Tổng Giám đốc Dragon Capital: Nhà đầu tư Việt đang rời 'casino', coi chứng khoán là kênh phân bổ tài sản

Nhà đầu tư cá nhân dần đầu tư thường xuyên hơn

Ngày 18/9, CTCP Chứng khoán SSI tổ chức sự kiện “Viet Nam Becoming”. Tại phiên thảo luận với chủ đề “Những tập đoàn toàn cầu mới của Việt Nam: Chinh phục niềm tin của các nhà đầu tư quốc tế” (Viet Nam’s New Global Champions: Winning The Confidence Of Global Investors), ông Thomas Nguyen, lãnh đạo phụ trách Investment Banking, Institutional Sales & Trading tại Chứng khoán SSI, cho biết thị trường chứng khoán Việt Nam đang gia tăng nhanh chóng vai trò của nhà đầu tư tổ chức.

Tại SSI, khách hàng tổ chức hiện đóng góp khoảng 30% hoạt động, trong khi nhà đầu tư cá nhân chiếm 70%. Tuy nhiên, theo ông Thomas, tỷ trọng này có thể còn tăng khi sự tham gia của các tổ chức tiếp tục mở rộng.

“Chúng tôi tin rằng thị trường Việt Nam đang được tổ chức hóa và quá trình này sẽ còn tăng tốc. Chúng tôi đang nhìn thấy điều đó ngay trong hoạt động kinh doanh của mình”, ông Thomas nói.

Bên cạnh sự gia tăng của nhà đầu tư tổ chức, SSI cũng ghi nhận sự xuất hiện ngày càng rõ nét của các nhà đầu tư định lượng, hay các quỹ quant.

Theo ông Thomas, Việt Nam có sức hấp dẫn đối với nhóm này, một phần do tỷ trọng giao dịch của nhà đầu tư cá nhân vẫn ở mức cao. Trong hoạt động với khách hàng tổ chức tại SSI, khoảng một nửa hiện có liên quan tới các chiến lược định lượng.

Một đặc điểm khác được ông Thomas đề cập là mức độ tập trung ở một số nhóm cổ phiếu lớn. Ông lấy Vingroup làm ví dụ khi cho biết thường xuyên nhận được quan điểm cho rằng tỷ trọng của nhóm này trên thị trường quá lớn. Tuy nhiên, theo ông, việc vốn tập trung vào những thị trường, doanh nghiệp hoặc nhóm tài sản lớn không phải hiện tượng hiếm gặp.

Từ góc nhìn khác, ông Lê Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Dragon Capital, cho rằng cấu trúc thị trường cũng đang có sự chuyển dịch đáng kể, đặc biệt ở cách nhà đầu tư cá nhân nhìn nhận chứng khoán.

“Trước đây, thị trường chứng khoán giống như một casino đối với nhà đầu tư cá nhân. Nhưng trong ba năm gần đây, chúng tôi thấy nhà đầu tư cá nhân Việt Nam đang chuyển sang đầu tư thường xuyên hơn”, ông Tuấn nói.

Theo Tổng Giám đốc, hiện trung bình mỗi ngày công ty nhận khoảng 500.000 USD dòng tiền từ những khách hàng đầu tư định kỳ.

Sự thay đổi cũng diễn ra ở nhóm khách hàng giàu có. Theo ông Tuấn, trước đây nhiều người giàu tại châu Á nói chung và Việt Nam nói riêng không thực sự tin tưởng các nhà quản lý quỹ, bởi họ có xu hướng tự quyết định cách đầu tư.

Tuy nhiên, trong khoảng hai năm gần đây, Dragon Capital bắt đầu nhận thêm các khoản ủy thác quản lý tài sản từ nhóm khách hàng giàu có trong nước. “Họ bắt đầu coi thị trường chứng khoán là một kênh phân bổ tài sản, không còn là một casino. Với tôi, đó là một thay đổi rất lớn”, ông nói.

Ông Tuấn đồng tình với nhận định rằng khi thành phần tham gia thị trường thay đổi, cách cổ phiếu giao dịch cũng thay đổi theo, qua đó đặt ra yêu cầu thích nghi đối với các nhà quản lý tài sản.

“Làm thế nào để giữ được nguyên tắc của mình nhưng vẫn thích nghi với môi trường? Nói thì dễ, nhưng thích nghi là điều cực kỳ khó”, ông Tuấn chia sẻ.

Theo ông, ngay cả với những nhà đầu tư theo trường phái cơ bản hay đầu tư giá trị, việc giữ nguyên một phương pháp trong mọi điều kiện thị trường cũng có thể trở thành vấn đề. “Nếu bạn giữ nguyên một phong cách đầu tư nhưng thất bại trong ba năm, thì phải có điều gì đó không ổn với phong cách đầu tư ấy”, ông cho hay.

Quỹ hưu trí và xu hướng tái cấu trúc

Một nguồn vốn dài hạn khác được ông Lê Anh Tuấn đề cập là quỹ hưu trí. Ông lấy Ấn Độ làm ví dụ, nơi dòng tiền hưu trí cung cấp khoảng 3 tỷ USD mỗi tháng vào thị trường.

Theo ông Tuấn, tại Việt Nam, các quy định trước đây liên quan tới sản phẩm hưu trí còn tương đối phức tạp, đặc biệt ở vấn đề rút tiền và cơ chế thuế. Tuy nhiên, những thay đổi gần đây về cơ chế đã khiến triển vọng của sản phẩm này trở nên tích cực hơn.

Theo ông Tuấn, quỹ hưu trí có thể trở thành một nguồn vốn đáng chú ý tại Việt Nam trong tương lai. “Tôi nghĩ lĩnh vực này sẽ rất lớn”, ông nhận định.

Từ sự phát triển của các hình thức đầu tư thường xuyên, nhóm khách hàng giàu có và nguồn vốn hưu trí, ông Tuấn cho rằng vai trò của nhà đầu tư tổ chức sẽ tiếp tục gia tăng.

"Trong khoảng 3–4 năm tới, tỷ trọng giao dịch đến từ các tổ chức có thể đạt khoảng 20–25%, trong khi nhà đầu tư cá nhân còn khoảng 70–75%. Đó sẽ là một thay đổi lớn", ông Tuấn nhấn mạnh.

Cùng với sự thay đổi về cơ cấu nhà đầu tư, ngành quản lý tài sản tại Việt Nam cũng có thể bước vào giai đoạn tái cấu trúc. Theo ông Tuấn, hướng đi không nhất thiết nằm ở việc thành lập thêm nhiều công ty quản lý quỹ nhỏ, bởi chi phí vận hành và rào cản gia nhập ngành ngày càng cao.

Ông lấy ví dụ một công ty quản lý khoảng 100 triệu USD tài sản có thể vẫn khó tạo ra lợi nhuận, trong khi quy mô tài sản quản lý có thể phải đạt khoảng 500 triệu USD mới đủ tạo nền tảng để hoạt động hiệu quả về mặt kinh tế.

“Ngành này đang ngày càng khó hơn. Với chi phí và rào cản gia nhập như hiện nay, tôi cho rằng điều sẽ xảy ra là hợp nhất, chứ không phải xuất hiện ngày càng nhiều công ty quản lý quỹ nhỏ”, ông Tuấn nhận định.

Liên quan đến quá trình nâng hạng thị trường và khả năng dòng vốn từ các tổ chức quốc tế lớn chảy vào Việt Nam, ông Lê Anh Tuấn cho rằng không quá tập trung vào việc chính xác bao nhiêu tỷ USD sẽ vào thị trường.

“Tôi không quá quan tâm liệu 2,5 tỷ USD hay 3,5 tỷ USD sẽ chảy vào trong một hay hai năm tới. Điều tôi quan tâm là hạ tầng thị trường sẽ phát triển như thế nào”, ông Tuấn nói.

Theo ông, dòng tiền có thể vào rồi lại ra theo chu kỳ. Vì vậy, tác động bền vững hơn nằm ở việc xây dựng nền tảng đủ tốt để thu hút nhiều loại hình nhà đầu tư và phát triển thêm các sản phẩm đầu tư.

Một trong những yếu tố được ông đề cập là đối tác bù trừ trung tâm (CCP). CCP là một bước tiến cần thiết, nhưng thị trường vẫn cần thêm nhiều sản phẩm. “CCP sẽ giúp ích, nhưng chúng ta cần thêm sản phẩm. Khi có nhiều sản phẩm hơn, tôi có thể cung cấp cho khách hàng nhiều cách tham gia thị trường hơn”, ông nói.

Theo đó, với Dragon Capital, ý nghĩa của quá trình nâng hạng không chỉ nằm ở lượng vốn có thể chảy vào Việt Nam trong ngắn hạn, mà còn ở việc hạ tầng, sản phẩm và chiều sâu của thị trường vốn được phát triển như thế nào.

Ở phần cuối cuộc trao đổi, ông Tuấn cho rằng định giá thấp đang là một yếu tố hỗ trợ thị trường Việt Nam, song mặt bằng lãi suất vẫn là biến số quan trọng.

Ví dụ, khi nhà đầu tư vẫn có thể nhận mức lãi suất tiền gửi khoảng 4,5%/năm, chứng khoán phải cạnh tranh với kênh tiền gửi trong việc thu hút dòng tiền. Vì vậy, thị trường khó có thể chỉ đi lên theo một chiều.

“Dự báo của tôi là thị trường sẽ có biến động. Nhưng với mặt bằng định giá hiện nay, bất kỳ nhịp giảm mạnh nào cũng có thể tạo ra cơ hội mua”, ông Tuấn nói, đồng thời đánh giá nếu vấn đề lãi suất được cải thiện trong khoảng sáu tháng tới, cơ hội đối với thị trường có thể trở nên đáng kể hơn.

Để minh họa ảnh hưởng của lãi suất tới định giá, ông Tuấn đề cập mô hình chiết khấu dòng tiền (DCF). Theo ví dụ ông đưa ra, nếu tỷ lệ chiết khấu giảm từ khoảng 9,5% xuống 6%, mức định giá tính theo mô hình có thể thay đổi rất mạnh, thậm chí tăng gấp đôi trong trường hợp giả định được đưa ra.

Qua phần trao đổi, ông Lê Anh Tuấn nhấn mạnh vai trò của cơ cấu nhà đầu tư, nguồn vốn dài hạn, ngành quản lý tài sản, sản phẩm và hạ tầng thị trường, thay vì chỉ tập trung vào quy mô dòng vốn quốc tế có thể chảy vào sau nâng hạng.