'Gửi tiết kiệm lãi suất cao có thể khiến nhà đầu tư bỏ lỡ cơ hội chứng khoán'

Tại Hội nghị Nhà đầu tư VinaCapital 2026 ngày 13/10, bà Nguyễn Hoài Thu, Phó Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc Điều hành Khối Đầu tư Chứng khoán, nhận định lãi suất tiết kiệm đang tạo ra sự cạnh tranh đáng kể đối với thị trường chứng khoán.

Theo bà, nhiều nhà đầu tư lựa chọn gửi tiền để hưởng mức lãi suất cao. Tuy nhiên, với các khoản tiền gửi kỳ hạn 6 tháng hoặc một năm, việc cố định được lợi suất cũng đồng nghĩa phải đánh đổi một phần tính linh hoạt.

"Khi gửi tiết kiệm để hưởng đầy đủ mức lãi suất, nhà đầu tư thường phải chấp nhận một kỳ hạn nhất định. Nếu thị trường xuất hiện điểm mua hấp dẫn, họ có thể không ngay lập tức chuyển tiền sang chứng khoán để giải ngân", bà Thu phân tích.

Điều này đặt ra bài toán về phân bổ tài sản, khi mức lợi suất hấp dẫn ở hiện tại có thể đi kèm chi phí cơ hội nếu những lựa chọn đầu tư khác trở nên thuận lợi hơn trong thời gian tới.

Lãi suất cao và bài toán chờ cơ hội

Theo VinaCapital, năm 2026 là giai đoạn tương đối khó khăn đối với thị trường chứng khoán. Bên cạnh diễn biến giá thiếu đồng đều giữa các cổ phiếu, mặt bằng lãi suất tiền gửi duy trì ở mức cao cũng ảnh hưởng đến sức hấp dẫn tương đối của kênh đầu tư này.

Một trong những chỉ tiêu được đơn vị quản lý quỹ sử dụng để đánh giá là lợi suất thu nhập cổ phiếu (E/P), được tính bằng nghịch đảo của hệ số P/E.

Khi so sánh với lãi suất tiền gửi, mức chênh lệch giữa hai chỉ tiêu cho thấy phần lợi suất thu nhập cổ phiếu cao hơn tiền gửi có đủ hấp dẫn hay không. Theo đánh giá của VinaCapital, khoảng chênh lệch hiện nay chưa thực sự lớn, trong đó lãi suất tiết kiệm cao là một yếu tố quan trọng.

Tuy vậy, những khó khăn của thị trường không đồng nghĩa cơ hội đầu tư đã biến mất. Bà Thu cho biết nhiều doanh nghiệp vẫn duy trì hoạt động kinh doanh tích cực nhưng giá cổ phiếu chưa phản ánh tương xứng, thậm chí giảm so với trước.

Đối với nhà đầu tư dài hạn, điều này có thể tạo ra những điểm mua phù hợp ở từng doanh nghiệp, dù thị trường chung chưa cho thấy sự cải thiện rõ rệt.

Đây cũng là một trong những lý do các quỹ đầu tư có thể duy trì một phần tiền mặt trong danh mục. Theo bà Thu, việc giữ tiền mặt không nhất thiết xuất phát từ quan điểm bi quan, mà còn nhằm bảo đảm khả năng giải ngân khi cơ hội xuất hiện.

"VinaCapital không quá bi quan về thị trường. Việc duy trì một phần tiền mặt giúp danh mục linh hoạt hơn, có thể giải ngân trở lại bất cứ khi nào xuất hiện cơ hội phù hợp", bà Thu chia sẻ.

Theo đó, một cổ phiếu đã được nghiên cứu có thể trở nên hấp dẫn tại một thời điểm nhất định, ngay cả khi mặt bằng chung của thị trường chưa đủ thuận lợi. Khả năng chủ động về dòng tiền vì vậy trở thành một yếu tố trong chiến lược đầu tư.

Lợi suất dài hạn cần được nhìn qua nhiều chu kỳ

Bên cạnh tính linh hoạt, thời gian nắm giữ cũng là yếu tố được VinaCapital nhấn mạnh khi so sánh hiệu quả giữa tiền gửi và các kênh đầu tư tài chính.

Theo bà Thu, lãi suất tiết kiệm không duy trì cố định qua các năm mà thay đổi theo từng giai đoạn. Có thời điểm lãi suất ở mức cao, nhưng cũng có những năm mặt bằng lãi suất thấp hơn đáng kể.

Do đó, việc lựa chọn kênh tích lũy tài sản trong 5–10 năm không nên chỉ dựa trên mức lãi suất đang được chào tại một thời điểm.

Dữ liệu VinaCapital công bố đến ngày 30/9/2026 cho thấy, trong kỳ ba năm, tiền gửi kỳ hạn 12 tháng mang lại mức sinh lời tích lũy khoảng 18%, trong khi một số quỹ đầu tư ghi nhận hiệu suất khoảng 23–37%.

Ở kỳ 10 năm, mức sinh lời tích lũy của tiền gửi đạt khoảng 89%, còn quỹ trái phiếu được lấy làm ví dụ đạt gần 103%. Một quỹ cổ phiếu ghi nhận hiệu suất khoảng 145% trong cùng kỳ.

Tuy nhiên, mức sinh lời giữa các quỹ và các giai đoạn có sự khác biệt. Không phải quỹ nào cũng vượt lợi suất tiền gửi ở mọi kỳ so sánh.

Ngay trong 9 tháng đầu năm 2026, các quỹ cổ phiếu được thống kê trong bảng đều ghi nhận hiệu suất âm, trong khi quỹ trái phiếu và tiền gửi có kết quả dương. Điều này cho thấy đầu tư chứng khoán và các sản phẩm quỹ vẫn chịu ảnh hưởng từ biến động thị trường, đặc biệt trong ngắn hạn.

Bên cạnh đó, hiệu suất đầu tư trong quá khứ không bảo đảm mức sinh lời tương tự trong tương lai. Các kênh tài sản cũng có đặc điểm khác nhau về rủi ro, thanh khoản và khả năng bảo toàn vốn.

Theo bà Thu, việc đầu tư dài hạn đòi hỏi nhà đầu tư duy trì kỷ luật, tránh để những biến động ngắn hạn chi phối toàn bộ quyết định phân bổ tài sản.

Từ góc độ này, gửi tiết kiệm và đầu tư chứng khoán không nhất thiết là hai lựa chọn loại trừ nhau. Vấn đề nằm ở việc cân đối giữa nhu cầu hưởng lợi suất ổn định, khả năng chấp nhận rủi ro và lượng tiền cần duy trì linh hoạt để nắm bắt những cơ hội có thể xuất hiện trên thị trường.