Ai là chủ của Bảo Tín Minh Châu và đế chế vàng bạc này đang kinh doanh ra sao?

Chiều 25/3, theo ghi nhận lực lượng cảnh sát cơ động đã có mặt tại nhiều cơ sở kinh doanh vàng bạc đá quý của doanh nghiệp này, bao gồm số 15 và 29 Trần Nhân Tông (phường Hai Bà Trưng) và 139 Cầu Giấy (phường Cầu Giấy, Hà Nội).

Các cơ sở này sau đó đã đóng cửa cuốn, tạm dừng giao dịch với khách hàng để lực lượng chức năng mặc sắc phục làm việc bên trong. 

Trong một diễn biến khác, sự kiện này diễn ra trong bối cảnh giá vàng trong nước có những biến động khó lường. Điển hình, trong giai đoạn từ ngày 18/3 đến 23/3, giá vàng miếng đã lao dốc từ mức 183 triệu đồng về còn 166 triệu đồng (tương ứng giảm hơn 9%), có thời điểm chỉ còn hơn 160 triệu đồng/lượng trước khi phục hồi về mức 173,5 triệu đồng. 

Tại các điểm kinh doanh vàng bạc đá quý ở Hà Nội liên tục xuất hiện cảnh người dân xếp hàng chờ mua vàng, một số ít bán ra; người dân chỉ mua được số lượng nhỏ hoặc phải ghi giấy hẹn. 

Vào ngày 25/3, giá vàng nhẫn tại Bảo Tín Minh Châu được niêm yết ở mức 172,5 - 175,5 triệu đồng chiều mua vào và bán ra.

Nguồn gốc và bức tranh tài chính của hệ sinh thái "Bảo Tín"

Trở lại với cái tên Bảo Tín Minh Châu, để hiểu rõ hơn về quy mô của họ, cần nhìn lại lịch sử hình thành của doanh nghiệp này. 

Thương hiệu vàng Bảo Tín đầu tiên được thành lập năm 1989 tại thị trấn Văn Điển, Hà Nội bởi bà Lương Thị Điểm (sinh năm 1936). Theo chia sẻ của bà Điểm với báo giới năm 2013, cơ ngơi này đi lên từ gánh hàng rong bán nước chè, ốc luộc, khoai lang, bún riêu trước cổng chợ Văn Điển. Nhờ sự tin tưởng của người quen nhờ mua bán hộ vàng bạc, bà dần chuyển sang nghiệp kim hoàn.

Bà Điểm có 6 người con, trong đó 5 người theo nghiệp vàng, tạo nên một hệ sinh thái gia tộc ở Hà Nội bao gồm: Bảo Tín Minh Châu, Bảo Tín Mạnh Hải, Bảo Tín Thanh Vân, Bảo Tín Hồng Quân và Bảo Tín Hoàng Long. 

Trong đó, Bảo Tín Minh Châu do ông Vũ Minh Châu (con cả) thành lập năm 1989 (một số hồ sơ ghi nhận năm 1995) là thương hiệu lớn nhất. Ngoài kinh doanh kim hoàn, ông Châu từng là Giám đốc và Người đại diện pháp luật của Công ty TNHH Truyền thông Bảo Minh.

Ông Vũ Minh Châu từng chia sẻ quan điểm quản trị tại Diễn đàn Nhà lãnh đạo Doanh nghiệp: "Những người nhiều tiền, nhiều của mà không tiêu, không chia sẻ với cộng đồng, chỉ để dành trong nhà hoặc gửi ngân hàng là nghèo. Vàng thôi chưa đủ, cuộc sống cần thêm nhiều giá trị khác nữa".

Về mặt quy mô hoạt động, Bảo Tín Minh Châu sở hữu ba cơ sở kinh doanh tại Hà Nội và mạng lưới hơn 200 đại lý chủ yếu ở miền Bắc. Doanh nghiệp này chọn phân khúc kinh doanh vàng bạc làm nguồn thu chủ chốt.

Xét về hiệu quả kinh doanh, nếu quy mô doanh thu hàng năm đưa Bảo Tín Minh Châu đứng thứ 4 thị trường vàng trong nước (sau PNJ, Doji và SJC), thì lợi nhuận ghi nhận lại ở mức khiêm tốn. 

Đơn cử năm 2019, doanh thu của chuỗi đạt 531 tỷ đồng (gấp 2,4 lần năm 2018, quy mô tương đương xấp xỉ 23 triệu USD), nhưng lợi nhuận chỉ ghi nhận 1,2 tỷ đồng. 

Năm trước đó (2018), doanh nghiệp này thậm chí ghi nhận khoản lỗ 4,4 tỷ đồng. Cuối năm 2019, tổng tài sản của Bảo Tín Minh Châu đạt 115 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu là 97 tỷ đồng.

Cơ cấu cổ đông cho thấy sự chi phối tuyệt đối của nhà sáng lập khi ông Vũ Minh Châu nắm giữ khoảng 97% vốn điều lệ. Vị trí Giám đốc kiêm Đại diện pháp luật hiện do bà Phạm Lan Anh đảm nhiệm.

Bức tranh tài chính "doanh thu cao, lợi nhuận mỏng hoặc lỗ" cũng xuất hiện tại các doanh nghiệp cùng gia tộc. Bảo Tín Mạnh Hải (thành lập 1992, do ông Vũ Mạnh Hải quản lý, vốn gần 100 tỷ) ghi nhận doanh thu 104 tỷ đồng vào năm 2019 nhưng nhiều năm không có lãi, như năm 2018 lỗ 465 triệu và 2019 lỗ hơn 1 tỷ đồng. 

Cửa hàng Bảo Tín Thanh Vân (do bà Vũ Thanh Vân làm chủ) ghi nhận doanh thu giảm qua từng năm, chỉ đạt gần 16 tỷ đồng ở số liệu được công bố, với mức lãi tượng trưng 131 triệu đồng năm 2018 trên tổng tài sản 21 tỷ đồng.

Hàng loạt vi phạm và quyết định chuyển hồ sơ sang công an

Trước đó vào ngày 30/5/2025, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã công bố Kết luận thanh tra trong hoạt động kinh doanh vàng của Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu. NHNN đã quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với doanh nghiệp này số tiền 2,64 tỷ đồng.

Thời điểm đó, theo kết luận, Bảo Tín Minh Châu mắc các vi phạm liên quan đến việc chấp hành chế độ báo cáo hoạt động kinh doanh mua, bán vàng miếng; đồng thời có hành vi giao dịch bán vàng với giá cao hơn mức giá niêm yết.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp bị xác định vi phạm trong hoạt động thương mại điện tử và việc sử dụng công nghệ số.

Cụ thể, tại website btmc.vn, công ty không công bố thông tin về vận chuyển, giao nhận; không công bố quy trình tiếp nhận và xử lý khiếu nại; chưa cung cấp cơ chế giải quyết tranh chấp hợp đồng và chưa ban hành chính sách đảm bảo an toàn, bảo vệ dữ liệu cá nhân của người tiêu dùng.

Về mặt kế toán, thời điểm đó cơ quan chức năng kết luận Bảo Tín Minh Châu được xác định đã hạch toán chi phí quà tặng vào giá vốn hàng hóa, dịch vụ mua vào không đúng quy định, làm giảm số thuế giá trị gia tăng phải nộp. 

NHNN cho biết có văn bản chuyển thông tin vụ việc vi phạm về chế độ hóa đơn, chứng từ kế toán, thuế có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự tại doanh nghiệp sang Bộ Công an để tiếp tục xác minh, điều tra và xử lý.

Tới tháng 9/2025, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công thương) ban hành quyết định xử phạt hành chính Bảo Tín Minh Châu mức phạt 200 triệu đồng. 

Nguyên nhân là do doanh nghiệp có hành vi đưa thông tin gây nhầm lẫn cho khách hàng về sản phẩm nhằm thu hút khách hàng của doanh nghiệp khác, vi phạm Điểm a Khoản 5 Điều 45 Luật Cạnh tranh. 

Vấn đề này thực tế đã được Thanh tra NHNN ghi nhận dấu hiệu từ đợt công bố tháng 5/2025. Cơ quan quản lý buộc Bảo Tín Minh Châu phải đăng cải chính công khai trên website btmc.vn, đồng thời ghi nhận doanh nghiệp đã tích cực phối hợp cung cấp tài liệu và có hành động giảm bớt hậu quả vi phạm trong quá trình điều tra.

Trước đó, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chỉ đạo tại Công điện số 165 ngày 16/9/2025, yêu cầu NHNN quản lý chặt chẽ thị trường vàng, tăng cường thanh tra, xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng chính sách, găm hàng, đội giá.