Xuất khẩu phân bón tăng vọt trong tháng 4

Xuất khẩu phân bón tăng vọt

Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, xuất khẩu phân bón Việt Nam trong 4 tháng đầu năm đạt gần 1,2 triệu tấn thu về hơn 589 triệu USD, tăng mạnh 56% về lượng và gấp đôi về giá trị so với cùng kỳ năm ngoái. 

Riêng trong tháng 4, lượng phân bón xuất khẩu gấp 2,3 lần so với cùng kỳ năm ngoái ở mức mức 379.088 tấn. Điều này đi kèm với giá bán tăng đã giúp kim ngạch xuất khẩu phân bón trong tháng 4 cao gấp 3,3 lần so với cùng kỳ năm ngoái, đạt gần 230 triệu USD. 

Giá phân bón tăng mạnh trong bối cảnh tuyến đường huyết mạch vận chuyển nguyên liệu để sản xuất phân bón là Eo biển Hormuz bị gián đoạn do căng thẳng khu vực Trung Đông. Trong khi đó, nhu cầu phân bón của thế giới tăng cao khi trùng với mùa vụ sản xuất. 

Theo đó, giá phân bón xuất khẩu trung bình trong tháng 4 ở mức 605 USD/tấn, tăng 41% so với cùng kỳ năm ngoái. Tính từ đầu năm đến nay, giá phân bón xuất khẩu tăng khoảng 51%. 

Campuchia là thị trường nhập khẩu phân bón của Việt Nam lớn nhất trong 4 tháng đầu năm 2026 với tỷ trọng 17%. Tuy nhiên, con số này thu hẹp đáng kể so với cùng kỳ năm ngoái (27%). Trong khi đó, tỷ trọng xuất khẩu sang Philippines mở rộng từ 5% của cùng kỳ lên 8% và trở thành khách hàng lớn thứ hai của Việt Nam. Doanh số bán hàng sang thị trường này trong 4 tháng tăng mạnh 164% về lượng và 238% về kim ngạch. 

Ngoài ra, xuất khẩu phân bón sang một số nước Đông Nam Á khác ghi nhận mức tăng đột biến về lượng và giá trị như Thái Lan (lần lượt tăng 333% - 470%), Myanma (178% - 204%).

Theo Bloomberg, Thái Lan đang khẩn trương tìm kiếm các nguồn cung dầu mỏ và phân bón thay thế trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại eo biển Hormuz làm gián đoạn dòng chảy thương mại và bào mòn lượng dự trữ trong nước.

Hồi giữa tháng 4, Bộ trưởng Ngoại giao Sihasak Phuangketkeow đã tới Oman để đàm phán các thỏa thuận cung cấp nhiên liệu khẩn cấp, đồng thời thúc đẩy các biện pháp đảm bảo an toàn hàng hải cho tàu treo cờ Thái Lan đi qua tuyến vận tải chiến lược của thế giới.

Ở mảng nông nghiệp, Bộ trưởng Suriya Jungrungreangkit đang xúc tiến đàm phán với Nga nhằm đảm bảo nguồn cung từ 1–2 triệu tấn urê mỗi năm với mức giá ưu đãi. Các nhà sản xuất lớn như PhosAgro PJSC và UralChem Co. đã bày tỏ sự quan tâm đối với các hợp đồng dài hạn, phản ánh xu hướng tái định hướng chuỗi cung ứng của Bangkok.

Nhiên liệu, đặc biệt là diesel cùng với phân bón đóng vai trò then chốt đối với hoạt động sản xuất công nghiệp và nông nghiệp của Thái Lan. Tại quốc gia này, hàng triệu hộ gia đình phụ thuộc vào canh tác lúa  gạo. Hiện hơn một nửa lượng dầu và urê nhập khẩu  của nước này có nguồn gốc từ Trung Đông và được vận chuyển chủ yếu qua eo biển Hormuz.

Áp lực chi phí đầu vào đang gia tăng trước mùa gieo trồng cao điểm từ tháng 5 - tháng 7.

Phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng các nước MED9++ về "Hỗ trợ An ninh Lương thực và Tiếp cận Phân bón" do Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), Italy và Croatia đồng chủ trì hồi đầu tháng 5, ông Khuất Đông Ngọc Tổng giám đốc FAO nhấn mạnh tình hình khan hiếm phân bón toàn cầu do những gián đoạn tại Eo biển Hormuz sẽ dẫn đến giảm năng suất cây trồng và thắt chặt nguồn cung lương thực trong nửa cuối năm 2026 và kéo dài sang năm 2027. 

Ông Khuất Đông Ngọc đã nêu bật tầm quan trọng chiến lược của Eo biển Hormuz, nơi trong điều kiện bình thường vận chuyển một tỷ trọng đáng kể lượng dầu mỏ, khí tự nhiên hóa lỏng, lưu huỳnh và phân bón giao dịch trên toàn cầu. Ông cảnh báo rằng những gián đoạn đối với dòng chảy hàng hải qua hành lang này đã thắt chặt thị trường phân bón và làm gia tăng chi phí năng lượng, dẫn đến những hậu quả tiềm tàng nghiêm trọng đối với sản xuất nông nghiệp và giá lương thực.

“Nông nghiệp vận hành theo lịch mùa vụ vốn không thể trì hoãn,” ông nói. “Phân bón phải được sử dụng vào những thời điểm cụ thể trong chu kỳ cây trồng. Nếu chúng không được cung ứng kịp thời, năng suất sẽ bị sụt giảm, bất kể những diễn biến sau đó có ra sao.”

Ông Khuất Đông Ngọc cho biết thêm rằng việc chậm trễ dù chỉ vài tuần cũng buộc nông dân phải giảm sử dụng phân bón hoặc từ bỏ hoàn toàn việc bón phân. Ông giải thích rằng những tác động ghi nhận ngày hôm nay không chỉ giới hạn ở mức giá hiện tại, mà còn chuyển tiếp sang các vụ thu hoạch tiếp theo, điều này sẽ thắt chặt nguồn cung lương thực vào nửa cuối năm 2026 và năm 2027.

Tổng giám đốc lưu ý rằng các tác động này đặc biệt đáng lo ngại vì chúng diễn ra trùng với các thời điểm canh tác và bón phân then chốt tại các vùng sản xuất chính. Các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu ở Châu Phi, Châu Á và các khu vực của Trung Đông nằm trong nhóm dễ bị tổn thương nhất, đặc biệt là những nước vốn đang đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực cấp bách, nền kinh tế mong manh hoặc các cú sốc liên quan đến khí hậu.

Nhiều doanh nghiệp báo lãi tăng đột biến

Xuất khẩu phân bón tăng mạnh đang phản ánh trực tiếp vào kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp.

Tại cuộc họp đại hội đồng cổ đông thường niên tổ chức ngày 22/4, lãnh đạo CTCP Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC - Mã: DCM) đã cập nhật kết quả kinh doanh quý đầu năm, diễn biến thị trường và kế hoạch hoạt động trong năm 2026.

Theo tài liệu công bố tại đại hội, PVCFC ghi nhận doanh thu quý I đạt gần 5.400 tỷ đồng, tăng 54% so với cùng kỳ. Lợi nhuận trước thuế đạt khoảng 878 tỷ đồng, tăng 93% so với cùng kỳ và tương đương 67% kế hoạch năm.

Diễn biến này cho thấy tiến độ lợi nhuận đang đi nhanh hơn đáng kể so với doanh thu trong những tháng đầu năm, trong bối cảnh mặt bằng giá phân bón duy trì ở mức thuận lợi.

Về sản lượng, urê đạt khoảng 256.000 tấn, tương đương 28% kế hoạch năm. Tổng sản lượng tiêu thụ đạt khoảng 468.000 tấn, trong đó xuất khẩu  đạt khoảng 211.000 tấn, tăng 39% so với cùng kỳ, tương ứng kim ngạch khoảng 95,5 triệu USD.

Ở chiều ngược lại, mảng NPK ghi nhận sản lượng khoảng 70.000 tấn, thấp hơn kế hoạch quý và giảm so với cùng kỳ do nhu cầu chưa phục hồi đồng đều.

Theo Tổng Giám đốc Văn Tiến Thanh, thị trường năm 2026 tiếp tục chịu ảnh hưởng từ các yếu tố địa chính trị, khiến giá dầu, khí và phân bón biến động mạnh.

“Giá dầu tăng kéo theo giá khí - nguyên liệu đầu vào quan trọng - đi lên. Tuy nhiên, giá urê hiện tăng nhanh hơn, nên biên lợi nhuận vẫn được kỳ vọng tích cực”, ông Thanh cho biết.

Bên cạnh yếu tố chi phí đầu vào, nguồn cung phân bón toàn cầu cũng chịu áp lực khi khu vực Trung Đông – chiếm khoảng 20% nguồn cung – bị gián đoạn, trong khi Trung Quốc hạn chế xuất khẩu. Nhu cầu tăng theo mùa vụ đã góp phần duy trì mặt bằng giá ở mức cao trong quý I.

Trong bối cảnh nhu cầu nội địa bước vào giai đoạn thấp điểm, xuất khẩu tiếp tục đóng vai trò cân bằng sản lượng. Doanh nghiệp cho biết định hướng xuất khẩu chiếm khoảng 25 - 30% tổng sản lượng, với Campuchia là thị trường trọng điểm, chiếm hơn 40% thị phần urê, có lúc xấp xỉ 50%.

Ngoài thị trường này, sản phẩm của công ty đã xuất khẩu sang khoảng 22 quốc gia, chủ yếu thông qua các đối tác trung gian (traders) nhằm đảm bảo mạng lưới phân phối và kiểm soát đầu ra. Trong một số thời điểm, doanh nghiệp vẫn duy trì xuất khẩu ngay cả khi giá thấp hơn trong nước để giảm tồn kho và đảm bảo vận hành ổn định.

Lãnh đạo công ty cũng cho biết đã chốt một số lô hàng với mức giá thuận lợi cho quý II, qua đó kỳ vọng kết quả kinh doanh sẽ tiếp tục duy trì tích cực trong ngắn hạn. Đồng thời, mặt bằng giá được rà soát định kỳ khoảng 15 ngày/lần để bám sát thị trường.

PVCFC đang triển khai kế hoạch nâng công suất Nhà máy Đạm Cà Mau lên khoảng 125% công suất thiết kế, từ mức vận hành khoảng 118,5% hiện nay. Dự án dự kiến thực hiện từ cuối năm 2026 và hoàn thành vào khoảng tháng 8 - 9/2027, với tổng mức đầu tư khoảng 800 – 1.000 tỷ đồng.

Song song, doanh nghiệp định hướng mở rộng sang các lĩnh vực như công nghệ sinh học và chế biến nông sản nhằm gia tăng giá trị trong chuỗi nông nghiệp. Một số dự án dự kiến bắt đầu ghi nhận sản lượng từ giai đoạn cuối năm 2027 đến đầu năm 2028.

Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (Đạm Phú Mỹ – Mã: DPM) cũng ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực. Theo đó, doanh thu thuần của Đạm Phú Mỹ trong quý I tăng mạnh 36% lên 5.623 tỷ đồng - cao nhất kể từ quý I/2022. Lợi nhuận sau thuế tăng gần gấp đôi lên 411 tỷ đồng. 

Về hoạt động kinh doanh, trong hai tháng đầu năm 2026, Đạm Phú Mỹ ghi nhận nhiều chỉ tiêu vượt kế hoạch đề ra.

Cụ thể, sản lượng urê quy đổi ước đạt hơn 91.600 tấn, cao hơn 10% so với kế hoạch hai tháng. Sản lượng NPK đạt trên 28.600 tấn, vượt 55%, còn sản phẩm UFC85 đạt hơn 1.600 tấn, cao hơn 77% so với mục tiêu.

Ở khâu tiêu thụ, tổng sản lượng urê Phú Mỹ và các sản phẩm liên quan đạt hơn 146.000 tấn, vượt 14% kế hoạch. Riêng sản lượng tiêu thụ NPK đạt khoảng 25.700 tấn, cao hơn 24% so với chỉ tiêu đề ra.

Lượng hàng tồn kho của Đạm Phú Mỹ tính đến cuối quý I ở mức 3.064 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 11% so với thời điểm 31/12/2025. Trong đó, hàng hoá và thành phẩm chiếm khoảng 2.000 tỷ đồng. 

Tại CTCP Phân bón Miền Nam (Mã: SFG) doanh thu trong quý I của công ty ghi nhận mức tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái đạt 1.018 tỷ đồng. Theo Vinachem, những tháng đầu năm 2026, CTCP Phân bón Miền Nam đã xuất khẩu lô hàng 5.000 tấn phân bón NPK 14-14-14 sang thị trường Philippines, nâng tổng sản lượng xuất khẩu của doanh nghiệp lên khoảng 15.000 tấn.

Sản phẩm của doanh nghiệp hiện đã có mặt tại nhiều thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc, New Zealand và một số quốc gia châu Phi.

Hiện nay, các sản phẩm chủ lực của Công ty vẫn tập trung vào phân bón NPK, phân lân, phân hữu cơ và các dòng sản phẩm chuyên dùng cho từng loại cây trồng. Trong đó, phân bón NPK tiếp tục đóng vai trò chủ lực nhờ nhu cầu thị trường ổn định và khả năng đáp ứng đa dạng nhu cầu canh tác.

Trường hợp của Công ty Cổ phần Phân đạm và Hóa Chất Hà Bắc (Mã: DHB) ghi nhận lãi đột biến gần 18 lần trong quý đầu năm.Theo báo cáo tài chính quý I/2026, Đạm Hà Bắc ghi nhận doanh thu thuần tăng trưởng 21% đạt trên 1.400 tỷ đồng. Lợi nhuận gộp thậm chí tăng 153% lên 366 tỷ đồng, biên lãi gộp theo đó cải thiện lên mức 26%. 

Điểm sáng khác là các chi phí được tiết giảm đáng kể. Trong đó chi phí tài chính giảm phân nửa về 35 tỷ, chi phí bán hàng giảm 39% còn 20 tỷ, trong khi chi phí quản lý chỉ tăng nhẹ. 

Kết quả, Đạm Hà Bắc báo lãi sau thuế hơn 277 tỷ đồng, gấp gần 18 lần cùng kỳ năm ngoái. Đây cũng là mức lợi nhuận cao nhất kể từ quý đột biến là quý IV/2023.