Giám đốc SSI Research: Kỳ vọng vốn ngoại tăng tốc năm 2027, SCIC có thể thành lực mua mới

MSCI có thể mang tới dòng vốn gấp nhiều lần FTSE

Tại chương trình “Café Chứng” sáng 23/10, ông Phạm Lưu Hưng, Giám đốc SSI Research, cho rằng nâng hạng theo MSCI có thể mở ra cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế lớn, trong khi dòng vốn ngoại có thể cải thiện từ năm 2027 và SCIC gia tăng vai trò trên thị trường vốn.

Đánh giá về triển vọng nâng hạng, ông Phạm Lưu Hưng cho rằng những thông điệp gần đây của MSCI đối với Indonesia phần nào cho thấy các vấn đề Việt Nam cần tiếp tục xử lý, trong đó có giới hạn sở hữu nước ngoài và cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP).

Theo ông Hưng, tỷ lệ sở hữu nước ngoài thực tế tại Việt Nam đang cải thiện qua từng năm. Một số doanh nghiệp cũng rà soát, điều chỉnh giới hạn sở hữu nước ngoài để phù hợp với quy định về ngành nghề kinh doanh.

Tổng vốn hóa của nhóm doanh nghiệp đang rà soát chỉ chiếm khoảng 2–3% thị trường, trong đó không có nhiều doanh nghiệp lớn có khả năng nằm trong danh mục theo dõi của các quỹ chỉ số quốc tế. Do đó, đây không phải trở ngại quá lớn đối với tiến trình nâng hạng.

Trong khi đó, việc triển khai CCP cần có tiến triển rõ rệt và đủ sớm để MSCI có cơ sở đánh giá. Ở kịch bản cơ sở, Việt Nam có thể cần thêm thời gian để được đưa vào diện xem xét nâng hạng trước khi chính thức nâng hạng.

Quá trình phân bổ vốn sau đó có thể kéo dài thêm 6–12 tháng, đưa toàn bộ lộ trình đến khoảng năm 2030. Nếu CCP được triển khai nhanh ngay từ đầu năm 2027 và Việt Nam đáp ứng đủ điều kiện để MSCI đánh giá sớm, tiến trình nâng hạng có thể rút ngắn khoảng một năm so với kịch bản cơ sở.

Về quy mô dòng vốn, ông Hưng cho rằng nâng hạng theo MSCI có thể mang lại lượng vốn lớn hơn đáng kể so với quá trình nâng hạng theo FTSE.

Theo tính toán giả định của ông, tổng tài sản quản lý (AUM) của các quỹ theo dõi MSCI có thể vượt 2.000 tỷ USD vào thời điểm Việt Nam được nâng hạng.

"Nếu Việt Nam chiếm tỷ trọng 0,5% thì quy mô vốn tương ứng có thể lên tới khoảng 10 tỷ USD", ông Hưng ước tính.

Ông Hưng cho rằng Việt Nam có thể xứng đáng với tỷ trọng cao hơn mức này vào thời điểm đó. Tuy nhiên, ngay cả với giả định trên, quy mô vốn tiềm năng vẫn rất lớn so với thanh khoản thị trường trong nước.

Theo ông, dù giá trị giao dịch bình quân đạt vài tỷ USD mỗi phiên, thị trường vẫn cần lộ trình phù hợp để hấp thụ dòng vốn 10 tỷ USD. Theo ông Hưng, dòng vốn từ các quỹ theo dõi MSCI có thể được phân bổ qua nhiều đợt, tương tự quá trình triển khai nâng hạng theo FTSE.

Ngoài dòng vốn, nâng hạng MSCI còn có thể thúc đẩy sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức. Theo ông Hưng, MSCI có sức ảnh hưởng lớn hơn nhiều so với FTSE do được nhiều quỹ đầu tư quy mô lớn trên thế giới sử dụng làm chỉ số tham chiếu.

Việc đáp ứng các tiêu chí của tổ chức này có thể giúp thị trường Việt Nam tiếp cận nhóm nhà đầu tư quốc tế có quy mô tài sản quản lý lớn hơn.

Đối với SSI, ông Hưng cho rằng quá trình nâng hạng MSCI có thể tác động tích cực đến mảng khách hàng tổ chức từ năm 2028 trở đi trong kịch bản cơ sở.

Ông cho biết SSI đã thiết lập quan hệ với nhiều công ty chứng khoán lớn trên thế giới và xây dựng hệ thống đáp ứng yêu cầu giao dịch của nhà đầu tư tổ chức quốc tế.

Với nhóm khách hàng này, bên cạnh lựa chọn cổ phiếu và quản trị rủi ro, các yêu cầu về tuân thủ và giao dịch cũng rất quan trọng để hoạt động đầu tư vào Việt Nam thuận tiện hơn.

Nâng hạng, lãi suất và tỷ giá hỗ trợ triển vọng dòng vốn

Về triển vọng dòng tiền, ông Phạm Lưu Hưng cho rằng cần phân biệt lượng vốn ban đầu sau khi thị trường được FTSE nâng hạng với dòng vốn trong các giai đoạn tiếp theo.

Theo ông, dòng vốn đầu tiên chủ yếu mang tính khởi động, khi nhà đầu tư nước ngoài làm quen và kiểm chứng khả năng vận hành của thị trường Việt Nam. Quy mô vốn ban đầu có thể chưa lớn và chưa đủ sức lan tỏa để thu hút thêm nhiều dòng tiền quốc tế, nhưng đây là bước cần thiết để nhà đầu tư đánh giá khả năng tiếp cận và thực hiện giao dịch.

"Trong các giai đoạn tiếp theo của năm 2027, khi lượng vốn phân bổ tăng lên và nhà đầu tư quốc tế có thêm cơ sở đánh giá khả năng xử lý giao dịch, dòng vốn ngoại có thể cải thiện", ông Hưng nhận định.

Việc các đợt phân bổ đầu tiên diễn ra thuận lợi cũng có ý nghĩa quan trọng đối với niềm tin của nhà đầu tư, tạo điều kiện thu hút những dòng vốn lớn hơn.

Bên cạnh yếu tố nâng hạng, ông Hưng đề cập khả năng dịch chuyển dòng vốn giữa các thị trường. Những chủ đề đang thu hút sự chú ý của dòng tiền quốc tế, như trí tuệ nhân tạo (AI) hay triển vọng tăng trưởng của Trung Quốc, có thể giảm sức hấp dẫn tương đối trong các giai đoạn tiếp theo.

Khi đó, dòng vốn toàn cầu có thể tìm kiếm thêm cơ hội tại những thị trường khác, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, triển vọng này còn phụ thuộc vào xu hướng phân bổ vốn quốc tế và sức hấp dẫn của thị trường trong nước.

Đối với dòng tiền nội địa, ông Hưng nhận định mặt bằng lãi suất có thể đã đạt đỉnh và có triển vọng giảm trong thời gian tới, dù mức giảm không lớn. Diễn biến này có thể hỗ trợ một phần dòng vốn chuyển sang chứng khoán, nhất là khi định giá cổ phiếu đủ hấp dẫn cho hoạt động đầu tư dài hạn.

Về tỷ giá, ông cho rằng chênh lệch lãi suất giữa VND và USD đang tạo ra một số yếu tố hỗ trợ đồng nội tệ. Trong bối cảnh việc đầu tư vào một số tài sản như vàng, kim cương và tài sản số trở nên khó khăn hơn, nhu cầu nắm giữ USD để đầu tư vào các tài sản này có thể giảm.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp FDI có nguồn thu bằng VND có thể chưa cần chuyển tiền về nước ngay nếu vẫn nhận được mức lợi suất hấp dẫn khi gửi tiền tại Việt Nam. Cùng với sự cải thiện của cán cân thương mại theo quan sát của ông, những yếu tố này có thể góp phần hỗ trợ tỷ giá ổn định trong ngắn hạn.

SCIC có thể trở thành lực mua mới trên thị trường

Bên cạnh triển vọng dòng vốn ngoại, ông Phạm Lưu Hưng cho rằng sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức trong nước cũng là yếu tố cần chú ý, đặc biệt trong bối cảnh tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước.

Theo ông, một số doanh nghiệp đang thực hiện các bước giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước và đã nhận được những chấp thuận cần thiết để triển khai trong năm 2027. Việc này có thể làm tăng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float), qua đó cải thiện thanh khoản và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư.

Tuy nhiên, ông Hưng cho rằng không nên chỉ nhìn nhận quá trình tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước dưới góc độ thoái vốn. Ông lấy ví dụ SCIC, tổ chức có thể đóng vai trò quan trọng hơn trên thị trường vốn trong tương lai.

Theo đó, bên cạnh bán vốn tại những doanh nghiệp mà Nhà nước không cần tiếp tục nắm giữ, SCIC có thể sử dụng nguồn lực để tái đầu tư vào các doanh nghiệp có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế.

Như vậy, quá trình tái cơ cấu vốn nhà nước không chỉ tạo nguồn cung cổ phiếu thông qua thoái vốn mà còn có thể hình thành thêm lực cầu từ các tổ chức đầu tư.

"Chúng ta sẽ có thêm các thành viên thị trường, thêm những người mua, những quỹ lớn trên thị trường, chứ không phải đơn thuần là nhìn vào mỗi hoạt động thoái vốn của doanh nghiệp nhà nước", ông Hưng nói.

Theo ông, sự tham gia của các tổ chức có quy mô vốn lớn có thể là yếu tố đáng chú ý đối với thị trường chứng khoán trong những năm tới. Riêng hoạt động thoái vốn, ông dự báo quy mô trong thời gian tới có thể không quá lớn.

Vì vậy, tác động của quá trình tái cơ cấu cần được nhìn nhận ở cả hai chiều: gia tăng lượng cổ phiếu có thể giao dịch và khả năng xuất hiện thêm các nhà đầu tư tổ chức.

Ngoài SCIC, thị trường cũng có thể ghi nhận sự tham gia nhiều hơn của các quỹ đầu tư trong nước nếu những quy định liên quan đến hoạt động đầu tư được điều chỉnh phù hợp. Sự phát triển của nhóm nhà đầu tư tổ chức nội địa, cùng triển vọng thu hút vốn ngoại từ các đợt nâng hạng, có thể góp phần mở rộng cơ sở nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam.