Động lực nào đưa kinh tế Việt Nam tăng trưởng vượt ngưỡng 10% trong năm 2026?

Mục tiêu tăng trưởng 10% và những dự báo thận trọng từ quốc tế

Theo Nghị quyết về phát triển kinh tế xã hội 2026 được biểu quyết thông qua tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá XV đã thống nhất mục tiêu tăng trưởng GDP năm nay đạt 10% trở lên.

Ngày 20/1, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 01 về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2026. Trong đó, Chính phủ yêu cầu các cấp, ngành, địa phương tập trung chỉ đạo, điều hành thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP cả nước phấn đấu từ 10% trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn.

Trong khi đó, các tổ chức quốc tế chỉ dự báo tăng trưởng kinh tế năm 2026 của Việt Nam ở dưới mức 8%.

Cụ thể, tại báo cáo được ban hành sau khi Cục Thống kê công bố kết quả tăng trưởng năm 2025, Ngân hàng UOB (Singapore) đã dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2026 ở mức 7,5%. Tuy nhiên, đơn vị này cũng bày tỏ lo ngại về những rủi ro có thể kìm hãm quỹ đạo tăng trưởng, gồm: mức nền thống kê cao, khả năng suy giảm của xuất khẩu sau giai đoạn đẩy mạnh trước đó, cùng với sự bất định về chính sách thuế của Mỹ.

Ở một góc nhìn khác, Ngân hàng HSBC đánh giá năm 2026 là giai đoạn phát triển mới của Việt Nam với các dấu mốc chính trị quan trọng, bao gồm Đại hội Đảng lần thứ XIV. Song, tổ chức này cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trên nền cao của năm trước là thách thức lớn, đòi hỏi động lực mạnh mẽ từ cải cách thể chế và tinh giản bộ máy hành chính. Trên cơ sở đó, HSBC dự báo tăng trưởng năm 2026 của Việt Nam đạt 6,7%. 

Còn theo Ngân hàng Thế giới (World Bank), tại Báo cáo Triển vọng Kinh tế Toàn cầu mới nhất, tổ chức này đã điều chỉnh tăng dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2026 lên 6,3%, cao hơn mức 6,1% đưa ra trước đó. Tương tự, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt 6,2% cho năm 2026.

Kỳ vọng xuất hiện thêm nhiều động lực tăng trưởng mới

Bàn về vấn đề này, tại Diễn đàn M&A mùa Xuân 2026 diễn ra chiều 21/1, TS. Nguyễn Đức Kiên, Chuyên gia kinh tế, Nguyên Tổ trưởng Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng, cho biết việc các tổ chức quốc tế thường đưa ra dự báo tăng trưởng thấp hơn kết quả thực tế của Việt Nam bởi những dự báo này vốn mang tính thận trọng, nhằm phản ánh rủi ro hơn là đo lường chính xác kết quả điều hành. 

Đối với mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026, chuyên gia cho rằng đây vừa là chỉ tiêu phấn đấu, vừa thể hiện mong muốn và quyết tâm điều hành của Chính phủ cùng toàn bộ hệ thống chính trị.

Theo TS. Nguyễn Đức Kiên, Việt Nam hoàn toàn có thể đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 nếu các chương trình, nhiệm vụ đã được đặt ra trong nghị quyết của Quốc hội, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV dự kiến thông qua ngày 25/1, được tổ chức thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. 

Trong bối cảnh đó, bên cạnh các động lực tăng trưởng truyền thống, nền kinh tế được kỳ vọng sẽ xuất hiện thêm nhiều nguồn lực tăng trưởng mới. TS. Nguyễn Đức Kiên nhấn mạnh cải cách thể chế là một trong những động lực quan trọng nhất khi 2026 là năm đầu tiên Việt Nam triển khai mô hình chính quyền hai cấp ngay từ đầu năm, đồng thời thực hiện cơ cấu lại bộ máy quản lý nhà nước ở cấp Trung ương, trong đó có Chính phủ.

Cùng với đó, đầu tư công tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt tăng trưởng. Tính từ ngày 19/12/2025, tổng vốn đầu tư cho các dự án đã khởi công ước khoảng 3,5 triệu tỷ đồng. Nếu phân bổ cho giai đoạn 5 năm và cộng với kế hoạch đầu tư công hằng năm thì riêng năm 2026, tổng vốn đầu tư công có thể đạt khoảng 1,1 triệu tỷ đồng, cao hơn rất nhiều so với các năm trước.

Bên cạnh đó, 2026 cũng là năm đầu tiên Việt Nam triển khai toàn diện tổ hợp 8 Nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị, trong đó có Nghị quyết 57 về phát triển khoa học công nghệ, Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế Nhà nước và loạt Nghị quyết về y tế, giáo dục, an ninh năng lượng, thể chế thị trường,... Theo TS. Nguyễn Đức Kiên, việc thực hiện tốt những vấn đề này sẽ tạo thêm được nguồn lực mới cho nền kinh tế.

Trong tình hình mới, chuyển đổi số cũng được TS. Nguyễn Đức Kiên đánh giá là một động lực quan trọng. Ông cho biết trong ba năm qua, đặc biệt từ Hội nghị Trung ương 6 khóa XII, Việt Nam đã đạt được những kết quả bước đầu trong chuyển đổi số lĩnh vực quản lý nhà nước, thông qua việc số hóa các quy trình hành chính công.

Chuyên gia cho hay giai đoạn tiếp theo, Việt Nam sẽ thực hiện chuyển đổi số trong khu vực doanh nghiệp, bao gồm doanh nghiệp nhà nước và khu vực tư nhân. Dù đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn, song quá trình này được kỳ vọng sẽ tạo ra động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

Ngoài ra, ông Kiên cho rằng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tiếp tục là một trụ cột quan trọng. Trong hai năm 2024 và 2025, vốn FDI đăng ký vào Việt Nam duy trì quanh mức xấp xỉ 30 tỷ USD mỗi năm, trong đó tỷ lệ giải ngân tương đối tích cực. 

Do đó, định hướng phát triển 7 ngành, lĩnh vực trọng điểm theo Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIV, bao gồm công nghiệp bán dẫn và các ngành công nghiệp mới, cũng được chuyên gia kỳ vọng sẽ mở ra không gian phát triển mới cho nền kinh tế Việt Nam.

Ông cũng nhắc tới sự kiện đáng chú ý là việc Tập đoàn Công Nghiệp - Viễn Thông Quân Đội (Viettel) đã khởi công nhà máy sản xuất chip đầu tiên vào ngày 16/1 vừa qua, đồng thời chủ động xây dựng thị trường đầu ra cho sản phẩm, tạo nền tảng cho sự phát triển của ngành công nghiệp này trong thời gian tới.

Ở góc độ khác, PGS.TS. Trần Đình Thiên, Chuyên gia kinh tế, Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách, nhìn nhận các thương vụ mua bán - sáp nhập (M&A) có thể sẽ trở thành một động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Theo ông Thiên, việc Đảng và Nhà nước xác định khu vực kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của tăng trưởng cho thấy một bước chuyển rất lớn trong tư duy phát triển.

"Nếu như cách đây 40 năm, kinh tế tư nhân chưa được đặt ở vị trí trung tâm, thì nay, cùng với việc nhấn mạnh vai trò của khu vực này, mục tiêu tăng trưởng hai con số cũng được nêu ra một cách rõ ràng, thể hiện niềm tin vào sức bật của khu vực doanh nghiệp tư nhân", chuyên gia nhận định, đồng thời cho rằng niềm tin đó cần được hiện thực hóa bằng các công cụ và cơ chế phù hợp.

Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp tư nhân còn hạn chế về quy mô và năng lực,PGS.TS. Trần Đình Thiên cho rằng nếu được tổ chức và dẫn dắt đúng hướng, hoạt động M&A có thể trở thành một động lực tăng trưởng đặc biệt quan trọng, bởi trong nền kinh tế thị trường, doanh nghiệp chính là loại tài sản quan trọng nhất. Việc can thiệp hiệu quả vào tài sản này sẽ tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ nhất cho tăng trưởng, đồng thời củng cố nội lực của khu vực kinh tế tư nhân.