn tiếp tục nhích tăng. Khảo sát của MBS tại 16 ngân hàng cho thấy lãi suất kỳ hạn 12 tháng bình quân đạt khoảng 8,45%/năm vào cuối tháng, cao hơn 2,63 điểm % so với đầu năm.

Mức lợi suất này có ý nghĩa lớn hơn bản thân con số. Khi nhà đầu tư có thể nhận một mức sinh lời tương đối tốt từ tài sản có khả năng dự tính dòng tiền và mức độ biến động thấp, “ngưỡng” để họ chuyển tiền sang các tài sản rủi ro cũng cao hơn.

Cổ phiếu, bất động sản hay vàng vì thế không chỉ cần có triển vọng tăng giá. Phần lợi nhuận kỳ vọng còn phải đủ hấp dẫn để bù lại biến động, khả năng mất vốn hoặc việc dòng tiền bị giữ trong tài sản trong thời gian dài.

Đây cũng là lý do sự dịch chuyển tài sản không nhất thiết diễn ra theo hướng tiền rời hoàn toàn một kênh để chạy sang kênh khác. Điều thay đổi trước tiên có thể là tỷ trọng mà nhà đầu tư sẵn sàng dành cho từng loại tài sản.

Lợi suất chỉ là một phần của bài toán

Sự khác biệt giữa các kênh trở nên rõ hơn khi đặt lợi suất cạnh thanh khoản, biến động giá và thời gian nắm giữ.

Vàng là ví dụ rõ về khoảng cách giữa vai trò bảo toàn giá trị trong dài hạn và rủi ro khi mua ở vùng giá cao. Cuối tháng 1/2026, khi giá vàng SJC lên mức kỷ lục khoảng 191,3 triệu đồng/lượng, thị trường từng ghi nhận cảnh người dân xếp hàng từ sáng sớm để mua, thậm chí phải nhận giấy hẹn vì nguồn cung hạn chế. Chỉ hai ngày sau, giá bán đã lùi về khoảng 172 triệu đồng/lượng.

Đến cuối tháng 9, giá SJC có thời điểm quanh 141 triệu đồng/lượng. Sang ngày 26/10, giá bán ra phổ biến khoảng 141,7 triệu đồng/lượng, thấp hơn gần 49,6 triệu đồng so với vùng đỉnh cuối tháng 1.

Diễn biến này cho thấy một tài sản thường được xem là nơi giữ giá trị vẫn có thể tạo ra mức lỗ lớn nếu nhà đầu tư tham gia ở vùng giá cao hoặc đặt kỳ vọng trong thời gian quá ngắn. Vàng cũng không tạo dòng tiền định kỳ, nên hiệu quả đầu tư phụ thuộc nhiều vào giá mua, thời gian nắm giữ và mục tiêu sử dụng tài sản.

Bất động sản đặt ra một dạng đánh đổi khác. Đây vẫn là kênh tích sản quen thuộc, nhưng yêu cầu vốn lớn, thời gian nắm giữ dài và khả năng chuyển đổi thành tiền thấp hơn nhiều tài sản tài chính.

Đến quý III, sức mua trên thị trường đã cho thấy dấu hiệu suy yếu rõ hơn. Theo DXS-FERI, lượng hấp thụ bất động sản sơ cấp trong 9 tháng giảm 16% so với cùng kỳ; riêng quý III giảm 36%, trong khi nguồn cung sơ cấp 9 tháng lại tăng 21%. Lãi suất vay mua bất động sản thả nổi trong 9 tháng đầu năm phổ biến quanh 13–15%/năm, khiến chi phí nắm giữ trở thành một phần đáng kể trong bài toán đầu tư.

Khi thanh khoản giảm và chi phí vốn cao, câu chuyện bất động sản không chỉ nằm ở khả năng tăng giá dài hạn. Với người sử dụng đòn bẩy, nhà đầu tư còn phải tính tới chi phí giữ tài sản trong thời gian chờ thanh khoản; với người có sẵn tiền, giá mua, pháp lý và khả năng tạo dòng tiền trở thành những tiêu chí quan trọng hơn.

Trong khi đó, chứng khoán có lợi thế rõ về thanh khoản và khả năng tham gia với quy mô vốn linh hoạt hơn. Nhưng diễn biến năm nay cho thấy việc dễ mua bán không đồng nghĩa với việc dễ tạo lợi nhuận.

Sau 9 tháng, VN-Index giảm 0,9%, còn VN30-Index giảm 6,1%. Riêng quý III, VN-Index mất gần 5%, độ rộng thị trường nghiêng mạnh về phía giảm khi hơn 840 mã đi xuống trong tháng 9. Trong mẫu 30 quỹ chủ động được VietnamBiz tổng hợp, 29 quỹ vẫn ghi nhận hiệu suất âm sau 9 tháng.

Pyn Elite Fund là một ví dụ cụ thể khi vẫn âm hiệu suất hơn 13% sau gần 10 tháng. Ông Petri Deryng, người đứng đầu PYN Fund Management, từng mô tả diễn biến thị trường năm nay là “gần như phi lý”, khi một số cổ phiếu vốn hóa lớn nâng đỡ chỉ số trong khi nhiều cổ phiếu khác giảm giá. Ông cũng cho rằng sự hụt hơi kéo dài so với VN-Index đang tạo áp lực lớn lên các quỹ chủ động.

Những lát cắt này cho thấy lợi suất kỳ vọng chỉ là một phần của quyết định. Vàng có thể giữ vai trò bảo toàn giá trị nhưng vẫn biến động mạnh; bất động sản phù hợp hơn với mục tiêu dài hạn nhưng đi cùng rủi ro thanh khoản và chi phí nắm giữ; chứng khoán linh hoạt hơn nhưng hiệu quả thực tế phụ thuộc nhiều vào lựa chọn tài sản và khả năng chịu biến động.

Đó cũng là lý do bài toán phân bổ tài sản được dành một phiên thảo luận riêng tại VIF 2027. Khi trạng thái của từng kênh thay đổi, vấn đề không chỉ còn là “nên chọn gì”, mà là mỗi loại tài sản nên giữ vai trò nào trong tổng danh mục.

Từ kỳ vọng sinh lời đến bài toán phân bổ tài sản

Khó khăn nằm ở chỗ kỳ vọng lợi nhuận của nhà đầu tư không phải lúc nào cũng đi cùng khả năng chịu rủi ro tương ứng.

Khảo sát mới công bố do TVAM thực hiện vào năm 2025 với 579 người từ 30 tuổi trở lên, thuộc nhóm khách hàng tiềm năng của dịch vụ quản lý tài sản, cho thấy 41% kỳ vọng danh mục ngoài tiền gửi mang lại lợi nhuận 7–15%/năm và 42% kỳ vọng mức 15–30%/năm. Trong khi đó, 57% chỉ chấp nhận mức thua lỗ dưới 5%.

Khoảng cách này cho thấy việc tìm một tài sản vừa có lợi suất kỳ vọng cao, vừa ít biến động và dễ chuyển thành tiền không đơn giản. Khi thị trường thuận lợi, sự khác biệt giữa kỳ vọng và khả năng chịu lỗ có thể ít được chú ý; khi giá tài sản đảo chiều, nó lại tác động trực tiếp đến quyết định nắm giữ hay rút lui.

Cùng một tài sản vì thế không phù hợp với tất cả nhà đầu tư. Người còn nhiều năm tích lũy và có nguồn thu ổn định có thể chấp nhận tỷ trọng tài sản tăng trưởng lớn hơn, trong khi người chuẩn bị nghỉ hưu hoặc cần dòng tiền thường xuyên sẽ phải chú trọng hơn tới thanh khoản và bảo toàn vốn.

Bài toán cũng trở nên phức tạp hơn khi nhìn vào tổng tài sản thay vì từng khoản đầu tư riêng lẻ. Các chuyên gia ghi nhận 75% người tham gia khảo sát chỉ đầu tư vào 2–3 kênh, cho thấy danh mục vẫn tập trung nhiều vào một số lựa chọn quen thuộc.

Ở một góc khác, 77% người được hỏi cho biết gặp khó khăn khi tự quản lý tài sản, trong đó cảm xúc khi ra quyết định và thiếu kiến thức, nguồn thông tin là hai trở ngại phổ biến nhất.

Đây cũng là điểm Wealth Management - quản lý tài sản - khác với việc chỉ tìm một sản phẩm có lợi suất cao. Câu hỏi chuyển sang việc bao nhiêu tiền cần duy trì ở trạng thái thanh khoản, bao nhiêu dành cho bảo toàn giá trị, phần nào có thể đầu tư dài hạn và phần nào đủ khả năng chấp nhận biến động để tìm kiếm tăng trưởng.

Theo cách tiếp cận đó, tiền gửi, vàng, bất động sản và chứng khoán không nhất thiết loại trừ lẫn nhau. Vai trò của từng kênh thay đổi theo giai đoạn cuộc sống, mục tiêu tài chính và trạng thái thị trường; điều cần điều chỉnh là tỷ trọng giữa chúng.

Vì vậy, trở lại câu hỏi về sự dịch chuyển tài sản của người Việt, năm 2027 có thể không chỉ được nhìn qua việc dòng tiền rời tiền gửi để sang chứng khoán, rời bất động sản để sang vàng hay ngược lại. Điều đáng theo dõi hơn là cách tỷ trọng giữa các loại tài sản thay đổi khi tương quan lợi suất, thanh khoản và rủi ro thay đổi.

Đây cũng là trọng tâm của phiên “Tài sản của người Việt sẽ dịch chuyển về đâu?” tại Vietnam Investment Forum 2027, diễn ra ngày 12/11 tại Hà Nội. Phiên thảo luận sẽ đặt lên bàn câu chuyện phân bổ tài sản, sự phát triển của Wealth Management và cách các định chế tài chính thích ứng khi nhu cầu của nhà đầu tư Việt Nam ngày càng đa dạng hơn.