Trung Đông - châu Phi: Thị trường giao thương hàng chục tỉ USD nhưng nhiều rủi ro

Nhiều doanh nghiệp phải 'nếm trái đắng'

Tại Hội thảo "Triển vọng hợp tác và phát triển thương mại tại khu vực Trung Đông - Châu Phi" do Bộ Công Thương phối hợp với Trung tâm Hội nhập quốc tế TP HCM tổ chức sáng 21/6 tại TP HCM, bà Lê Hoàng Oanh, Vụ trưởng Vụ Thị trường châu Á – châu Phi, cho biết Trung Đông và châu Phi với khoảng 70 quốc gia là khu vực thị trường có nhiều tiềm năng để Việt Nam đẩy mạnh hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư.

Cụ thể, năm 2018, trao đổi thương mại giữa Việt Nam với châu Phi – Trung Đông đạt 17 tỉ USD. Trong 5 tháng đầu năm 2019, kim ngạch thương mại 2 chiều giữa Việt Nam với châu Phi – Trung Đông đạt khoảng 8,3 tỉ USD. 

Đây là khu vực có nền kinh tế phát triển nhanh với thu nhập bình quân đầu người thuộc hàng cao nhất thế giới, có quốc gia đạt tới hơn 66.000 USD/người/năm nên sức mua và khả năng thanh toán của các khách hàng ở khu vực này ngày càng gia tăng. 

Đặc biệt, do điều kiện tự nhiên không phù hợp cho sản xuất nông nghiệp nên nhu cầu nhập khẩu các mặt hàng nông sản, thực phẩm của khu vực này rất cao. Trung Đông hiện nhập khẩu tới 80% hàng hóa lương thực, thực phẩm, tương đương khoảng 40 tỉ USD/năm và dự báo đến năm 2035 sẽ tăng lên 70 tỉ USD. 

Bà Lê Hoàng Oanh, Vụ trưởng Vụ Thị trường châu Á – châu Phi phát biểu tại Hội thảo "Triển vọng hợp tác và phát triển thương mại tại khu vực Trung Đông - châu Phi" ngày 21/6 tại TP HCM. Ảnh: NH.

Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Minh Phương, Trưởng phòng Tây Á - châu Phi, Vụ Thị trường châu Á - châu Phi, mặc dù là thị trường tiềm năng nhưng khu vực này cũng chứa đựng nhiều rủi ro.

Cụ thể, khi làm ăn với các nước khu vực Trung Đông doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt với một số rào cản như khoảng cách địa lí, phong tục tập quán.

Đáng chú ý, việc giao dịch giữa các doanh nghiệp hai nước thường diễn ra trên mạng, nhiều doanh nghiệp Việt Nam vì tin lời phía đối tác, sẵn sàng chuyển khoản hàng nghìn USD làm tiền đặt cọc mà không qua các bước kiểm tra, thẩm tra cũng như tìm hiểu thông tin doanh nghiệp đối tác.

"Ví dụ khi làm một bộ chứng từ chỉ 1.000 - 2.000 USD, doanh nghiệp thấy không có vấn đề gì và lập tức chuyển. Nhưng sau đó tiền bị mất ngay.

Không chỉ một lần, tiếp theo họ bảo bộ chứng từ cần công nhận bởi một đơn vị khác nên doanh nghiệp phải gửi lại bộ chứng từ và tiền sang. Cứ như vậy lên đến 5.000 - 7.000 USD mới phát hiện bị lừa", bà Phương cho hay.

Một hình thức lừa đảo khác của thị trường này đối với doanh nghiệp nhập khẩu bông là: "Hàng đến cảng mới biết bông không còn, mà chỉ toàn đá với gỗ. Nguyên nhân do chúng ta không có văn phòng đại diện và không kiểm tra hàng trước khi hàng lên cảng", bà Phương chia sẻ.

Cảnh giác, xác minh kĩ đối tác trước khi kinh doanh

Với nhiều trường hợp cụ thể về rủi ro của thị trường tiềm năng châu Phi, bà Nguyễn Minh Phương cho rằng: "Khi làm việc với đối tác châu Phi đặc biệt là Tây Phi, khi hàng lên Tàu chúng ta cần kiểm tra ngay tại cảng. Nếu có điều kiện chúng ta nên lập văn phòng đại diện hoặc thông qua Thương vụ, đại sứ quán của Việt Nam tại các nước thẩm tra đối tác trước khi kinh doanh".

Đại diện Vụ thị trường châu Á – châu Phi cũng khuyến cáo thêm, các doanh nghiệp Việt Nam cần tích cực theo dõi, cập nhật các thông tin thị trường, các chương trình xúc tiến thương mại, cảnh giác và xác minh thật kĩ thông tin về các đối tác tìm hiểu qua mạng.

"Do các quốc gia khu vực này có khả năng thanh khoản cao nên khi các doanh nghiệp Việt Nam làm việc với các đối tác Trung Đông nên tiếp cận trực tiếp làm việc sẽ tránh được nhiều rủi ro", bà Phương cho hay.

Bà Nguyễn Minh Phương, Trưởng phòng Tây Á - châu Phi, Vụ Thị trường châu Á - châu Phi chia sẻ thông tin với doanh nghiệp. Ảnh: NH.

Ngoài ra, các nước khu vực Trung Đông thường theo đạo Hồi nên họ không ăn thịt heo và việc giết thịt cũng phải theo quy trình đặc biệt, đúng theo tiêu chuẩn Halal. 

Do đó, theo bà Phương, khi doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu các mặt hàng thực phẩm vào thị trường này rất cần thiết phải tiếp xúc trực tiếp tại thị trường này, hoặc thuê các công ty tư vấn về thị trường để được hướng dẫn cần phải làm gì, các bước tiến hành ra sao để có thể đưa hàng hóa Việt Nam vào khu vực Trung Đông. 

Theo đó, ông Trần Văn Tân Cương, Giám đốc Công ty Tư vấn phát triển Halal, nhận định tiêu chuẩn Halal là chìa khóa cho các doanh nghiệp Việt Nam vào được thị trường Trung Đông. 

"Chính phủ các nước Hồi giáo luôn yêu cầu tiêu chuẩn này. Hơn thế, trong thời gian tới, thực phẩm Halal và tiêu chuẩn Halal có thể trở thành tiêu chuẩn toàn cầu. Sẽ là cơ hội lớn cho doanh nghiệp Việt Nam nếu đạt theo các tiêu chuẩn này", ông Cương nói.

Để có được tiêu chuẩn Halal, doanh nghiệp sẽ được tiến hành khảo sát tại nhà máy, đào tạo về tiêu chuẩn Halal, xây dựng hệ thống quản lí theo tiêu chuẩn Halal, hướng dẫn áp dụng và hướng đẫn đăng kí, khắc phục sau chứng nhận, đại diện Công ty Tư vấn phát triển Halal thông tin.