Thị trường 'bật đèn xanh' để ông Trump sa thải Chủ tịch Powell?

Thị trường chứng khoán Mỹ đã phát đi tín hiệu đáng chú ý vào ngày 12/1. Sau khi Chủ tịch Fed Jerome Powell xác nhận vào tối hôm trước rằng ông đang bị Bộ Tư pháp điều tra, nhiều chuyên gia cảnh báo các tài sản tài chính Mỹ có thể sẽ bị bán tháo mạnh. 

Tuy nhiên, thực tế lại diễn ra theo hướng hoàn toàn khác. Phải chăng các chuyên gia đã quá bi quan và phán đoán vội vàng? Không hẳn, chỉ mới năm ngoái, khi ông Trump đe dọa sa thải ông Powell, thị trường đã phản ứng rất dữ dội. Vậy điều gì đã thay đổi?

Từ phản đối gay gắt đến thờ ơ đáng ngạc nhiên

Vào ngày 17/4/2025, ông Trump lên mạng xã hội và chỉ trích ông Powell vì không hạ lãi suất đủ nhanh. Điều khiến nhà đầu tư chú ý là tuyên bố của ông Trump: “Nhiệm kỳ của Powell không thể kết thúc sớm hơn nữa”. 

Ngay khi thị trường mở cửa, các chỉ số chứng khoán đồng loạt giảm điểm trong bối cảnh nhà đầu tư lo ngại ông chủ Nhà Trắng sẽ sa thải nhà lãnh đạo Fed. Thị trường chỉ phục hồi phần nào khi ông Trump hứa hẹn về thỏa thuận thương mại với Trung Quốc và Liên minh châu Âu.

Tuy nhiên, đến ngày 21/4/2025, Dow Jones giảm mạnh hơn 900 điểm khi nỗi lo về sự can thiệp của Nhà Trắng vào Fed một lần nữa trở thành tâm điểm sự chú ý. Rất nhanh sau đó, ông Trump phải lên tiếng trấn an rằng ông không có ý định sa thải ông Powell. Có thể coi đây là lần đầu tiên thị trường “bảo vệ” ông Powell. 

Một trường hợp tương tự diễn ra vào giữa năm. Vào ngày 16/7/2025, tờ Bloomberg dẫn lời một quan chức cho biết ông Trump sắp sửa cách chức ông Powell. Một lần nữa, thị trường phản ứng tiêu cực và ông Trump phải nhanh chóng phủ nhận tin đồn.

Dựa vào những diễn biến trên, phản ứng của thị trường sau khi Bộ Tư pháp mở cuộc điều tra đối với ông Powell thật đáng ngạc nhiên.

Kết phiên giao dịch 12/1, chỉ số S&P 500 đã nhích tăng 0,16% lên 6.977 điểm. Chỉ số trung bình công nghiệp Dow Jones đi lên 0,17% và chốt phiên với 49.590 điểm. Chỉ số thiên về công nghệ Nasdaq Composite tiến thêm 0,26% lên 23.734 điểm. 

Theo ông Steve Bannon, cựu chiến lược gia trưởng của Nhà Trắng, việc các nhà đầu tư tỏ ra không mấy lo ngại về cuộc điều tra có thể sẽ khiến ông Trump tin rằng thị trường đang bật đèn xanh để ông sa thải Chủ tịch Fed.

Ông Bannon nhận xét: “Thị trường cổ phiếu và trái phiếu rõ ràng là đang ủng hộ Tổng thống Trump. Vì sao? Vì cách ông ấy điều hành nền kinh tế đã giúp họ giàu có hơn trước”.

Lý do thị trường ngó lơ mối nguy đối với ông Powell

Thay vì nói các nhà đầu tư đang “ủng hộ” ông Trump nhắm mục tiêu vào ông Powell, cách giải thích hợp lý hơn là họ đang tập trung vào triển vọng lợi nhuận trong ngắn hạn.

Ông Jim Lebenthal, chiến lược gia trưởng về thị trường tại Cerity Partners, nói với CNBC: “Việc Chủ tịch Powell bị điều tra có thể sẽ gây tác động dài hạn, không làm thay đổi lãi suất hay lạm phát trong ngắn hạn”.

Trong khi đó, nhà đầu tư có thể sắp đón nhận nhiều thông tin tích cực. Thị trường đang kỳ vọng các báo cáo kết quả kinh doanh trong tuần này sẽ cho thấy những bức tranh lợi nhuận “khá tốt”.

Trong bối cảnh “quá nhiều điều tốt đẹp” sắp diễn ra, nhà đầu tư đang ưu tiên giao dịch cổ phiếu dựa trên triển vọng ngắn hạn, thay vì lo ngại về những rủi ro lâu dài với ngân hàng trung ương. 

Ngoài ra, áp lực chính trị cũng có thể làm tăng khả năng các nhà hoạch định chính sách của Fed hạ lãi suất. Chính sách tiền tệ nới lỏng thường nâng đỡ giá tài sản rủi ro - ít nhất là trong khoảng thời gian ban đầu.

Rủi ro dài hạn

Tuy nhiên, ông William Henagan, nhà nghiên cứu tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, lưu ý: “Có lẽ thị trường chứng khoán không phải một thực thể toàn năng, biết hết mọi thứ, hay luôn hoạt động hiệu quả”.

Việc chứng khoán đi lên không đồng nghĩa với việc thị trường không đối mặt với rắc rối nào. 

Giới chuyên gia cho rằng tính độc lập của Fed là nền tảng quan trọng cho sức mạnh của hệ thống tài chính Mỹ.

Sự can thiệp của ông Trump vào quá trình hoạch định chính sách tiền tệ, dù sớm hay muộn, cũng sẽ gây hậu quả khôn lường cho thị trường và nền kinh tế. Nếu nhà đầu tư phớt lờ mối nguy này, họ có thể đang tự đặt mình vào thế rủi ro lớn trong tương lai. 

Ông Mark Zandi, nhà kinh tế trưởng của Moody’s Analytics, bình luận về cuộc điều tra nhắm vào ông Powell: “Đối với nhà đầu tư và người tiêu dùng, sự kiện này chỉ toàn mang đến rủi ro”.

Các nhà kinh tế nói với CNBC rằng nhiều khả năng mức độ biến động trên thị trường sẽ gia tăng và giá cổ phiếu, trái phiếu cùng những tài sản tài chính khác sẽ đi xuống. Xu hướng này có thể sẽ diễn ra trong dài hạn thay vì chỉ là cú sốc nhất thời.

Nếu kết quả cuộc điều tra bất lợi cho ông Powell, các nhà hoạch định chính sách có thể sẽ khuất phục trước áp lực chính trị và giảm mạnh lãi suất như ý muốn của ông Trump.

Việc này có nguy cơ thổi bùng lạm phát, kéo áp lực giá cả vượt khỏi tầm kiểm soát của ngân hàng trung ương. Khi đó, để khôi phục ổn định giá, Fed có thể buộc phải tăng mạnh lãi suất, gây tổn thương nghiêm trọng cho cả nền kinh tế lẫn các thị trường. 

Lịch sử Mỹ từng chứng kiến kịch bản tương tự trong thập niên 1970. Khi đó, Tổng thống Richard Nixon đã gây áp lực buộc Chủ tịch Fed Arthur Burns giảm lãi suất để kích thích nền kinh tế trước cuộc bầu cử năm 1972. 

Việc Fed mất đi tính độc lập đã mở đường cho lạm phát leo thang, đạt mức đỉnh 15% vào năm 1980. Để dập lạm phát, một nhà lãnh đạo khác của Fed là Chủ tịch Paul Volcker sau đó đã phải tăng lãi suất chuẩn lên gần 20%, gây ra một cuộc suy thoái đau đớn.

Trước mắt, các nhà đầu tư có thể vui mừng trước các số liệu kinh tế tích cực. Nhưng nếu các rủi ro với Fed bị bỏ mặc trong quá lâu, niềm vui trên thị trường khó có thể kéo dài.