Ngành gỗ đối mặt với nguy cơ giảm tốc vì chi phí logistics?

Logistics thành “nút thắt cổ chai”

Theo Sở Công thương TP.HCM, gỗ và nội thất chiếm 9,3% tỷ trọng trong cơ xuất khẩu của thành phố. Đây là 1 trong 4 nhóm hàng có đóng góp lớn vào sự tăng trưởng kinh tế trong năm 2025, khi có kim ngạch đạt 8,1 tỷ USD. Tuy nhiên, trước những ảnh hưởng đến từ chi phí logistics tăng cao, có thể khiến sức mua tại các thị trường giảm xuống, đã đặt ngành gỗ và nội thất vào một bức tranh tăng trưởng có thể nói là không mấy khả quan so với mục tiêu mà TP.HCM đã đề ra.

Chia sẻ tại buổi hội thảo “ Xung đột Trung Đông – Tác động đến doanh nghiệp”, ông Nguyễn Khắc Hiếu, Phó trưởng phòng Năng lượng, Sở Công thương TP.HCM cho rằng, kịch bản tăng trưởng 6% cho năm 2026 đối với ngành gỗ và nội thất của thành phố có thể giảm xuống 2,5-3%. Mức hụt kim ngạch minh hoạ trong quý II/2026 khoảng 60,8-71 triệu USD.

“Hiện nay, thị trường xuất khẩu gỗ và nội thất của các doanh nghiệp TP.HCM chủ yếu là Mỹ và Châu Âu. Đây là các khu vực chịu ảnh hưởng mạnh khi chi phí logistics tăng. Điều đó, khiến các doanh nghiệp chịu áp lực ở cả đầu vào lẫn đầu ra. Qua đó, có thể khiến giá thành sản phẩm bị đội lên. Sự cạnh tranh sản phẩm gỗ bị ảnh hưởng, sức mua theo đó sụt giảm. Biên lợi nhuận của doanh nghiệp sẽ mỏng”, ông Hiếu nói thêm.

Lý giải về điều này, ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam cho rằng, xung đột Trung Đông hiện nay đang tác động đến doanh nghiệp Việt Nam nói chung và ngành gỗ - nội thất nói riêng, thông qua một điểm nghẽn chiến lược của thương mại toàn cầu – eo biển Hormuz.

 Khi tuyến này bị gián đoạn, thị trường toàn cầu chịu tác động qua chi phí vận tải và rủi ro chuỗi cung ứng. Lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz giảm tới 97%, gây tắc nghẽn và buộc tàu phải thay đổi hành trình.

Các hãng chấp nhận đi xa hơn để tránh rủi ro, chuyển hướng tàu vòng qua Châu Phi, nhưng cái giá phải trả là thời gian, khi hành trình kéo dài gấp đôi, gấp ba, toàn bộ chi phí và chu kỳ kinh doanh cũng bị đội lên tương ứng.

“Việc kéo dài hành trình khiến chi phí tăng theo nhiều lớp. Cước vận chuyển dầu tăng 54–72%. Bảo hiểm rủi ro từ các cuộc xung đột tăng 2–4 lần, chi phí một chuyến tàu có thể lên đến 1 triệu USD”, ông Hiếu chia sẻ thêm.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Liêm, Giám đốc Công ty cổ phần gỗ Lâm Việt cũng cho biết, khi các tàu không đi qua eo biển Hormuz được, buộc phải lựa chọn đi đường vòng qua mũi Hảo Vọng (Nam Phi) để đến Châu Âu hoặc Mỹ, khiến chi phí vận tải biển đội lên 30-40%. Điều này, đã ảnh hưởng đến thời gian giao hàng cũng như lợi nhuận của doanh nghiệp.

Chia sẻ rủi ro, hướng đến bền vững

Nhiều chuyên gia cho rằng, khủng hoảng Trung Đông không chỉ làm tăng chi phí logistics, mà còn đặt ra bài toàn về việc tái cấu trúc ngành gỗ và nội thất theo hướng linh hoạt và đa phương thức. Đây vừa là thách thức, nhưng cũng là cơ hội cho doanh nghiệp thích ứng nhanh.

Một số nhà xuất khẩu cho biết, xung đột Trung Đông đã khiến thị trường có những dự báo bất lợi, sức mua có thể giảm lại, lượng sản xuất cũng sẽ giảm theo và giá bán bắt buộc cũng giảm. Điều này, đã gây áp lực lớn cho cả doanh nghiệp và các khách hàng.  

Một giải pháp tình thế mà nhiều doanh nghiệp đưa ra ngay lúc này, đó chính là chia sẻ lợi nhuận, rủi ro với đối tác. Với những doanh nghiệp, mà Mỹ là thị trường xuất khẩu chính, chiếm tới 70% sản lượng sản phẩm gỗ như công ty TNHH Bảo Hưng, để giữ chân khách hàng, giúp họ tiết kiệm được chi phí vận chuyển, đơn vị đã chủ động đóng gói hàng hoá ở mức tiết kiệm nhất.

Ông Phùng Quốc Cường, Giám đốc sản xuất Công ty TNHH Bảo Hưng nói với chúng tôi rằng, trong bối cảnh khó khăn về logistics, giải pháp đóng gói eco, tức là sử dụng các vật liệu tái chế, phân huỷ sinh học, để đóng gói sản phẩm vừa thân thiện môi trường vừa tiết kiệm được chi phí.

“Giải pháp đóng gói eco vừa nhỏ, gọn và giảm được cân nặng của sản phẩm. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp giảm được 20% chi phí. Đối tác vì thế cũng có thể tiết kiệm được 20% chi phí vận chuyển. Đó là cách mà chúng tôi giữ chân khách hàng và cùng chia sẻ những rủi ro trong quá trình hợp tác”, ông Cường cho biết thêm.

Hầu hết các công ty xuất khẩu gỗ Việt Nam đều sử dụng điều kiện giao hàng FOB. Nghĩa là người bán hoàn tất trách nhiệm khi hàng hoá đã được xếp lên tàu tại cảng xuất khẩu chỉ định. Nghĩa là, người mua phải chịu cướu tàu, bảo hiểm và rủi ro từ cảng xuất về đích. Do đó, để chia sẻ rủi ro với khách hàng, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu gỗ cho chúng tối biết, là họ đã chủ động trong việc liên hệ đối tác, hỗ trợ một phần chi phí, khi giá cước đang ở mức quá cao.

Không những vậy, các doanh nghiệp đã tính đến việc ngồi lại cùng với nhau, bàn giải pháp cho hoạt động xuất khẩu trong giai đoạn mới, nỗ lực làm sao hoạt động xuất khẩu gỗ không bị giảm tốc trong thời gian tới.

“Tôi ví dụ người này 10 container, người kia 10 container,.... chúng ta gom lại hết thành 100 container chẳng hạn để thương thảo lại với các đơn vị logistics, làm sao có thể giúp giảm giá cước vận chuyển cho khách hàng. Cách làm này cho thấy sự chung ta của doanh nghiệp gỗ để giúp sớm ổn định thị trường”, ông Trần Lam Sơn, Phó tổng Giám đốc Công ty gỗ Thiên Minh nói với chúng tôi.

 Tuy nhiên các chuyên gia cho rằng, ngoài giải quyết vấn đề trước mắt, ngành gỗ cần có hướng  phát triển bền vững và thích ứng được trong bất kỳ bối cảnh nào. Các giải pháp giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực chống chịu và phát triển bền vững trong dài hạn như chuyển đổi xanh, thay đổi hình thức bán hàng.

Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (HAWA) cho biết, ngành gỗ đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi mới, khi thị trường toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng. Chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, các tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe hơn.

Mới đây, trong khuôn khổ Hội chợ Xuất khẩu Gỗ và Nội thất TP.HCM năm 2026, khi tham gia Hội thảo “đồ gỗ và nội thất Việt Nam - Chiến lược xuất khẩu để giành chiến thắng trong bối cảnh mới”, ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch HAWA cho rằng, trong nhiều năm qua, phần lớn doanh nghiệp ngành gỗ Việt Nam phát triển dựa trên mô hình B2B – sản xuất theo đơn hàng cho các thương hiệu quốc tế.

Nhưng để nâng cao giá trị gia tăng và chủ động hơn trước những biến động của thị trường toàn cầu, chúng ta cần từng bước mở rộng sang mô hình B2C, tức là tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng, thông qua thuơng mại điện tử.

“Ngày nay, một doanh nghiệp nội thất tại Việt Nam không chỉ bán hàng thông qua các nhà nhập khẩu truyền thống, mà còn có thể tiếp cận trực tiếp hàng triệu khách hàng trên toàn thế giới thông qua các nền tảng thương mại điện tử”, ông Mẫn chia sẻ thêm.

Đồng tình với quan điểm này, ông Huỳnh Lê Đại Thắng, Giám đốc Công ty TNHH Đồ gỗ Nghĩa Sơn cho chúng tôi hay, trong 4 năm tham gia bán hàng trên sàn thương mại điện tử, lợi nhuận doanh nghiệp đạt được khi bán hàng theo hình thức B2C rất tốt. Không những vậy, thương hiệu sản phẩm gỗ và nội thất made by Việt Nam được khách hàng tại Mỹ, Châu Âu hay Nhật Bản “nhớ mặt đặt tên”.

 “Năm 2025 công ty đã nhận được giải thưởng nhà bán hàng xuất sắc trên amazon tại Việt Nam. Điều đó cho thấy rằng, việc bán sản phẩm gỗ và nội thất trên sàn thương mại điện tử đã mang lại nhiều lợi ích cho chúng tôi hơn hình thức B2B”, ông Thắng nói.

Theo nghiên cứu của Amazon Global Selling Việt Nam, thương mại điện tử bán lẻ đang trở thành kênh mua hàng chính của người tiêu dùng toàn cầu thế giới. Xu thế AI và tự động hoá đang cách mạng hoá lại hoạt động kinh doanh, mua hàng của người tiêu dùng.

Cùng với đó việc nắm bắt được xu hướng sử dụng sản phẩm xanh, thân thiện môi trường tạo lợi thế trong hoạt động kinh doanh toàn cầu. Đây chính là 3 xu hướng mang tính cốt lỗi đang định hình lại xu thế phát triển tương lai của thương mại điện tử toàn cầu.

 “Việt Nam đang vươn mình trở thành nhân tố quan trọng trong sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử toàn cầu. Xét về thương mại điện tử nói chung thì Việt Nam đang đứng top 3 trong khu vực Đông Nam Á. Trong đó, tốc độ thương mại điện tử xuyên biên giới đối với các ngành hàng tăng hơn 2,2 lần so với xuất khẩu truyền thống”, ông Trần Xuân Thuỷ,  Giám đốc Amazon Global Selling Việt Nam thông tin thêm với chúng tôi.

Cũng theo ông Thuỷ, dự báo vào năm 2030, sản phẩm gỗ và nội thất trên thương mại điện tử có khả năng đạt khoảng 40%. Đây là tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ của ngành này. Điều này cho thấy, việc thay đổi cách thức bán hàng sẽ giúp ngành gỗ Việt Nam tiến những bước quan trọng và dần khẳng định được vị thế nhà xuất khẩu gỗ của Việt Nam trên thị trường quốc tế.