Thống kê 16 năm cho thấy tháng 1 thường 'mở sóng': Lực kéo nào cho VN-Index 2026?

Thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào năm 2026 trong bối cảnh nền kinh tế khởi động một chu kỳ 5 năm mới với mục tiêu tăng trưởng GDP 10%. Theo báo cáo chiến lược tháng 1 của SSI Research, giai đoạn này đánh dấu sự chuyển dịch rõ nét từ mô hình tăng trưởng dựa vào tín dụng sang các động lực dựa trên khả năng thực thi, kỷ luật chính sách và kết quả cải cách.

Năm 2026 được nhìn nhận là giai đoạn “thu hoạch sớm”, khi những nỗ lực cải cách trong thời gian qua bắt đầu phản ánh rõ hơn vào tăng trưởng kinh tế, thanh khoản thị trường và triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp. Đây cũng là nền tảng quan trọng để xác lập các nhóm cổ phiếu dẫn dắt mới, thay vì chỉ phụ thuộc vào một số trụ lớn.

Đà hồi phục cuối 2025 lan tỏa sang nhiều nhóm ngành

Diễn biến thị trường trong tháng 11–12/2025 cho thấy bức tranh hồi phục tương đối phù hợp với các kịch bản đã được nhóm phân tích đưa ra trước đó. Đà tăng khởi phát từ tháng 11 không chỉ duy trì trong tháng 12 mà còn lan tỏa sang nhiều nhóm ngành ngoài nhóm cổ phiếu “họ Vin”, vốn giữ vai trò dẫn dắt trong giai đoạn trước.

Trên cơ sở đó, kịch bản cơ sở cho năm 2026 tiếp tục đặt kỳ vọng VN-Index hướng tới vùng 1.920 điểm, trong khi kịch bản tích cực mở ra dư địa lên 2.120 điểm. Việc dòng tiền mở rộng sang nhiều nhóm ngành được xem là yếu tố then chốt giúp xu hướng thị trường trở nên bền vững hơn.

Thống kê lịch sử: Tháng 1 thường là giai đoạn “mở sóng”

Ở góc độ mùa vụ, thống kê trong 16 năm gần nhất cho thấy tháng 1 là giai đoạn có mức sinh lời bình quân cao nhất trong năm, đạt khoảng 3,7%, với xác suất thị trường tăng điểm gần 70%. Nếu mở rộng khung thời gian từ kỳ nghỉ Tết Dương lịch đến Tết Âm lịch, xác suất tăng còn cao hơn, khi 13/16 năm ghi nhận diễn biến tích cực với mức tăng trung bình khoảng 5%.

Theo SSI Research, các số liệu này phản ánh yếu tố tâm lý và dòng tiền thường thuận lợi hơn trong giai đoạn đầu năm, tạo bệ đỡ nhất định cho thị trường trước khi bước vào mùa công bố báo cáo tài chính.

Rung lắc mùa báo cáo: điều chỉnh nhanh, biên độ thấp

Dù triển vọng ngắn hạn được đánh giá tích cực, thị trường vẫn có thể xuất hiện các nhịp rung lắc vào giai đoạn cuối tháng 1, khi bước vào cao điểm công bố báo cáo tài chính. Sau nhịp hồi phục khoảng 18% kể từ giữa tháng 11/2025 và việc chỉ số tiến sát các vùng đỉnh mới đầu năm 2026, áp lực chốt lời ngắn hạn là yếu tố cần lưu ý.

Tuy nhiên, các nhịp điều chỉnh trong giai đoạn này thường diễn ra nhanh và với biên độ thấp hơn so với những đợt điều chỉnh mạnh khác trong năm. Ngoại lệ chỉ xuất hiện ở một số giai đoạn đặc biệt như các năm 2016, 2018 hay 2021, khi thị trường chịu tác động từ những cú sốc lớn hơn.

Những nhóm ngành được kỳ vọng dẫn dắt đầu năm

Trong bức tranh ngành, các chuyên gia phân tích cho rằng ngân hàng tiếp tục là một trong những nhóm có xác suất diễn biến tích cực cao trong tháng 1, với tỷ lệ tăng giá 86% và mức tăng trung bình khoảng 9% theo thống kê lịch sử.

Định giá của nhóm này đã điều chỉnh về vùng hấp dẫn hơn, trong khi triển vọng kết quả kinh doanh quý IV/2025 và cả năm 2026 vẫn duy trì tích cực. Các cổ phiếu như CTG, MBB và VPB được đánh giá có triển vọng tăng trưởng tốt, trong khi VCB đóng vai trò lựa chọn phòng thủ nhờ chất lượng tài sản và lợi thế huy động vốn.

Bên cạnh ngân hàng, sự phân hóa do diễn biến lãi suất cũng mở ra cơ hội cho một số nhóm ngành. Lãi suất huy động tăng khoảng 1–2% từ đầu quý IV/2025 khiến các doanh nghiệp thâm dụng vốn, phụ thuộc nhiều vào vay nợ đối mặt áp lực chi phí tài chính cao hơn.

Ngược lại, nhóm bảo hiểm và các doanh nghiệp sở hữu lượng tiền mặt lớn, có thu nhập từ tiền gửi chiếm tỷ trọng cao trong lợi nhuận ròng, lại hưởng lợi rõ nét hơn. Các doanh nghiệp có trạng thái tiền mặt ròng cao trong các ngành dầu khí, phân bón và tiêu dùng, phần lớn là doanh nghiệp Nhà nước, cũng nằm trong nhóm hưởng lợi từ xu hướng này.

Đầu tư công và vật liệu xây dựng tiếp tục là một trụ cột quan trọng trong năm 2026. Backlog của ngành xây dựng được dự báo duy trì tăng trưởng nhờ động lực từ đầu tư công và nhà ở xã hội.

Song song đó, các ngành vật liệu xây dựng như cát, đá và xi măng được hỗ trợ bởi nhu cầu gia tăng, giá bán cải thiện và việc tháo gỡ vướng mắc pháp lý trong cấp phép mỏ mới. Các cổ phiếu như HPG, PLC, HT1, BMP và VLB được kỳ vọng hưởng lợi, đồng thời cũng là nhóm có triển vọng ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận ngay trong quý IV/2025.

Ngoài các nhóm mang tính chu kỳ, nhóm cổ phiếu doanh nghiệp Nhà nước cũng thu hút sự chú ý trong bối cảnh Nghị quyết số 79 về phát triển kinh tế nhà nước được ban hành.

Việc tiếp tục khẳng định vai trò của khu vực này, cùng lộ trình duy trì thoái vốn và cơ cấu lại sở hữu nhà nước giai đoạn 2026–2030, dù không có nhiều thay đổi so với trước, vẫn có thể tạo tác động tích cực đến tâm lý thị trường đối với các cổ phiếu liên quan.

Cuối cùng, nhóm chứng khoán được nhìn nhận có thể hưởng lợi trực tiếp từ sự hồi phục thanh khoản của thị trường trong giai đoạn đầu năm, đồng thời được hỗ trợ bởi triển vọng kết quả kinh doanh quý IV/2025 tăng trưởng tích cực, qua đó góp phần vào câu chuyện dẫn dắt thị trường đầu năm 2026.