Cuộc đua 'xuống phố' của ngân hàng thuần số

Khi ranh giới không còn rõ ràng, và mọi ngân hàng đều trở thành fintech

Ngày 5/8, Ngân hàng số Cake by VPBank (Cake) giới thiệu sản phẩm thẻ Cake 2in1 -Gói Premium cho phép khách hàng “may đo”, tự thiết kế theo từng nhu cầu chi tiêu, tự chọn màu thẻ, tên hiển thị, danh mục hoàn tiền và ngày sao kê. 

Trong ngành ngân hàng truyền thống, đây có thể chỉ là một chiếc thẻ bình thường, nhưng với fintech, câu chuyện đằng sau nó lớn hơn một sản phẩm. 

Ba tháng trước, chính Cake đã ký thỏa thuận đưa dịch vụ nhận tiền quốc tế của mình vào hơn 3.000 cửa hàng Thế Giới Di Động và Điện Máy Xanh trên toàn quốc. Gần một năm trước nữa, một ngân hàng số khác là Vikki đã mở hàng loạt quán cà phê mang thương hiệu ngân hàng tại TP HCM. 

Ba động thái, ba thời điểm khác nhau, nhưng cùng trả lời một câu hỏi: Một ngân hàng không sở hữu chi nhánh nào thì làm cách nào để "chạm" được khách hàng ngoài màn hình điện thoại?

Thực tế, những tính năng từng tạo ra khác biệt cho ngân hàng số như mở tài khoản trực tuyến, thanh toán số, phát hành thẻ online… đang dần trở thành tiêu chuẩn chung của ngành ngân hàng, kể cả những nhà băng truyền thống. 

Khi công nghệ thu hẹp khoảng cách về tính năng, ông Nguyễn Hữu Quang, Tổng giám đốc Ngân hàng số Cake cho rằng lợi thế cạnh tranh của các tổ chức tài chính đang dịch chuyển từ "cung cấp dịch vụ số" sang "thiết kế trải nghiệm số". 

Đây không phải chuyện riêng của thị trường Việt Nam. Ở Anh và Mỹ, các mô hình tương tự đã xuất hiện và vận hành từ nhiều năm trước, theo những cách khác nhau nhưng cùng một logic, đó là khi tính năng số trở thành phổ biến, ngân hàng số phải tìm chỗ đứng ở nơi khác.

Định hướng mới tập trung vào trải nghiệm của Cake - ngân hàng thuần số duy nhất tại Việt Nam đến nay công bố đã có lãi, được thể hiện qua điểm khác biệt kỹ thuật đó là việc kết hợp thẻ ghi nợ (debit) và thẻ tín dụng (credit) trên cùng một thẻ vật lý, sử dụng công nghệ Smart Switch để chuyển đổi nguồn tiền thanh toán theo từng giao dịch. 

Khách hàng có thể chọn giữa Cashback hoặc Travel Rewards, chọn danh mục hoàn tiền theo nhu cầu, cùng các quyền lợi đi kèm như phòng chờ sân bay, số ngày miễn lãi….

Quy trình đăng ký diễn ra hoàn toàn trực tuyến trên ứng dụng, khách hàng dùng ngay thẻ ảo sau khi phát hành, trong khi thẻ vật lý không hiển thị thông tin thẻ trên bề mặt và xác thực đa lớp qua ứng dụng sẽ được giao tận tay trong vài ngày. 

Ý tưởng để khách hàng tự thiết kế một sản phẩm thẻ, thay vì nhận một chiếc thẻ với đặc quyền cố định, không phải là điều mới trên thế giới. 

Tại Mỹ, thẻ Citi Custom Cash Card vận hành theo nguyên tắc gần tương tự ở khâu hoàn tiền. Trong đó, thẻ tự động hoàn 5% cho danh mục chi tiêu cao nhất của khách hàng trong mỗi kỳ sao kê, không cần đăng ký hay kích hoạt trước; thẻ còn có tính năng "Choose Your Payment Due Date" cho phép khách tự chọn ngày đến hạn thanh toán. 

Còn ở Anh, ý tưởng cá nhân hóa đi theo một hướng khác, đó là gộp nhiều thẻ ngân hàng vào một thẻ duy nhất. Curve, công ty fintech London thành lập năm 2015, xây dựng ứng dụng và thẻ MasterCard cho phép người dùng gộp tất cả thẻ ngân hàng khác vào cùng một thẻ Curve, sau đó chuyển đổi ngay trên ứng dụng xem giao dịch sẽ được tính vào thẻ nào. Ngoài ra, thẻ này còn có tính năng "Go Back in Time" cho phép đổi lại nguồn thẻ đã thanh toán trong vòng hai tuần.

Nhìn vào 3 sản phẩm này có thể thấy chúng đi theo cùng một logic, đó là thay vì bán một chiếc thẻ vật lý cố định như các ngân hàng truyền thống, những fintech này đang dùng công nghệ như AI, bigdata,… để khách hàng có thể lắp ráp sản phẩm theo nhu cầu riêng của mỗi người.

Tuy nhiên, một chiếc thẻ, dù dù linh hoạt đến đâu, vẫn chỉ là công cụ nằm trong ví khách hàng. Để thực sự "chạm" được khách hàng ngoài ứng dụng, các ngân hàng số còn phải giải quyết một bài toán khác là làm sao có mặt tại những nơi khách hàng cần đến, mà không phải tự xây dựng một mạng lưới chi nhánh tốn kém.

Gia tăng sự hiện diện vật lý

Đầu tháng 3 nay, Cake ra mắt dịch vụ nhận tiền quốc tế Cake GlobalX. Đến tháng 5, họ bắt tay với CTCP Đầu tư Điện Máy Xanh (DMX) đưa Cake GlobalX vào hệ thống hơn 3.000 cửa hàng Thế Giới Di Động và Điện Máy Xanh trên toàn quốc. 

Khách hàng chỉ cần mang điện thoại và căn cước công dân đến cửa hàng, được nhân viên hỗ trợ đăng ký miễn phí, không cần đặt lịch trước, rồi rút tiền mặt trực tiếp tại chính cửa hàng đó theo chính sách của VPBank. 

Tại thời điểm công bố, Cake ghi nhận quy mô 7 triệu khách hàng, còn ĐMX sở hữu hệ sinh thái bán lẻ hơn 3.000 cửa hàng gồm thegioididong.com, Điện Máy Xanh và TopZone.

Về bản chất, đây là cách một ngân hàng thuần số tận dụng hạ tầng có sẵn của một doanh nghiệp bán lẻ, biến các cửa hàng vật lý thành điểm cung cấp dịch vụ tài chính mà không cần tự xây dựng mạng lưới chi nhánh. 

Revolut - ngân hàng số của Anh, cũng đang tìm cách hiện diện vật lý mà không đi kèm chi nhánh, nhưng theo hướng tự xây ATM mang thương hiệu riêng. 

Năm 2025, theo Financial Times, Revolut đã triển khai ATM mang thương hiệu riêng, có khả năng phát hành thẻ cho khách hàng. Tới tháng 6 năm nay, Reuters cho biết hơn 1 triệu khách hàng tại Mỹ của Revolut cũng sẽ được tiếp cận hình thức này.

Với 75 triệu khách hàng toàn cầu, doanh thu 4,5 tỷ bảng Anh và lợi nhuận ròng 1,3 tỷ bảng Anh trong năm gần nhất, Revolut cho thấy một ngân hàng số có thể mở rộng sự hiện diện vật lý ở những điểm khách hàng cần (rút tiền mặt, nhận thẻ) mà không phải quay lại mô hình chi nhánh truyền thống.

Ngoài ra, còn một ví dụ khác tại Việt Nam cũng giúp các ngân hàng số gia tăng “điểm chạm” với khách hàng, đó là câu chuyện của Vikki.

Tháng 10/2025, ba chi nhánh của Ngân hàng Số Vikki tại Phan Đăng Lưu, Lê Văn Sỹ và Bạch Đằng (TP HCM) đồng loạt khai trương không gian VikKafé. Nơi đây được giới thiệu là "điểm hẹn công nghệ mới" - không gian không chỉ để giao dịch mà còn để khách hàng tận hưởng, kết nối và tương tác, một bước trong hành trình chuyển đổi trải nghiệm khách hàng của Vikki.

Trên thế giới, tờ Financial Times ghi nhận rằng các ngân hàng tại Anh cũng đang đi theo hướng này. Theo FT, những quầy giao dịch và vách ngăn an ninh tại một số nhà băng đã biến mất nhường chỗ cho không gian mở với cà phê, khu làm việc miễn phí, phòng họp, thậm chí phòng khám hỗ trợ khách hàng. 

Chẳng hạn, Santander vận hành 220 "Work Café" trên toàn cầu, cung cấp WiFi và phòng họp miễn phí ngay cả cho người không phải khách hàng của họ, cùng dịch vụ đặt lịch tư vấn tài chính cá nhân tại các Café này, theo số liệu FT được trích dẫn.

Điều mà ứng dụng chưa thể thay thế

Vì sao một hành động tưởng chừng đơn giản như rút tiền mặt hay nộp hồ sơ vẫn cần một điểm chạm vật lý, khi phần lớn nghiệp vụ ngân hàng đã có thể làm trên điện thoại? 

FT chỉ ra một số tình huống cụ thể tại Anh, đó là những dịch vụ như đăng ký giấy ủy quyền, xử lý tài sản sau khi người thân qua đời, hỗ trợ khách hàng vừa bị lừa đảo và mất niềm tin vào kênh trực tuyến, hay xử lý tình huống mất thẻ cần tiền mặt khẩn cấp - trong khi phần lớn cây ATM vẫn yêu cầu thẻ vật lý thay vì chạm điện thoại. 

Cash Access UK, đơn vị vận hành các "Banking Hub" dùng chung tại hơn 150 thị trấn ở Anh - nơi không còn ngân hàng nào hiện diện, cho biết nhân viên từ nhiều ngân hàng khác nhau luân phiên có mặt theo lịch cố định để hỗ trợ khách hàng cá nhân và doanh nghiệp nhỏ, giải đáp các vấn đề phổ biến như quên mã PIN, cùng các buổi nâng cao nhận thức về lừa đảo và tư vấn nợ. 

Về khả năng tiếp cận, chi nhánh HSBC tại Sheffield được FT dẫn làm ví dụ về thiết kế cho người dùng xe lăn hoặc xe đẩy trẻ em, tích hợp công nghệ hỗ trợ người khiếm thính, khiếm thị, cùng một phòng cảm giác dành cho trẻ có rối loạn phát triển thần kinh.

Có thể thấy, điểm chạm vật lý của một ngân hàng số không nhất thiết phải là chi nhánh truyền thống, mà có thể tồn tại dưới nhiều lớp, từ thẻ vật lý, hạ tầng thanh toán, hệ sinh thái đối tác, trải nghiệm đặc quyền, tới logistics giao/cấp lại thẻ, đội ngũ hỗ trợ con người và không gian thương hiệu như pop-up hay kiosk,… đúng với những gì Cake, Vikki, Curve và Revolut đang triển khai theo cách riêng của từng doanh nghiệp. 

Cuối cùng, nhìn vào tổng thể, từ ngân hàng số đến ngân hàng truyền thống, ranh giới giữa "ngân hàng chỉ có trên điện thoại" và "ngân hàng hiện diện ngoài đời thực" đang mờ dần, và có lẽ đó mới là cuộc đua thực sự đang diễn ra.