‘Những con gián’ đầu tiên của một cuộc khủng hoảng tín dụng tại Mỹ

Cổ phiếu của một loạt ngân hàng khu vực tại Mỹ đã lao dốc trong phiên giao dịch ngày 16/10 sau khi hai nhà băng tiết lộ các vấn đề về nợ xấu và gian lận, làm gia tăng lo ngại trên Phố Wall về tình hình thị trường tín dụng.

Đầu tiên, Zions Bancorp công bố khoản lỗ 50 triệu USD trong quý III từ hai khoản cho vay công nghiệp tại chi nhánh California. Tiếp đến, Western Alliance thông báo họ đã khởi kiện cáo buộc một khách hàng gian lận.

Cổ phiếu của Zions tụt dốc 13% và Western Alliance mất 11%, dẫn đầu đà giảm của các ngân hàng khu vực khác. Kết thúc phiên giao dịch, chỉ số KBW Regional Banking rớt 6%.

Những “cờ đỏ” xuất hiện thời gian gần đây

Không phải vô cớ mà các nhà đầu tư rúng động bởi thông tin từ Zions và Western Alliance. Gần đây, ngành ngân hàng khu vực đã rơi vào tình trạng căng thẳng sau vụ sụp đổ của hai doanh nghiệp tư nhân.

Các vụ phá sản của công ty cho vay mua ô tô Tricolor và nhà sản xuất phụ tùng ô tô First Brands đã nêu bật lên những rủi ro tiềm ẩn trên thị trường tín dụng, đặc biệt là hoạt động cho vay lỏng lẻo của các ngân hàng.

Tricolor bị cáo buộc gian lận khi thế chấp danh mục cho vay dưới chuẩn đầy rủi ro cho nhiều chủ nợ, trong khi First Brands bị cáo buộc vay nợ dựa trên cùng một hoá đơn để che giấu quy mô thực sự của khối nợ mà công ty này đang gánh.

Trong một hồ sơ gửi lên cơ quan quản lý vào đầu tháng 9, ngân hàng khu vực Fifth Third Bancorp cho biết họ phải chịu thiệt hại lên đến 170 triệu USD trong quý III do sự sụp đổ của Tricolor.

JPMorgan Chase - ngân hàng lớn nhất nước Mỹ theo tổng tài sản - cũng thiệt hại 170 triệu USD vì liên quan đến Tricolor. Tuy con số 170 triệu USD không đáng là bao đối với JPMorgan, thông tin này vẫn gây rúng động.

Chưa dừng lại, Raistone - công ty tài chính chuyên hỗ trợ các khoản vay kinh doanh ngắn hạn - cho biết họ phải chịu thiệt hại lên đến 2,3 tỷ USD sau khi First Brands sụp đổ.

Hai vụ việc liên tiếp khiến nhiều người trên Phố Wall liên tưởng đến những ngày đầu của cuộc khủng hoảng tài chính 2008, khi sự sụp đổ của hai quỹ phòng hộ thuộc Bear Stearns bị xem nhẹ, cho đến khi toàn bộ hệ thống tài chính lung lay.

Vì vậy, vụ phá sản kép của Tricolor và First Brands khiến các nhà đầu tư lo sợ rằng nhiều lỗ hổng tín dụng sẽ sớm lộ diện. Và đó chính là nguyên nhân khiến cổ phiếu hai ngân hàng khu vực Zions và Western Alliance lao dốc phiên 16/10.

Phát biểu hôm 14/10, CEO Jamie Dimon của JPMorgan cảnh báo: “Tôi không nên nói điều này, nhưng khi bạn đã nhìn thấy một con gián thì có lẽ còn cả bầy gián đằng sau”.

“Tôi cho rằng tình hình sẽ tệ hơn một chút so với dự đoán của mọi người”, ông nói tiếp, đồng thời lưu ý rằng các tiêu chuẩn thẩm định tín dụng tư nhân hiện nay “có thể không tốt như các bạn nghĩ”.

Trong một cuộc phỏng vấn với Bloomberg, nhà phân tích Mike Mayo của Wells Fargo phát đi lời cảnh báo: “Nếu JPMorgan gặp vấn đề về khoản vay với Tricolor, đó chẳng đáng là bao. Nhưng nếu các ngân hàng nhỏ hơn gặp vấn đề tương tự, ảnh hưởng sẽ nặng nề hơn nhiều”.

Mầm móng cho một cuộc khủng hoảng tín dụng mới

Tiết lộ mới nhất của Zions và Western Alliance đã làm gia tăng lo ngại về tính minh bạch trong hệ thống ngân hàng, đặc biệt là xung quanh hoạt động cho vay đối với các tổ chức tài chính phi tiền gửi (NDFI).

Giới quan sát thường gọi NDFI là các tổ chức tài chính phi ngân hàng. Nhóm này bao gồm nhiều quỹ đầu cơ, công ty bảo hiểm, tổ chức cho vay thế chấp và cho vay tiêu dùng.

Họ cung cấp các dịch vụ tài chính nhưng không nhận tiền gửi như ngân hàng, do đó không đủ điều kiện để trở thành một ngân hàng và không được quản lý như một ngân hàng thực thụ.

Việc ngân hàng cho các NDFI vay tiền đã bùng nổ trong thập kỷ qua. Theo đánh giá rủi ro năm 2025 của Cơ quan Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang (FDIC), kể từ khủng hoảng tài chính 2008, các khoản vay mà ngân hàng cấp cho NDFI đã tăng trưởng gần gấp ba lần so với nhóm khoản vay tăng trưởng nhanh thứ hai.

Việc cho NDFI vay gây ra rủi ro phức tạp cho các ngân hàng. Theo FDIC, “các ngân hàng có thể đặc biệt gặp khó khăn trong đánh giá hồ sơ tín dụng và quản lý khoản vay do các công ty tín dụng tư nhân phát hành”.

Ngoài ra, “các khoản vay phát sinh bên ngoài hệ thống ngân hàng cũng không tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn và lành mạnh..., điều này có thể dẫn đến rủi ro cho vay cao hơn trên toàn hệ thống tài chính”.

Cho đến hiện tại, “những con gián” đầu tiên mà CEO gã khổng lồ JPMorgan cảnh báo đã xuất hiện và có khả năng những con gián tiếp theo sẽ lộ diện trong tương lai gần.