Thanh Đa trước bước ngoặt lớn: Khởi động dự án gần 100.000 tỷ đồng sau 30 năm và nỗi lo của người dân

Cách trung tâm thành phố khoảng 6,5 km, bán đảo Bình Quới - Thanh Đa được bao quanh bởi sông Sài Gòn và kênh Thanh Đa,được xem là một trong những quỹ đất lớn hiếm hoi còn lại có thể phát triển đô thị trong bán kính 10 km từ khu trung tâm. Lối tiếp cận duy nhất bằng đường bộ đến nơi này hiện chỉ có cầu Kinh Thanh Đa, trên trục đường Bình Quới - Xô Viết Nghệ Tĩnh.

Khu đô thị mới Bình Quới - Thanh Đa được TP HCM phê duyệt và kêu gọi đầu tư từ năm 1992. Tuy nhiên, do quy mô quá lớn, tổng vốn đầu tư cao (30.000 tỷ đồng), giải phóng mặt bằng phức tạp nên qua nhiều lần Bình Quới - Thanh Đa thay đổi nhà đầu tư.

Đến năm 2018, thành phố đã chấm dứt chủ trương này do nhà đầu tư không tiếp tục triển khai theo cam kết.

Tháng 3/2019, UBND TP HCM cho biết sẽ xem xét điều chỉnh ranh dự án khu đô thị bị "treo" suốt 26 năm và đấu thầu tìm nhà đầu tư mới.

Dự án gần 100.000 tỷ đồng tái khởi động

Sau nhiều năm “treo”, đến đầu tháng 2/2026, dự án Khu đô thị mới Bình Quới – Thanh Đa đã chính thức được TP HCM chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời xác định nhà đầu tư thực hiện.

Theo quyết định, liên danh gồm CTCP Tập đoàn Mặt Trời, Công ty TNHH Mặt Trời Hạ Long và Công ty TNHH Thành phố Mặt Trời sẽ triển khai dự án trên bán đảo Bình Quới - Thanh Đa

Dự án có quy mô dân số khoảng 54.000 người, tổng diện tích đất gần 424 ha. Trong đó, khoảng 406 ha được đề xuất đầu tư xây dựng, gần 18 ha còn lại dành cho chỉnh trang cảnh quan, không thu hồi đất.

Theo quy hoạch, khu đô thị sẽ được phát triển đồng bộ với các khu nhà ở, nhà ở kết hợp thương mại - dịch vụ có công năng hỗn hợp (để bán, cho thuê, cho thuê mua), cùng hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội.

Các công trình dự kiến bao gồm y tế, giáo dục, văn hóa - thể thao, du lịch, khách sạn, văn phòng, công viên, cây xanh đô thị, công viên chuyên đề và bến du thuyền.

Dự án dự kiến cung cấp khoảng 25.526 căn nhà ở, bao gồm chung cư, nhà liền kề, biệt thự, nhà ở xã hội và nhà ở phục vụ tái định cư. Trong đó, quỹ đất dành cho nhà ở xã hội chiếm 20% tổng diện tích đất ở theo quy định.

Tổng vốn đầu tư khoảng 98.710 tỷ đồng (tương đương hơn 3,74 tỷ USD), trong đó vốn góp của nhà đầu tư khoảng 14.880 tỷ đồng, phần còn lại huy động từ các tổ chức tín dụng. Thời hạn hoạt động của dự án là 50 năm, tiến độ triển khai dự kiến trong 10 năm, từ giai đoạn hoàn thiện thủ tục đến xây dựng và đưa vào vận hành.

UBND thành phố yêu cầu nhà đầu tư thực hiện đầy đủ trách nhiệm xây dựng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, bảo đảm kết nối đồng bộ với khu vực; đồng thời tuân thủ quy định pháp luật, không chuyển nhượng dự án trái phép và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân trong khu vực.

Cư xá Thanh Đa: Giữa kỳ vọng đổi thay và nỗi lo chưa có lời giải

Trao đổi với người viết, ông N - một người dân sống trong lô H tại cư xá Thanh Đa - một trong những khu chung cư cũ và xuống cấp nhất của TP HCM, nằm trên bán đảo Bình Qưới - Thanh Đa cho biết, những dấu hiệu xuống cấp của khu nhà này hiện rõ trong từng chi tiết như tường bong tróc, hành lang ẩm thấp, hệ thống điện chằng chịt.

Về câu chuyện quy hoạch làm dự án mới, với ông, không phải là điều mới. Gia đình ông đã nghe từ nhiều năm trước, với kỳ vọng khu vực này sẽ được thay đổi toàn diện.

Các phương án di dời, đền bù đã được phổ biến qua nhiều đợt họp dân. Mức đền bù được nhắc đến khoảng hơn 50 triệu đồng/m2, kèm theo các khoản hỗ trợ tùy vị trí và tầng lầu. Người dân có thể lựa chọn nhận nhà tái định cư hoặc tự thu xếp nơi ở, đồng thời được hỗ trợ chi phí thuê nhà khoảng 12 triệu đồng/tháng trong thời gian chờ.

Song với ông, điều khiến nhiều người chưa thể yên tâm lại không nằm ở phương án, mà ở sự thiếu chắc chắn về lộ trình. Khi thời điểm triển khai và tiến độ hoàn thành vẫn chưa rõ ràng, việc đưa ra quyết định trở nên khó khăn.

Theo ông N, sự xuống cấp của khu nhà là điều có thể nhìn thấy mỗi ngày, nhưng việc rời đi lại là một bài toán khác. Không chỉ là chỗ ở, nơi này còn gắn với công việc, sinh kế và các mối quan hệ đã hình thành qua nhiều năm.

Mức đền bù, dù được ông đánh giá là đáng kể, vẫn chưa bảo đảm khả năng tìm được một nơi ở tương đương trong bối cảnh giá nhà đất ngày càng tăng. Trong khi đó, khoản hỗ trợ thuê nhà trong thời gian chờ được xem là cần thiết, nhưng khó đáp ứng đầy đủ chi phí thực tế nếu thuê nhà ở các khu vực lân cận.

Bên cạnh đó, nỗi lo về việc tạm cư kéo dài cũng hiện hữu, nhất là khi khu vực này đã trải qua nhiều năm quy hoạch mà chưa thể triển khai.

Thực tế, đã có những hộ dân lựa chọn rời đi để ổn định cuộc sống. Nhưng cũng còn nhiều người như ông N vẫn ở lại, tiếp tục chờ đợi.

Ông N cho rằng người dân không ngại thay đổi, nhưng điều họ lo là cuộc sống sau di dời có thể trở nên bấp bênh hơn.

Hối cuối tháng 1, Đoàn công tác do Ủy viên Trung ương Đảng, Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP HCM Võ Văn Minh dẫn đầu đã có buổi làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy phường Bình Quới về dự án cải tạo cư xá Thanh Đa.

Kết luận kiểm định của Sở Xây dựng TP HCM cho thấy, hai lô IV và VI thuộc cấp D - tình trạng nguy hiểm, cần xử lý khẩn cấp. Sáu lô còn lại (I, II, VIII, IX, X, XI) cũng phải phá dỡ theo quy định của Luật Nhà ở 2023 nhưng chưa thuộc diện di dời khẩn cấp.

Vướng mắc lớn nhất hiện nay liên quan đến 260 căn hộ thuộc sở hữu nhà nước. Nhiều căn hộ bị sử dụng trái phép, sang nhượng bằng giấy tay hoặc tự ý chia tách căn hộ, gây khó khăn cho việc xác định đối tượng được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hoặc thuê lại.

Trong khi đó, chủ đầu tư là CTCP Phát triển Nhà Thanh Đa hiện chưa có sẵn quỹ nhà tái định cư. Nhiều hộ dân kiến nghị cho phép xây dựng trước các chung cư mới tại lô IV và VI, sau đó bố trí người dân vào ở rồi mới tiếp tục di dời các lô còn lại, nhằm hạn chế thời gian tạm cư.