Toàn cảnh ngân hàng 2025: Chạy đua thúc đẩy tín dụng và bài toán đánh đổi rủi ro

Năm 2025 khép lại một nhiệm kỳ đầy biến động, khó khăn, thách thức nhưng cũng là nhiệm kỳ ghi đậm nhiều dấu ấn, nỗ lực, cảm xúc đối diện với những khó khăn chưa từng có với ngành ngân hàng, theo lời tổng kết của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Thị Hồng.

Ngành ngân hàng duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ trong bối cảnh chính sách tiền tệ nới lỏng. Khi nền kinh tế chuẩn bị bước tiếp vào “kỷ nguyên vươn mình”, hệ thống ngân hàng càng khẳng định vai trò then chốt, trở thành kênh dẫn vốn chủ lực giúp hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 8% bất chấp biến động phức tạp của kinh tế toàn cầu.

Tăng trưởng tín dụng cao nhất trong nhiều năm 

Tín dụng có lẽ là điểm sáng lớn nhất của ngành trong năm 2025 khi là nhiệm vụ quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Ngay từ đầu năm, toàn ngành đã đặt mục tiêu tăng tín dụng sớm khi room tín dụng được giao toàn bộ cho các ngân hàng một cách công khai và nhiều biện pháp thúc đẩy tín dụng liên tục được đưa ra.

Nhờ đó, tín dụng tăng tốc mạnh mẽ từ đầu năm, thiết lập mức cao mới và đạt 18,4 triệu tỷ đồng, tăng 17,87% so với đầu năm và tăng 19,41% so với cùng kỳ năm trước (tính đến 24/12/2025). Đây là mức tăng cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Với tốc độ tăng trưởng hiện tại, ông Phạm Chí Quang - Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ NHNN, ước tính con số tăng trưởng tín dụng cả năm 2025 toàn ngành có thể đạt tới 19%.

Xét về cơ cấu tín dụng, cho vay doanh nghiệp vẫn là động lực thúc đẩy mạnh mẽ hơn so với tín dụng cá nhân khi tiêu dùng của người dân tăng trưởng chậm hơn trong năm. Tín dụng cũng được đẩy mạnh vào lĩnh vực bất động sản.

Cùng với đó, dư nợ tín dụng vẫn được dẫn dắt chủ yếu bởi nhóm ngân hàng tư nhân. Theo số liệu tính đến cuối quý III/2025. Dư nợ nhóm ngân hàng quốc doanh chỉ tăng 12% so với đầu năm trong khi nhóm ngân hàng tư nhân ghi nhận tăng 16,7%.

Tăng trưởng tín dụng cao giúp đẩy vốn mạnh mẽ ra nền kinh tế nhưng cũng đưa hệ số tín dụng/GDP tăng lên khoảng 146%, là mức cao nhất trong các nước có thu nhập trung bình thấp như Việt Nam. Nền kinh tế cho thấy sự phụ thuộc ngày càng nhiều vào tín dụng ngân hàng.

Tình trạng này đặt ra vấn đề cấp thiết là cần phát triển mạnh hơn các thị trường vốn khác (trái phiếu, cổ phiếu, tài sản mã hoá,...) để hỗ trợcho tín dụng ngân hàng, đảm bảo an toàn rủi ro cho hệ thống. 

Với mục tiêu tăng trưởng GDP đầy tham vọng khoảng 10% cho năm 2026 đòi hỏi tiếp tục tăng tốc tín dụng. Nhiều tổ chức phân tích dự báo tăng trưởng tín dụng trong các năm sau có thể sẽ đạt 20% hoặc cao hơn.

Lãi suất thấp và áp lực thanh khoản cuối năm

Một trong những yếu tố chính góp phần thúc đẩy tăng trưởng tín dụng năm qua là môi trường lãi suất thấp. NHNN giữ nguyên các mức lãi suất điều hành nhằm tạo điều kiện cho TCTD tiếp cận nguồn vốn với chi phí thấp đồng thời luôn duy trì định hướng giữ lãi suất cho vay ở mức thấp.

Theo số liệu mới nhất của NHNN, đến ngày 30/11/2025, lãi suất cho vay bình quân đối với các giao dịch phát sinh mới của các NHTM ở mức 6,96%/năm, tương đương so với cuối năm 2024.

Thúc đẩy tín dụng cao để hỗ trợ tăng trưởng nhưng vẫn duy trì mặt bằng lãi suất thấp là một bài toán đánh đổi và rất khó thực hiện. Mặc dù vậy ngành ngân hàng đã đạt được điều đó trong gần suốt cả năm 2025.

Tuy nhiên, với tình trạng tốc độ tăng trưởng huy động thấp hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng tín dụng, lãi suất khó lòng duy trì ở mức thấp mãi. Tính đến 24/12, tốc độ tăng trưởng huy động vốn toàn hệ thống đạt 14,11% trong khi tín dụng đã tăng tới 17,87%. Cùng với đó, tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR thuần) của 27 ngân hàng niêm yết đã lên mức cao nhất trong nhiều năm (cuối quý III/2025: 111%).

Trên thực tế, sau khi duy trì ở vùng thấp từ giữa năm 2024 cho đến tháng 9/2025, với mức bình quân lãi suất kỳ hạn 12 tháng đạt 4,8%, lãi suất huy động bắt đầu tăng mạnh từ tháng 10. Bắt đầu từ các ngân hàng tư nhân sau đó lan rộng tới các "ông lớn" ngân hàng quốc doanh.

Áp lực thanh khoản hệ thống tăng cao vào cuối năm khi nhu cầu tín dụng tăng mạnh, thanh khoản trên thị trường 2 cũng trở nên căng thẳng mặc dù NHNN đã liên tục bơm ròng trong 3 tháng gần đây. Lãi suất qua đêm liên ngân hàng cũng chạm mức cao trong nhiều năm, đạt 7,35% vào ngày 3/12/2025.

Trong bối cảnh đó,  NHNN đã điều hành đồng bộ tất cả giải pháp hiện có như bán ngoại tệ, điều tiết trên thị trường mở,... và tìm các giải pháp mới như kênh hoán đổi tiền tệ nhằm đảm bảo thanh khoản hệ thống ngân hàng không bị đứt gãy, thông suốt toàn bộ nhu cầu thanh toán của nền kinh tế. 

"Yếu tố mùa vụ sẽ sớm điều chỉnh trong thời gian tới và các định hướng về điều hành chính sách tiền tệ sẽ được NHNN lưu tâm để đảm bảo thanh khoản hệ thống được giữ vững, duy trì được môi trường ổn định trong nước", đại diện NHNN chia sẻ tại Họp báo ngành cuối năm.

VND tiếp tục mất giá, USD chợ đen chạm đỉnh 27.900 VND

Năm 2025 tiếp tục là năm nhiều biến động ảnh hưởng đến tỷ giá khi bối cảnh kinh tế thế giới nhiều yếu tố bất định, thuế quan, giá vàng tăng sốc,... VND tiếp tục giảm giá so với USD, tuy nhiên, mức mất giá chỉ khiêm tốn khoảng 3,5%. 

Những yếu tố hỗ trợ cho sức mạnh của tiền đồng trong năm qua là sự giảm giá mạnh của đồng USD trên thị trường quốc tế, kinh tế vĩ mô tăng trưởng tốt, NHNN giữ nguyên lãi suất điều hành và áp dụng nhiều biện pháp can thiệp ngoại hối.

"Tỷ giá được NHNN điều hành linh hoạt, phù hợp với điều kiện thị trường, góp phần hấp thu các cú sốc bên ngoài; phối hợp đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ (lãi suất, thanh khoản VND),… nhằm ổn định thị trường ngoại tệ, tỷ giá, qua đó góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát.", báo cáo cuối năm của NHNN nhận định về chính sách tỷ giá năm qua.

Tuy vậy, theo ghi nhận từ Ngân hàng UOB (Singapore), VND là đồng tiền mất giá mạnh thứ hai tại châu Á trong 9 tháng đầu năm 2025, giảm 3,55% so với đồng USD, chỉ thấp hơn mức giảm 3,58% của đồng rupee Ấn Độ và cao hơn một chút so với mức giảm 3,38% của đồng rupiah Indonesia.

Trong những đợt biến động mạnh của tỷ giá, tỷ giá USD trên thị trường chợ đen đã ghi nhận mức cao nhất từ trước tới nay, chạm ngưỡng 27.900 VND/USD vào giữa tháng 11, tương ứng tăng 8,1% so với đầu năm. Chênh lệch giữa thị trường tự do và thị trường ngân hàng cho thấy tâm lý găm giữ ngoại tệ vẫn tồn tại, đặc biệt khi giá vàng tăng cao.

Với dự báo đồng USD sẽ tiếp tục suy yếu, đồng thời nguồn cung USD sẽ dồi dào hơn vào cuối năm nhờ xuất khẩu và kiều hối, nhiều chuyên gia cho rằng mức mất giá của tiền đồng trong năm 2026 sẽ thấp hơn năm trước.

Cải cách thị trường vàng

Vàng - loại hàng hoá có sức "nóng" nhất trong ngăm 2025 có một ảnh hưởng vô cùng lớn tới thị trường tài chính tiền tệ toàn cầu nói chung và Việt Nam nói riêng.

Tính đến cuối tháng 12, giá vàng thế giới lập kỷ lục 4.500 USD/ounce, trong khi vàng miếng trong nước tiến sát mốc 160 triệu đồng/lượng. Như vậy, trong năm 2025 giá vàng thế giới tăng khoảng 70% trong khi vàng trong nước tăng khoảng 77%.

Lý giải nguyên nhân giá vàng tăng mạnh, Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà cho biết chủ yếu do bất ổn chính trị, xung đột quân sự, cạnh tranh chiến lược gia tăng trên phạm vi toàn cầu. Bên cạnh đó, nhiều ngân hàng trung ương và quỹ đầu tư đẩy mạnh mua vào vàng để bổ sung dự trữ ngoại hối cũng là lý do quan trọng khiến giá vàng tăng.

Trong bối cảnh đó, NHNN đã nghiên cứu, đề xuất và Chính phủ ban hành Nghị định số 232 ngày 26/8/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24 ngày 3/4/2012 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, có hiệu lực từ ngày 10/10/2025. 

Nghị định chính thức xóa bỏ cơ chế Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng, xuất khẩu và nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng. Theo đó, các doanh nghiệp và ngân hàng có đủ năng lực sẽ được cấp phép sản xuất vàng miếng. 

Tính đến cuối 2025, NHNN cho biết đã nhận được 9 hồ sơ của các ngân hàng thương mại và doanh nghiệp đủ điều kiện theo quy định để xin cấp giấy phép nhập khẩu vàng, giấy phép sản xuất vàng miếng.

Cùng với các cơ chế mới nói trên, Chính phủ cũng ra chủ trương thành lập sàn giao dịch vàng. Công điện ngày 17/12,Chính phủ yêu cầu NHNN chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các Bộ, cơ quan liên quan khẩn trương nghiên cứu, đánh giá, đề xuất việc thành lập Sàn giao dịch vàng quốc gia.

Trước đó, NHNN cũng đã tổ chức các cuộc họp, làm việc để đưa ra sơ bộlộ trình thí điểm thành lập Sàn giao dịch vàng tại Việt Nam gồm ba giai đoạn. Đồng thời xác định trong thời gian thí điểm chưa thực hiện liên thông sàn giao dịch vàng trong nước với các sàn giao dịch vàng quốc tế.

Cụ thể, trong giai đoạn 1, loại vàng giao dịch là "vàng nguyên liệu nhập khẩu", các thành viên tham gia gồm  các tổ chức cung cấp dịch vụ sàn giao dịch vàng, ngân hàng thanh toán và thành viên giao dịch. Trong giai đoạn này chưa thực hiện lưu ký và kiểm định vàng tập trung.

Giai đoạn 2, loại vàng giao dịch được mở rộng thêm "vàng miếng" và các thành viên của sàn mở rộng.

Giai đoạn 3, loại vàng giao dịch tiếp tục được mở rộng thêm "các loại vàng đang lưu thông trong nước, chứng chỉ vàng, công cụ phái sinh vàng".

Trong hai giai đoạn sau, các cơ quan chức năng sẽ nghiên cứu phối hợp để triển khai việc lưu ký và kiểm định vàng tập trung.

Mặc dù đã có các phương án triển khai, NHNN cho biết đây là một vấn đề rất quan trọngđòi hỏi phải lựa chọn được mô hình phù hợp với điều kiện Việt Nam, bảo đảm hỗ trợ điều hành chính sách tiền tệ và phát triển thị trường vàng.

Đại diện NHNN cho biết cơ quan này cũng đang phối hợp với các bộ ngành để xây dựng đề án với mô hình hoạt động phù hợp, hiệu quả nhất.