NHNN bắt đầu mua ngoại tệ giao ngay sau thời gian dài 'im ắng', dự kiến định kỳ mỗi tuần

Giá mua USD của NHNN tiến gần tỷ giá liên ngân hàng

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa công bố phương án mua đô la Mỹ (USD) giao ngay với tỷ giá 25.500 đồng/USD, dự kiến triển khai từ ngày 11/11 vào thứ Hai và thứ Tư hằng tuần. Giao dịch áp dụng đối với các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài có trạng thái ngoại tệ dương, với khối lượng mua tối đa đủ để đưa trạng thái này về mức cân bằng, căn cứ vào trạng thái ngoại tệ cuối ngày làm việc liền trước phiên mua.

Mức giá mới cao hơn 1.115 đồng (4,57%) so với tỷ giá mua niêm yết thông thường 24.385 đồng/USD của NHNN ngày 6/11. Hai mức giá thuộc những cơ chế giao dịch khác nhau, song phương án mới đưa giá mua của nhà điều hành đến gần tỷ giá trên thị trường liên ngân hàng hơn.

Cụ thể, tỷ giá USD so với đồng Việt Nam (VND) trên thị trường liên ngân hàng đóng cửa ngày 6/11 ở mức 25.588 đồng/USD, cao hơn giá mua mới của NHNN 88 đồng (0,34%). Cùng ngày, tỷ giá trung tâm được công bố ở mức 25.615 đồng/USD, còn giá mua và bán niêm yết thông thường của NHNN lần lượt là 24.385 đồng/USD và 26.845 đồng/USD.

Diễn biến từ đầu năm cho thấy sự phân hóa giữa các loại tỷ giá. Tính đến ngày 6/11, tỷ giá USD/VND liên ngân hàng giảm 2,69% so với cuối năm 2025; giá mua và bán trên thị trường tự do lần lượt giảm 3,46% và 3,34%. Trái lại, tỷ giá trung tâm cùng các mức mua, bán niêm yết thông thường của NHNN đều tăng 1,97%.

Trong bối cảnh tỷ giá liên ngân hàng hạ nhiệt, phương án mới bổ sung một lựa chọn bán USD cho các ngân hàng thương mại. Khối lượng giao dịch thực tế phụ thuộc vào mức giá tại từng thời điểm, nguồn ngoại tệ khả dụng và giới hạn trạng thái ngoại tệ của mỗi tổ chức.

Trước đó, NHNN từng triển khai các đợt mua ngoại tệ quy mô lớn để bổ sung dự trữ. Gần nhất, đến ngày 17/5/2023, nhà điều hành cho biết đã mua trên 6 tỷ USD, với tỷ giá mua niêm yết khi đó là 23.450 đồng/USD. Hoạt động này diễn ra trong giai đoạn NHNN từng bước giảm mặt bằng lãi suất và điều tiết thanh khoản VND thông qua các công cụ tiền tệ.

Sau hơn ba năm kể từ đợt mua ngoại tệ nói trên, phương án mới được công bố khi tỷ giá liên ngân hàng giảm, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc mua USD. Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh dự trữ ngoại hối của Việt Nam đã thu hẹp so với các mốc trước đây.

Dự trữ ngoại hối thu hẹp, tỷ giá hạ nhiệt tạo thêm điều kiện mua USD

Dự trữ ngoại hối của Việt Nam tăng từ 27,88 tỷ USD cuối năm 2015 lên mức đỉnh 109,64 tỷ USD vào tháng 1/2022. Đến cuối năm 2025, dự trữ giảm còn 83,62 tỷ USD và tiếp tục xuống 82,65 tỷ USD vào tháng 8/2026. So với đỉnh đầu năm 2022, mức giảm đạt 26,99 tỷ USD, tương đương 24,62%.

Riêng so với cuối năm 2023, quy mô dự trữ giảm khoảng 7,7 tỷ USD (8,52%). Trong khi đó, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa bình quân tăng từ 27,19 tỷ USD/tháng trong năm 2023 lên 46,49 tỷ USD/tháng trong 12 tháng kết thúc vào tháng 8/2026, tương đương mức tăng gần 71%.

Dự trữ ngoại hối giảm trong khi quy mô nhập khẩu mở rộng khiến mức bao phủ nhập khẩu thu hẹp. So với kim ngạch nhập khẩu hàng hóa bình quân 12 tháng, mức bao phủ giảm từ 3,32 tháng cuối năm 2023 xuống 2,21 tháng cuối năm 2025 và còn 1,78 tháng vào tháng 8/2026, tương ứng mức giảm 1,54 tháng (46,4%).

Mức bao phủ trên phản ánh quy mô dự trữ so với nhập khẩu hàng hóa trong 12 tháng gần nhất. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) sử dụng nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ dự kiến cùng các chỉ tiêu khác để đánh giá mức độ đủ dự trữ quốc tế.

Trong báo cáo tham vấn Điều IV năm 2025, IMF ghi nhận tổng dự trữ quốc tế của Việt Nam cuối năm 2024 đạt 83,1 tỷ USD, tương đương 2,5 tháng nhập khẩu dự kiến. Tổ chức này đánh giá mức dự trữ khi đó thấp hơn mức phù hợp ở mức vừa phải.

Trong bối cảnh dự trữ thu hẹp, diễn biến cung cầu ngoại tệ gần đây tạo thêm điều kiện cho hoạt động mua USD. Theo Cục Thống kê, Việt Nam xuất siêu 1,3 tỷ USD trong tháng 9 và 7,31 tỷ USD trong tháng 10. Cùng thời gian, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện trong 10 tháng đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ.

Dù vậy, cán cân thương mại hàng hóa lũy kế 10 tháng vẫn nhập siêu 12,07 tỷ USD, đảo chiều so với mức xuất siêu 19,49 tỷ USD cùng kỳ năm 2025. Kim ngạch nhập khẩu tăng 37,4%, cao hơn tốc độ tăng 27,5% của xuất khẩu, phản ánh nhu cầu ngoại tệ phục vụ thương mại tiếp tục gia tăng.

Bên cạnh thương mại hàng hóa, các khoản thanh toán dịch vụ, trả nợ nước ngoài, chuyển lợi nhuận và dòng vốn đầu tư cũng ảnh hưởng đến cung cầu ngoại tệ. Trong điều kiện tỷ giá liên ngân hàng giảm, phương án mua USD mở thêm khả năng bổ sung dự trữ cho NHNN, với quy mô phụ thuộc vào lượng ngoại tệ thực tế giao dịch.

Hoạt động mua ngoại tệ đồng thời phát sinh khoản thanh toán bằng VND cho các ngân hàng bán USD. Theo đó, phương án mới còn gắn với diễn biến thanh khoản tiền đồng trong hệ thống ngân hàng.

Phương án mua USD giao ngay mở thêm kênh cung ứng VND cho hệ thống ngân hàng

Trong khi tỷ giá liên ngân hàng hạ nhiệt, chi phí vốn ngắn hạn bằng VND vẫn ở mức cao tại phiên 6/11. Lãi suất VND qua đêm đạt 6,2%/năm, cao hơn 1,7 điểm phần trăm so với lãi suất nghiệp vụ thị trường mở (OMO) ở mức 4,5%/năm. Lãi suất USD qua đêm cùng ngày đạt 3,84%/năm, tương ứng chênh lệch 2,36 điểm phần trăm giữa hai đồng tiền.

Chênh lệch lãi suất phản ánh sự khác biệt về chi phí vay vốn ngắn hạn bằng VND và USD tại thời điểm quan sát. Trong bối cảnh đó, phương án mua ngoại tệ bổ sung một kênh cung ứng tiền đồng thông qua hoạt động thanh toán cho các ngân hàng tham gia giao dịch.

Theo cơ chế mua giao ngay, NHNN nhận USD và chuyển VND cho ngân hàng bán ngoại tệ. Lượng tiền thanh toán được xác định theo khối lượng USD thực mua và tỷ giá 25.500 đồng/USD. Khoản tiền đồng nhận được có thể bổ sung nguồn vốn khả dụng, phục vụ nhu cầu thanh toán và cân đối vốn ngắn hạn của ngân hàng thương mại.

Phạm vi giao dịch trực tiếp được giới hạn ở các tổ chức có trạng thái ngoại tệ dương, với khối lượng bán USD tối đa tương ứng trạng thái ngoại tệ của từng ngân hàng. Nguồn vốn bổ sung từ hoạt động này vì thế trước hết được chuyển đến những tổ chức đáp ứng điều kiện tham gia.

Bên cạnh mua ngoại tệ, NHNN có thể tiếp tục sử dụng OMO, tín phiếu và các công cụ tiền tệ khác để điều tiết thanh khoản. Lượng VND thanh toán cho các ngân hàng bán USD là một phần trong tổng thể hoạt động cung ứng và thu hút tiền đồng, còn mức thay đổi thanh khoản ròng phụ thuộc vào các nghiệp vụ được thực hiện trong cùng thời kỳ.

Từ các ngân hàng tham gia giao dịch, nguồn vốn bổ sung có thể tiếp tục luân chuyển trên thị trường liên ngân hàng. Mức độ tác động đến thanh khoản và lãi suất ngắn hạn phụ thuộc vào khối lượng USD thực tế NHNN mua vào, nhu cầu vốn của các tổ chức tín dụng và hoạt động điều tiết tiền tệ trong cùng thời kỳ.