Cam kết giao dịch ngoại tệ tại các ngân hàng vượt 7 triệu tỷ đồng, phần lớn tập trung ở nghiệp vụ hoán đổi

Cam kết giao dịch hối đoái là khoản mục ngoại bảng ghi nhận giá trị các nghĩa vụ mua, bán ngoại tệ mà ngân hàng đã xác lập với khách hàng hoặc đối tác. Quy mô khoản mục này phản ánh lượng giao dịch ngoại hối mà ngân hàng đang có nghĩa vụ thực hiện theo các thời điểm thanh toán đã thỏa thuận.

Mức tăng cam kết giao dịch hối đoái nằm chủ yếu ở hoán đổi ngoại tệ

Trong nửa đầu năm 2026, quy mô cam kết giao dịch hối đoái tăng mạnh, với phần tăng thêm tập trung gần như toàn bộ ở nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ. 

Đến ngày 30/6/2026, tổng cam kết giao dịch hối đoái tại 30 ngân hàng đạt khoảng 7,023 triệu tỷ đồng, tăng hơn 1,353 triệu tỷ đồng so với cuối năm 2025. Mức tăng tương ứng 23,9% trong 6 tháng. Riêng nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ tăng từ khoảng 5,425 triệu tỷ đồng lên 6,763 triệu tỷ đồng, tức tăng gần 1,338 triệu tỷ đồng, tương đương 24,7%.

Phần tăng thêm tập trung gần như toàn bộ ở nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ. Quy mô khoản mục này tăng từ khoảng 5,425 triệu tỷ đồng lên 6,763 triệu tỷ đồng, tức tăng gần 1,338 triệu tỷ đồng, tương đương 24,7%.

Khoản tăng của hoán đổi ngoại tệ đóng góp khoảng 98,9% mức tăng của toàn bộ cam kết hối đoái trong nửa đầu năm. Đến cuối tháng 6, nghiệp vụ này chiếm khoảng 96,3% tổng cam kết giao dịch hối đoái tại 30 ngân hàng.

Trong khi đó, mua và bán ngoại tệ trực tiếp tăng chậm hơn. Cam kết mua ngoại tệ tăng 3%, từ 125.516 tỷ đồng lên 129.336 tỷ đồng, còn cam kết bán ngoại tệ tăng 9,4%, từ 119.642 tỷ đồng lên 130.875 tỷ đồng.

Sự chênh lệch giữa ba cấu phần cho thấy phần mở rộng của cam kết hối đoái trong nửa đầu năm chủ yếu nằm ở những giao dịch gắn với hai thời điểm thanh toán. Đây cũng là điểm khác biệt đáng chú ý so với việc chỉ mua hoặc bán ngoại tệ tại một thời điểm.

Quy mô cam kết hối đoái đồng thời lớn hơn nhiều so với các khoản mục ngoại bảng khác. Bảo lãnh vay vốn tăng từ khoảng 91.600 tỷ đồng lên 114.100 tỷ đồng, bảo lãnh khác từ 1,144 triệu tỷ đồng lên 1,342 triệu tỷ đồng, cam kết thư tín dụng từ 511.000 tỷ đồng lên gần 630.900 tỷ đồng, còn các cam kết khác tăng từ khoảng 1,106 triệu tỷ đồng lên 1,162 triệu tỷ đồng.

Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh hoạt động thương mại quốc tế tiếp tục mở rộng. Trong sáu tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt 549,69 tỷ USD, tăng 27,1% so với cùng kỳ; xuất khẩu tăng 21%, còn nhập khẩu tăng 33,4%.

Cùng thời gian, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện đạt 13 tỷ USD, tăng 11,2% so với cùng kỳ. Quy mô giao thương và dòng vốn quốc tế lớn hơn kéo theo nhiều khoản thu, chi ngoại tệ phát sinh ở những thời điểm khác nhau, qua đó làm gia tăng nhu cầu cân đối nguồn tiền giữa thời điểm nhận ngoại tệ và thời điểm thực hiện nghĩa vụ thanh toán.

Hoán đổi ngoại tệ hỗ trợ doanh nghiệp cân đối dòng tiền

Nhu cầu sử dụng hoán đổi ngoại tệ phát sinh khi thời điểm doanh nghiệp có ngoại tệ không trùng với thời điểm cần sử dụng nguồn tiền này. Nghiệp vụ hoán đổi cho phép doanh nghiệp xử lý nhu cầu hiện tại, đồng thời chủ động nguồn ngoại tệ cho một thời điểm khác trong tương lai.

Hoán đổi ngoại tệ là giao dịch trong đó hai bên đồng thời xác lập một giao dịch mua và một giao dịch bán cùng số lượng một đồng tiền với một đồng tiền khác. Tỷ giá của hai giao dịch được xác định tại thời điểm thỏa thuận, nhưng ngày thanh toán khác nhau.

Một doanh nghiệp đang có USD nhưng cần đồng Việt Nam để thanh toán trong nước có thể bán USD ở thời điểm hiện tại, đồng thời thỏa thuận mua lại USD vào một ngày xác định trong tương lai. Lượng USD mua lại sau đó có thể được sử dụng cho nhập khẩu hoặc các nghĩa vụ thanh toán khác.

Cấu trúc này giúp doanh nghiệp sử dụng lượng ngoại tệ tạm thời chưa cần đến mà vẫn chủ động nguồn tiền cho giai đoạn sau. Tỷ giá, số tiền và thời điểm thanh toán được xác lập ngay từ đầu, qua đó hỗ trợ quản lý dòng tiền và hạn chế ảnh hưởng của biến động tỷ giá.

Thông tư 02/2021/TT-NHNN quy định giao dịch hoán đổi có thể gồm hai giao dịch giao ngay, hai giao dịch kỳ hạn hoặc kết hợp một giao dịch giao ngay với một giao dịch kỳ hạn. Đối với phần giao dịch kỳ hạn giữa đồng Việt Nam và ngoại tệ, thời hạn tối đa là 365 ngày kể từ ngày giao dịch.

Giao dịch ngoại tệ cũng có thể được thực hiện trực tiếp, qua điện thoại hoặc bằng phương tiện điện tử. Các phương thức này phù hợp với doanh nghiệp thường xuyên phát sinh thanh toán quốc tế hoặc có nguồn thu và nghĩa vụ chi trả bằng nhiều đồng tiền khác nhau.

Hoán đổi ngoại tệ hiện có mặt trong danh mục sản phẩm dành cho khách hàng doanh nghiệp tại nhiều ngân hàng. Techcombank cung cấp sản phẩm phục vụ nhu cầu tận dụng nguồn ngoại tệ tạm thời dư thừa và quản lý dòng tiền; MSB hướng tới doanh nghiệp tạm thời thừa hoặc thiếu ngoại tệ; ACB cung cấp giải pháp cân đối thanh khoản giữa các đồng tiền và hạn chế ảnh hưởng của biến động tỷ giá.

VietinBank cũng triển khai sản phẩm hoán đổi ngoại tệ phục vụ nhu cầu quản lý dòng tiền và các giao dịch quy mô lớn. VPBank và MB duy trì sản phẩm này trong danh mục ngoại hối dành cho doanh nghiệp, gắn với nhu cầu thanh toán quốc tế và quản trị nguồn vốn ngoại tệ.

Giá trị hơn 7 triệu tỷ đồng ghi nhận trên ngoại bảng phản ánh quy mô danh nghĩa của các cam kết giao dịch tại thời điểm cuối tháng 6. Trong giao dịch hoán đổi, ngân hàng đồng thời phát sinh nghĩa vụ mua và bán ngoại tệ tại hai thời điểm khác nhau, nên giá trị danh nghĩa có thể lớn hơn lượng tiền thực tế luân chuyển tại một thời điểm.

Hoạt động này đồng thời nằm trong khuôn khổ quản trị an toàn vốn của ngân hàng. Thông tư 14/2025/TT-NHNN đưa hoạt động phái sinh và ngoại hối vào phạm vi tính toán rủi ro đối tác và rủi ro thị trường, gắn với các yếu tố như giá trị hợp đồng, thời hạn giao dịch, biến động tỷ giá và khả năng thực hiện nghĩa vụ của đối tác.

VietinBank dẫn đầu, hoán đổi chiếm tỷ trọng cao tại nhiều ngân hàng

Cam kết giao dịch hối đoái tập trung đáng kể tại nhóm ngân hàng dẫn đầu. Năm ngân hàng có quy mô lớn nhất nắm gần một nửa tổng giá trị của 30 ngân hàng, trong khi tỷ trọng hoán đổi ở mức cao tại nhiều đơn vị có phát sinh giao dịch.

VietinBank đứng đầu tại ngày 30/6/2026 với khoảng 953.124 tỷ đồng cam kết giao dịch hối đoái. Riêng hoán đổi ngoại tệ đạt hơn 937.000 tỷ đồng, tương đương 98,3% tổng cam kết hối đoái của ngân hàng.

MB đứng thứ hai với 697.042 tỷ đồng, trong đó hoán đổi chiếm 99,7%. Các vị trí tiếp theo lần lượt thuộc về VPBank với 593.445 tỷ đồng, MSB với 576.192 tỷ đồng và Techcombank với 516.531 tỷ đồng.

Năm ngân hàng này cộng lại ghi nhận khoảng 3,34 triệu tỷ đồng cam kết giao dịch hối đoái, tương đương 47,5% tổng quy mô của 30 ngân hàng. Khi tính thêm Vietcombank, BIDV, VIB, OCB và SeABank, 10 ngân hàng đứng đầu đạt khoảng 5,16 triệu tỷ đồng, chiếm 73,5%.

Tỷ trọng hoán đổi cao không chỉ xuất hiện tại những ngân hàng dẫn đầu về giá trị tuyệt đối. Trong 29 ngân hàng có phát sinh cam kết giao dịch hối đoái, 19 ngân hàng ghi nhận tỷ trọng hoán đổi từ 95% trở lên.

MB và Agribank cùng ở mức khoảng 99,7%, VPBank đạt 98,7%, SHB 98,4%, VietinBank 98,3%, HDBank 98,2% và LPBank 98,1%. Tại OCB, Techcombank, MSB và SeABank, tỷ trọng này cũng đều vượt 97%.

Một số ngân hàng có tỷ trọng mua và bán ngoại tệ trực tiếp lớn hơn trong cơ cấu. Tuy vậy, hoán đổi vẫn chiếm khoảng 82,3% tổng cam kết hối đoái tại Eximbank, 85,8% tại ABBank, 87,4% tại Bac A Bank, 89,3% tại KienlongBank và 91,9% tại BVBank.