HSBC: Việt Nam đã tiến gần đến nâng hạng FTSE

Tiến độ cải cách và triển vọng nâng hạng

Theo phân tích mới đây của HBSC, Việt Nam đã đáp ứng 7 trong 9 tiêu chí thuộc khung “Chất lượng thị trường” của FTSE. Những tiêu chí định lượng như quy mô vốn hóa, thanh khoản hay sự hiện diện của cổ phiếu quy mô lớn đã đạt. Hai tiêu chí còn lại liên quan đến cơ chế thanh toán và chi phí giao dịch thất bại trước đây từng khiến FTSE xếp loại “hạn chế”, nay đã có tiến triển.

Luật Chứng khoán sửa đổi ban hành cuối 2024 đã xóa bỏ yêu cầu ký quỹ trước khi mua cổ phiếu, đồng thời bổ sung quy định công bố thông tin bằng tiếng Anh. Đây là thay đổi được xem là quan trọng để nâng cao khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài.

Đến tháng 5/2025, hệ thống KRX chính thức đi vào vận hành, xử lý tình trạng nghẽn lệnh, tăng năng lực giao dịch và cho phép chuẩn bị chuyển sang cơ chế bù trừ đối tác trung tâm.

Hai cải cách này củng cố đáng kể hồ sơ của Việt Nam trong kỳ đánh giá tới. Nếu FTSE đưa ra quyết định nâng hạng trong tháng 10, quá trình chuyển đổi thường cần ít nhất 6 tháng, thậm chí đến 1 năm để hoàn tất. Khoảng thời gian này nhằm tạo điều kiện cho các quỹ chuẩn bị cơ cấu danh mục và giúp thị trường thích nghi.

Giới hạn sở hữu nước ngoài và vai trò trong đánh giá

Ngoài tiêu chí kỹ thuật, giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL) vẫn được giới đầu tư quan tâm. Một số lĩnh vực như ngân hàng, viễn thông, hàng không duy trì trần từ 30% đến 50%. Khi cổ phiếu chạm mức trần, giao dịch chỉ còn diễn ra giữa các nhà đầu tư ngoại, làm phát sinh mức giá riêng biệt so với nhà đầu tư trong nước.

Tuy nhiên, dữ liệu của HSBC cho thấy số cổ phiếu chạm trần FOL không nhiều. Chỉ có 12 mã trong VN-Index kín room, trong khi toàn bộ chỉ số có tỷ lệ sở hữu ngoại bình quân 17% so với trần 42%.

Điều này phản ánh phần lớn cổ phiếu vẫn còn dư địa cho khối ngoại. HSBC đánh giá FOL không phải điều kiện bắt buộc trong tiêu chí FTSE, nhưng có thể là vấn đề được nêu trong quá trình tham vấn với các quỹ.

Triển vọng dòng vốn sau nâng hạng

Một trong những tác động trực tiếp của việc nâng hạng là sự tham gia của các quỹ thụ động. HSBC ước tính khoảng 1,5 tỷ USD sẽ chảy vào thị trường ngay sau khi phân loại có hiệu lực.

Con số này xuất phát từ yêu cầu bắt buộc của các quỹ theo dõi chỉ số FTSE phải mua cổ phiếu Việt Nam để đảm bảo tỷ trọng danh mục.

Trong kịch bản lạc quan, tổng dòng vốn có thể lên đến 10,4 tỷ USD, bao gồm cả quỹ chủ động. Tuy nhiên, HSBC cho rằng thực tế sẽ thấp hơn nhiều.

Nguyên nhân là phần lớn các quỹ thụ động toàn cầu hiện theo dõi MSCI chứ không phải FTSE. Vì vậy, dòng vốn ngay lập tức sau nâng hạng sẽ đến chủ yếu từ một nhóm quỹ nhất định, còn dòng vốn chủ động sẽ phân bổ theo thời gian.

Thống kê cũng cho thấy mức độ hiện diện của các quỹ chủ động ở Việt Nam đã khá cao. Khoảng 38% quỹ châu Á và 30% quỹ đầu tư vào các thị trường mới nổi toàn cầu có cổ phiếu Việt Nam trong danh mục. Với tỷ lệ phân bổ trung bình đã ở mức nhất định, dư địa mua thêm không còn lớn, khiến dòng vốn mới khó có khả năng tạo đột biến.

Bối cảnh thị trường và so sánh quốc tế

Trong 8 tháng đầu năm 2025, thị trường chứng khoán Việt Nam nằm trong nhóm tăng nhanh nhất thế giới. 6 tháng gần nhất, chỉ số chính tăng 37%. Mức tăng này vượt xa các thị trường từng được nâng hạng.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy tác động nâng hạng không đồng nhất. Saudi Arabia và Kuwait, hai thị trường gần đây được FTSE nâng hạng, duy trì diễn biến ổn định trước thời điểm công bố, sau đó tăng thêm ở mức vừa phải trong giai đoạn tái cơ cấu danh mục.

Trong khi đó, Qatar và UAE khi được MSCI nâng hạng năm 2014 có mức tăng mạnh hơn, nhưng cũng chịu tác động từ diễn biến giá dầu thời kỳ đó.

So với các trường hợp trước, Việt Nam đã ghi nhận mức tăng đáng kể trước thềm kỳ rà soát. HSBC cho rằng điều này có thể làm giảm dư địa tăng thêm sau thông báo nâng hạng.

Dù vậy, việc chính thức được xếp vào nhóm thị trường mới nổi vẫn mang ý nghĩa quan trọng, giúp Việt Nam cải thiện vị thế trong mắt nhà đầu tư quốc tế và tạo nền tảng thu hút dòng vốn dài hạn.