Hà Nội sẽ chọn hai xã quy mô 700.000 dân thí điểm mô hình xã hội chủ nghĩa

Chiều 21/5, tại hội thảo khoa học Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới - những vấn đề lý luận và thực tiễn, do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức, ông Vũ Đại Thắng, Chủ tịch UBND TP Hà Nội cho biết việc lựa chọn địa bàn triển khai mô hình này được thực hiện theo nguyên tắc bảo đảm sự cân đối, tính đại diện và tính khả thi. Hà Nội sẽ không lựa chọn địa bàn quá đặc thù hoặc quá khó khăn để thí điểm.

Nơi được chọn phải có điều kiện về không gian phát triển và còn nhiều dư địa; có vị trí khá độc lập và thuận lợi kết nối với trục giao thông chính, hành lang xanh, hệ thống sông hồ và các không gian chức năng khác; có tính khả thi khi triển khai và có khả năng nhân rộng mô hình.

Địa bàn được chọn đồng thời phải đáp ứng điều kiện để triển khai đồng bộ tất cả các nội dung đề án. "Việc chọn địa bàn thí điểm không chỉ dựa vào điều kiện sẵn có mà còn chú trọng năng lực lãnh đạo thực hiện và mức độ sẵn sàng của hệ thống chính trị cơ sở", ông Thắng nói.

Từ những cơ sở nêu trên, ông Thắng cho biết Hà Nội dự kiến chọn hai xã cạnh nhau để thí điểm mô hình xã phường xã hội chủ nghĩa, với quy mô dân số khoảng 700.000.

Thành phố tính toán trong tháng 9 sẽ hoàn thiện đề án và lựa chọn xong xã phường để thí điểm. Giai đoạn 2027-2030, thành phố sẽ triển khai đồng bộ tất cả nhiệm vụ trong đề án tại các xã phường được chọn. Sau đó, mô hình này sẽ được tổng kết, hoàn thiện tiêu chí để tiếp tục thực hiện.

Chủ tịch Hà Nội cho biết từ quý I đã mời chuyên gia, nhà khoa học xây dựng đề án thí điểm xã phường xã hội chủ nghĩa, dựa trên cơ sở lý luận, pháp lý và thực tiễn. Trong đó, mọi chính sách và hoạt động đều nhằm hướng tới hạnh phúc người dân, đảm bảo công bằng tiến bộ, không để ai bị bỏ lại phía sau. Mục tiêu tổng quát là xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc.

Theo ông Thắng, khái niệm xã phường xã hội chủ nghĩa là mô hình tổ chức phát triển và quản trị kết hợp ở cấp cơ sở. Trong đó, xã phường không chỉ thực hiện chức năng hành chính đơn thuần mà là đơn vị trực tiếp chuyển hóa mục tiêu, giá trị và đặc trưng của xã hội chủ nghĩa thành kết quả phát triển cụ thể trên địa bàn.

Dự thảo đề án mô hình xã phường xã hội chủ nghĩa tại Hà Nội dựa trên 8 nội dung cốt lõi, gồm xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, quản trị phục vụ và phát huy quyền làm chủ của nhân dân; phát triển hạ tầng hiện đại, đồng bộ và không gian thông minh; phát triển kinh tế trên địa bàn xã phường gắn với lực lượng sản xuất hiện đại; bảo đảm an sinh xã hội công bằng và phát triển bao trùm; phát triển văn hóa con người Hà Nội thanh lịch văn minh; xây dựng môi trường xanh, an toàn và bền vững; bảo đảm quốc phòng an ninh an toàn xã hội và mở rộng đối ngoại nhân dân; thúc đẩy khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Dựa trên những nội dung cốt lõi nêu trên, Hà Nội cụ thể hóa thành 54 tiêu chí xây dựng xã phường xã hội chủ nghĩa, trong đó có 52 tiêu chí chính và 2 tiêu chí tổng hợp là chỉ số hạnh phúc người dân và mức độ hài lòng.

Trước đó ngày 30/3, tại cuộc làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội, Tổng Bí thư Tô Lâm đã gợi ý xây dựng thí điểm mô hình phường, xã xã hội chủ nghĩa.

Tại cuộc tiếp xúc cử tri sau kỳ họp Quốc hội ngày 4/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp tục nhắc lại gợi ý này và cho biết có thể bắt đầu thí điểm xây dựng một phường hoặc xã xã hội chủ nghĩa để rút kinh nghiệm, làm rõ mô hình tổ chức và khả năng đáp ứng nhu cầu đời sống người dân.

Ông đề nghị Hà Nội lựa chọn một phường tiêu biểu để cải tạo, phát triển theo mô hình này hoặc xây dựng một phường mới với quy mô dân số từ 500.000 đến 1 triệu, đầu tư đồng bộ hạ tầng, trường học, bệnh viện, không gian công cộng và đô thị thông minh.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, khi chưa thể triển khai ở quy mô lớn, có thể bắt đầu từ cấp phường, xã để người dân trực tiếp cảm nhận, từ đó tạo hình mẫu cho các địa phương khác.

Với tiềm lực và tốc độ phát triển, Hà Nội hoàn toàn có thể triển khai thí điểm. "Nếu Hà Nội làm được, Thủ đô không chỉ phát triển nhanh, hiện đại hơn mà còn trở thành đô thị đáng sống hơn, nhân văn, văn minh và xứng đáng hơn với vai trò trung tâm của cả nước", ông nói.