PV: Thưa ông, kinh tế thế giới năm 2026 tiếp tục chịu tác động của địa chính trị, thương mại và làn sóng đầu tư công nghệ, trong khi Việt Nam duy trì tăng trưởng cao. Những chuyển động này mở ra cơ hội và đặt ra yêu cầu gì đối với thị trường vốn Việt Nam?
Tổng Giám đốc Lê Minh Tài: Theo tôi, cơ hội lớn nhất của Việt Nam hiện nay là đón được dòng vốn đang dịch chuyển, để mở rộng năng lực sản xuất, nâng cấp công nghệ và từng bước vươn lên những khâu có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Tuy vậy, môi trường quốc tế vẫn còn nhiều thử thách. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo kinh tế thế giới tăng trưởng khoảng 3,1% trong năm nay và cải thiện nhẹ trong năm tới, nhưng rủi ro từ xung đột địa chính trị, căng thẳng thương mại và lạm phát vẫn hiện hữu. Với một nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam, những biến động ấy tác động khá trực tiếp, thông qua đơn hàng xuất khẩu, giá nguyên liệu đầu vào và dòng vốn quốc tế.
Ở trong nước, các chỉ số vĩ mô khá tích cực: GDP chín tháng tăng trên 9%, vốn FDI thực hiện trong mười tháng đầu năm đạt khoảng 24 tỷ USD. Tuy nhiên, điều tôi quan tâm hơn là chất lượng của dòng vốn: doanh nghiệp Việt Nam tiếp nhận được gì về công nghệ, thị trường và năng lực quản trị. Đó là cách để nguồn lực bên ngoài dần trở thành nội lực của nền kinh tế.
Đối với thị trường vốn, tôi nhìn thấy hai nhu cầu song hành. Doanh nghiệp cần nguồn vốn trung và dài hạn để mở rộng quy mô và nâng cao năng suất. Người dân cần những kênh tích lũy tài sản phù hợp, qua đó có cơ hội đồng hành cùng quá trình tăng trưởng của doanh nghiệp và của nền kinh tế. Vai trò của ngành chứng khoán là kết nối hai nhu cầu này: giúp dòng vốn hướng đến những doanh nghiệp có năng lực sử dụng vốn hiệu quả, và giúp nhà đầu tư tiếp cận những cơ hội đầu tư phù hợp.
PV: Triển vọng tăng trưởng cần đi cùng khả năng tiếp cận vốn với chi phí hợp lý. Diễn biến lãi suất, lạm phát và tỷ giá đang đặt ra yêu cầu gì đối với phân bổ tài sản? Theo ông, liệu có thể kỳ vọng một chu kỳ tiền rẻ tiếp tục hỗ trợ thị trường chứng khoán?
Tổng Giám đốc Lê Minh Tài: Việc mặt bằng lãi suất thấp có được duy trì hay không, theo tôi, còn phụ thuộc vào diễn biến của lạm phát, tỷ giá và cân đối nguồn vốn trong nước. Tôi xin chia sẻ góc nhìn của mình về các yếu tố nền tảng.
Lãi suất thấp chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi lạm phát được kiểm soát và tỷ giá ổn định. Doanh nghiệp cần chi phí vốn hợp lý, trong khi người dân cần đồng tiền giữ được sức mua.
Trên bình diện quốc tế, Ngân hàng Trung ương Mỹ (FED) tiếp tục duy trì lãi suất ở mức cao do lạm phát tại Mỹ chưa hạ nhiệt, nên áp lực đối với tỷ giá và dòng vốn vẫn còn.
Ở trong nước, chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa và công tác điều hành giá đang được phối hợp khá đồng bộ. Ngân hàng Nhà nước công bố triển khai hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn sáu tháng với quy mô tối đa 2 tỷ USD trong đợt này, đồng thời bắt đầu mua ngoại tệ giao ngay định kỳ hằng tuần. Các nghiệp vụ này hỗ trợ thanh khoản tiền đồng cho hệ thống ngân hàng. Cùng với đó, việc giảm thuế đối với xăng và giảm giá điện từ đầu tháng 11 góp phần giảm bớt áp lực chi phí cho doanh nghiệp và người dân.
Đối với thị trường chứng khoán, chi phí vốn thấp có thể là một yếu tố thuận lợi trong ngắn hạn. Về dài hạn, nền tảng của thị trường vẫn là lợi nhuận và dòng tiền của doanh nghiệp.
Với nhà đầu tư, nguyên tắc tôi thường chia sẻ là phân định rõ phần vốn phục vụ nhu cầu ngắn hạn với phần vốn dành cho mục tiêu dài hạn. Cơ cấu rõ ràng sẽ giúp nhà đầu tư kiên định với kế hoạch của mình khi thị trường biến động.
PV: Việc duy trì phương pháp và kỷ luật thường không dễ với người ít thời gian theo dõi thị trường. Kinh nghiệm phát triển dịch vụ đầu tư trên thế giới gợi mở giải pháp gì cho Việt Nam, đặc biệt với những nhà đầu tư trẻ muốn tích sản dài hạn?
Tổng Giám đốc Lê Minh Tài: Tại các thị trường phát triển, quỹ đầu tư và dịch vụ quản lý danh mục chuyên nghiệp đã phổ biến từ lâu. Điểm mới trong những năm gần đây là công nghệ cho phép đưa năng lực quản lý đầu tư này đến với số đông nhà đầu tư, đồng thời cá nhân hóa theo nhu cầu của từng người.
Direct Indexing là một ví dụ tiêu biểu. Với mô hình này, nhà đầu tư trực tiếp sở hữu các cổ phiếu trong một danh mục bám theo chỉ số tham chiếu, và có thể điều chỉnh theo một số tiêu chí riêng. Việc phân bổ và tái cân bằng danh mục được hệ thống thực hiện theo quy trình, còn phương pháp đầu tư do đội ngũ chuyên gia xây dựng và giám sát.
Với thế hệ nhà đầu tư trẻ, tôi cho rằng điều quan trọng trước tiên là một kế hoạch tài chính phù hợp với thu nhập, với thời hạn sử dụng vốn và với khẩu vị rủi ro của bản thân. Lợi thế lớn nhất của người trẻ là thời gian. Việc tích lũy đều đặn và duy trì được trong nhiều năm thường có ý nghĩa hơn so với nỗ lực lựa chọn thời điểm thị trường.
VPS Smart Indexing, gọi tắt là VSI, được chúng tôi phát triển theo cách tiếp cận đó. Khách hàng lựa chọn chiến lược, trực tiếp sở hữu cổ phiếu và có thể bổ sung vốn định kỳ. Danh mục được chuyên gia của VPS phối hợp với công ty quản lý quỹ Saigon Capital xây dựng, với sự hỗ trợ của mô hình định lượng. Sản phẩm hướng đến những khách hàng có nhu cầu tích lũy tài sản lâu dài nhưng không có nhiều thời gian theo dõi thị trường.
PV: Sản phẩm VPS Smart Indexing (VSI) đưa phương thức tích sản có hệ thống đến khách hàng cá nhân. Bước đi này thể hiện lựa chọn chiến lược nào của công ty? Triết lý bình dân hóa dịch vụ đầu tư được phát triển ra sao khi nhu cầu vượt khỏi việc mở tài khoản và giao dịch?
Tổng Giám đốc Lê Minh Tài: Định hướng xuyên suốt của VPS là đưa sản phẩm và dịch vụ đầu tư đến gần hơn với số đông nhà đầu tư. Ở giai đoạn đầu, trọng tâm là giảm rào cản gia nhập thị trường, để việc tham gia đầu tư trở nên thuận tiện hơn và chi phí hợp lý hơn. Đến nay, nhu cầu của khách hàng đã tiến thêm một bước. Điều nhiều nhà đầu tư cá nhân còn thiếu là thời gian và chuyên môn để quản lý danh mục một cách bài bản.
VSI là một bước đi theo định hướng đó. Đội ngũ chuyên gia tập trung vào chiến lược, đánh giá danh mục và quản trị rủi ro. Công nghệ đảm nhận việc phân bổ và duy trì tính nhất quán trong vận hành. Nhờ vậy, những công việc vốn đòi hỏi nhiều thời gian, kiến thức và sự kiên trì trở nên dễ tiếp cận hơn đối với khách hàng cá nhân.
Bên cạnh hệ thống, việc đồng hành cùng khách hàng vẫn là trọng tâm của chúng tôi. Khách hàng cần hiểu chiến lược mình đang theo đuổi, và được hỗ trợ điều chỉnh có căn cứ khi mục tiêu hoặc hoàn cảnh thay đổi. Chúng tôi mong muốn khách hàng ở mọi quy mô tích lũy đều được tiếp cận thông tin minh bạch và phương pháp đầu tư phù hợp.
Quan điểm của chúng tôi là đầu tư công nghệ phải gắn với giá trị sử dụng: khách hàng tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn, đội ngũ chuyên gia có thêm công cụ phân tích và quản trị rủi ro.
PV: Đưa dịch vụ có hàm lượng chuyên môn cao đến đông đảo nhà đầu tư đòi hỏi nền tảng công nghệ tương xứng. VPS đang củng cố năng lực này như thế nào? Trung tâm Data & AI giữ vai trò gì trong quá trình phát triển sản phẩm?
Tổng Giám đốc Lê Minh Tài: Công nghệ là nền tảng trong chiến lược phát triển của VPS từ những ngày đầu tiên. Khi thị trường phát triển và số lượng khách hàng tăng lên, năng lực vận hành của hệ thống là điều kiện để chất lượng dịch vụ được duy trì đồng đều.
Trong định hướng đó, Trung tâm Data & AI được thành lập nhằm hoàn thiện hạ tầng dữ liệu và khai thác nguồn dữ liệu này hiệu quả hơn trong phát triển sản phẩm. Dù mới hình thành, trung tâm đã tham gia sâu vào quá trình xây dựng VSI, là cầu nối giữa năng lực phân tích định lượng và chuyên môn của đội ngũ chuyên gia đầu tư.
Quan điểm của chúng tôi là đầu tư công nghệ phải gắn với giá trị sử dụng: khách hàng tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn, đội ngũ chuyên gia có thêm công cụ phân tích và quản trị rủi ro.
Song song với đó, chúng tôi đặt ra cho mình những tiêu chuẩn chặt chẽ về độ tin cậy của dữ liệu, về việc kiểm chứng mô hình và về an toàn hệ thống. Đây là những yêu cầu cần được rà soát và hoàn thiện thường xuyên.
PV: Khi công nghệ giúp việc đầu tư thuận tiện hơn, chất lượng tư vấn và sự hiểu biết của khách hàng cần được nâng lên tương xứng. VPS làm gì để bảo vệ quyền lợi và giúp nhà đầu tư giữ khả năng tự chủ trước biến động?
Tổng Giám đốc Lê Minh Tài: Tôi cho rằng trách nhiệm đối với khách hàng bắt đầu từ trước khi họ ra quyết định đầu tư. Khách hàng cần được cung cấp đầy đủ thông tin về sản phẩm, về cách thức quản lý tài sản, về chi phí và các rủi ro liên quan.
Có một điểm thường bị nhầm lẫn: tâm lý sẵn sàng chấp nhận rủi ro và khả năng tài chính để chịu rủi ro là hai điều khác nhau. Một nhà đầu tư có thể rất tự tin trước biến động của thị trường, nhưng nếu khoản tiền đầu tư sắp phải dùng cho việc gia đình, mức rủi ro phù hợp với họ sẽ thấp hơn nhiều.
Vì vậy, mục tiêu và thời hạn sử dụng vốn cần được làm rõ ngay từ khi lựa chọn sản phẩm, và được rà soát lại khi thu nhập hoặc hoàn cảnh thay đổi. Điều chỉnh kế hoạch khi có lý do xác đáng cũng là một phần của kỷ luật đầu tư.
Về phía VPS, chúng tôi tiếp tục chia sẻ kiến thức thông qua các báo cáo phân tích, chương trình đào tạo và trao đổi trực tiếp với khách hàng. Mục tiêu là giúp khách hàng hiểu cách phân bổ danh mục, đánh giá thông tin và sử dụng đòn bẩy một cách thận trọng. Với VSI, các nguyên tắc phân bổ và tái cân bằng giúp duy trì tính kỷ luật, còn quyết định lựa chọn chiến lược vẫn thuộc về khách hàng.
Sau cùng, niềm tin của khách hàng được hình thành từ trải nghiệm thực tế. Chúng tôi nỗ lực xây dựng niềm tin ấy qua những việc cụ thể: thông tin minh bạch, hỗ trợ kịp thời và phối hợp cùng khách hàng xử lý khi có vướng mắc.
PV: Xin cảm ơn ông đã dành thời gian trao đổi và chia sẻ nhiều thông tin hữu ích!