Chân dung các quỹ ngoại sẽ giao dịch cổ phiếu Việt Nam trong tuần nâng hạng

Theo ước tính của SSI Research, đợt giải ngân đầu tiên của các quỹ mô phỏng các chỉ số toàn cầu thuộc FTSE dự kiến diễn ra ngày 18/9, trước khi cơ cấu mới có hiệu lực từ ngày 21/9.

Nhóm gắn trực tiếp với dòng vốn nâng hạng gồm một số quỹ lớn của Vanguard. Cùng thời điểm, Xtrackers, VanEck, Fubon và CSOP cũng tái cơ cấu danh mục, nhưng theo các bộ chỉ số riêng dành cho thị trường Việt Nam.

Sự khác biệt này quan trọng bởi cùng một cổ phiếu có thể được nhóm quỹ này mua vào nhưng lại được một ETF khác bán ra trong cùng kỳ cơ cấu. 

6 quỹ của Vanguard gắn với dòng vốn nâng hạng

Vanguard được John C. Bogle thành lập tại Mỹ năm 1975, cung cấp quỹ tương hỗ, ETF cùng các sản phẩm đầu tư dành cho khách hàng cá nhân và tổ chức.

Trong danh sách SSI Research theo dõi có 6 quỹ của Vanguard. Chúng không hoàn toàn giống nhau: có ETF niêm yết trên sàn, quỹ tương hỗ và quỹ tín thác dành cho nhà đầu tư tổ chức. Điểm chung là đều tham chiếu các chỉ số toàn cầu của FTSE có thể bổ sung cổ phiếu Việt Nam sau nâng hạng.

Vanguard Total International Stock ETF (VXUS) bắt đầu hoạt động năm 2011. VXUS là chứng chỉ ETF thuộc Vanguard Total International Stock Index Fund và cùng đầu tư vào một danh mục cơ sở với các loại chứng chỉ khác của quỹ.

VXUS được niêm yết trên Nasdaq và giao dịch trong phiên như cổ phiếu. Các loại chứng chỉ quỹ tương hỗ trong cùng quỹ lại giao dịch theo giá trị tài sản ròng được xác định sau khi thị trường đóng cửa.

Quỹ theo FTSE Global All Cap ex US Index, bao phủ cổ phiếu vốn hóa lớn, vừa và nhỏ tại các thị trường phát triển và mới nổi ngoài Mỹ. Tại ngày 31/8/2026, Vanguard Total International Stock Index Fund có tổng tài sản khoảng 665,7 tỷ USD, trong đó hạng ETF VXUS chiếm 164,9 tỷ USD; phần còn lại thuộc các hạng chứng chỉ khác trong cùng cấu trúc.

Một cấu trúc khác cùng theo FTSE Global All Cap ex US Index là Vanguard Institutional Total International Stock Market Index Trust II. Đây là quỹ tín thác dành cho các chương trình hưu trí và tổ chức đủ điều kiện, không niêm yết và không giao dịch liên tục trên sở chứng khoán.

Quỹ theo FTSE Global All Cap ex US Index, qua đó cung cấp khả năng tiếp cận cổ phiếu vốn hóa lớn, vừa và nhỏ tại các thị trường phát triển và mới nổi ngoài Mỹ.

Khác với ETF, sản phẩm này không được niêm yết, không có mã chứng khoán đại chúng và không giao dịch liên tục trên sở chứng khoán. Tính tới ngày 31/8, quy mô của quỹ đạt khoảng 339,9 tỷ USD.

Ở nhóm tập trung vào thị trường mới nổi, Vanguard FTSE Emerging Markets ETF (VWO) bắt đầu hoạt động từ năm 2005. Quỹ tham chiếu FTSE Emerging Markets All Cap China A Inclusion Index, bao gồm cổ phiếu vốn hóa lớn, vừa và nhỏ tại các thị trường mới nổi.

Chỉ số này còn đưa một phần cổ phiếu hạng A Trung Quốc vào danh mục theo tỷ trọng do FTSE Russell xác định. Đây là nhóm cổ phiếu niêm yết tại Trung Quốc đại lục và chủ yếu giao dịch bằng nhân dân tệ. 

Tại ngày 31/8/2026, Vanguard Emerging Markets Stock Index Fund có tổng tài sản khoảng 168,5 tỷ USD, trong đó hạng chứng chỉ ETF VWO chiếm khoảng 127,3 tỷ USD.

Bên cạnh đó, Vanguard FTSE All-World ex-US Index Fund đầu tư chủ yếu vào cổ phiếu vốn hóa lớn và vừa tại các thị trường ngoài Mỹ.

VFWAX là một loại chứng chỉ quỹ tương hỗ của quỹ này, trong khi VEU là loại chứng chỉ ETF cùng thuộc Vanguard FTSE All-World ex-US Index Fund. Nói cách khác, đây không phải hai quỹ hoàn toàn tách biệt mà là các cách tiếp cận khác nhau vào cùng danh mục cơ sở.

Vanguard Total World Stock ETF (VT) có phạm vi rộng hơn khi đầu tư cả thị trường Mỹ và ngoài Mỹ, theo FTSE Global All Cap Index.

Trong khi đó, Vanguard FTSE All-World UCITS ETF được đăng ký tại Ireland và theo FTSE All-World Index.

Quỹ này có hai loại chứng chỉ chính: một loại chi trả thu nhập cho nhà đầu tư, và một loại tái đầu tư phần thu nhập trở lại danh mục. Tại ngày 31/8/2026, tổng tài sản đạt khoảng 85,32 tỷ USD.

4 ETF đã hiện diện trên thị trường Việt Nam

Khác với nhóm Vanguard kể trên, VanEck, Xtrackers, Fubon và CSOP vốn đã đầu tư vào cổ phiếu Việt Nam và cơ cấu danh mục trong cùng thời điểm. Hoạt động này không phát sinh trực tiếp từ việc Việt Nam được FTSE nâng hạng.

Xtrackers Vietnam Swap UCITS ETF do DWS quản lý, thành lập năm 2008 và đăng ký tại Luxembourg.

Quỹ sử dụng phương pháp mô phỏng tổng hợp, tức không nhất thiết trực tiếp mua toàn bộ cổ phiếu trong chỉ số. Thay vào đó, quỹ sử dụng hợp đồng hoán đổi với đối tác để nhận mức sinh lời tương ứng với chỉ số tham chiếu.

Từ ngày 14/10/2025, quỹ thay đổi mục tiêu đầu tư, chuyển chỉ số tham chiếu từ FTSE Vietnam Index sang STOXX Vietnam Total Market Liquid Index và sử dụng tên Xtrackers Vietnam Swap UCITS ETF.

Do đó, Xtrackers hiện không còn trực tiếp đi theo một chỉ số thuộc hệ thống FTSE dùng cho quá trình nâng hạng Việt Nam.

VanEck Vietnam ETF (VNM) được thành lập tháng 8/2009, giao dịch tại Mỹ và do Van Eck Associates Corporation quản lý. VanEck được John van Eck thành lập tại New York năm 1955.

Ban đầu, VNM ETF tham chiếu MVIS Vietnam Index. Từ sau 17/3/2023, quỹ chuyển sang MarketVector Vietnam Local Index. Chỉ số này tập trung vào các doanh nghiệp được thành lập và niêm yết tại Việt Nam, đồng thời áp dụng các tiêu chí về vốn hóa, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và thanh khoản.

VNM ETF đầu tư thụ động nhằm bám sát diễn biến của chỉ số tham chiếu. Tại ngày 11/9/2026, tổng tài sản ròng đạt gần 511 triệu USD.

Tại Đài Loan (Trung Quốc), Fubon FTSE Vietnam ETF do Fubon Asset Management quản lý, thành lập năm 2021 và giao dịch tại thị trường này.

Fubon tham chiếu FTSE Vietnam 30 Index, gồm 30 cổ phiếu Việt Nam đáp ứng các điều kiện về vốn hóa, thanh khoản, tỷ lệ tự do chuyển nhượng và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài. Chứng chỉ được giao dịch bằng đô la Đài Loan. Tại ngày 11/9/2026, quy mô tài sản đạt khoảng 11,03 tỷ TWD.

CSOP FTSE Vietnam 30 ETF do CSOP Asset Management quản lý, bắt đầu giao dịch trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hong Kong ngày 20/9/2022. CSOP được thành lập năm 2008 và hiện quản lý nhiều ETF cùng các sản phẩm đầu tư xuyên biên giới.

CSOP cũng dùng FTSE Vietnam 30 Index làm tham chiếu. Để bám sát rổ chỉ số, CSOP sử dụng phương pháp lấy mẫu đại diện, kết hợp đầu tư trực tiếp vào chứng khoán với các công cụ tổng hợp.

Theo SSI Research, tài sản của CSOP đạt khoảng 5,62 triệu USD tại ngày 30/6.

Cùng một ngày cơ cấu nhưng dòng tiền có thể đi ngược chiều

Việc nhiều quỹ cùng giao dịch quanh ngày 18/9 không đồng nghĩa dòng vốn ngoại sẽ đồng loạt mua vào tất cả cổ phiếu.

Nhóm quỹ Vanguard gắn trực tiếp với việc cổ phiếu Việt Nam được đưa vào các chỉ số FTSE toàn cầu, trong khi VanEck, Xtrackers, Fubon và CSOP tái cân bằng theo các bộ chỉ số riêng.

Vì vậy, một cổ phiếu có thể nhận lực mua từ dòng vốn nâng hạng nhưng đồng thời xuất hiện lực bán từ ETF khác do điều chỉnh tỷ trọng.

VIC là ví dụ điển hình khi các quỹ mô phỏng FTSE GEIS có thể mua vào, nhưng hoạt động giảm tỷ trọng tại Xtrackers và một số ETF khác lại tạo lực bán ở chiều ngược lại.

Do đó, danh sách các quỹ tham gia giao dịch trong tuần nâng hạng nên được nhìn như nhiều dòng vốn khác nhau cùng gặp nhau tại một thời điểm, thay vì một khối tiền ngoại cùng đi theo một hướng.