Lợi nhuận vẫn tăng, 75% cổ phiếu giảm giá: VCBF chọn gì ở vùng định giá thấp?

Dù lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp vẫn tăng trưởng, phần lớn cổ phiếu trên thị trường lại ghi nhận diễn biến giá kém thuận lợi từ đầu năm 2026.

Theo tài liệu được Công ty TNHH Quản lý Quỹ Vietcombank (VCBF) trình bày ngày 15/10 vừa qua, có 301/401 cổ phiếu trong nhóm thống kê giảm giá, tương đương 75%. Mức giảm trung vị đạt 13,2%, trong đó 182 mã giảm trên 15%.

Trong khi đó, tăng trưởng lợi nhuận trung vị của các doanh nghiệp sàn HOSE đạt 18,2% trong quý I và 20,9% trong quý II/2026.

Sự khác biệt giữa diễn biến giá và kết quả kinh doanh cũng được phản ánh qua mặt bằng định giá. Theo số liệu VCBF cập nhật đến đầu tháng 10, P/E của VN-Index ở mức khoảng 11,6 lần, thấp hơn mức bình quân 10 năm là 14,7 lần. Nếu loại trừ VIC, hệ số P/E của chỉ số còn khoảng 9,5 lần, gần vùng thấp nhất trong một thập kỷ.

Ưu tiên doanh nghiệp có tài chính lành mạnh và lợi thế cạnh tranh

Ông Nguyễn Triệu Vinh, Phó Giám đốc Đầu tư kiêm Giám đốc Đầu tư Cổ phiếu VCBF, cho rằng mặt bằng định giá hiện tại tạo cơ hội cho những nhà đầu tư có tầm nhìn dài hạn.

Theo ông, khi các yếu tố bất lợi trong ngắn hạn được giải quyết, những khoản đầu tư vào doanh nghiệp có nền tảng tốt và mức định giá phù hợp có thể mang lại lợi nhuận kỳ vọng.

Trong môi trường chi phí vốn cao, VCBF ưu tiên các doanh nghiệp có sức khỏe tài chính lành mạnh. Đây là nhóm có thể hưởng lợi từ thu nhập tài chính khi lãi suất duy trì ở mức cao, đồng thời có khả năng chống chịu tốt hơn nếu chi phí vốn chưa sớm giảm.

Ngược lại, VCBF chủ động hạn chế đầu tư vào doanh nghiệp có bảng cân đối kế toán yếu, sử dụng nhiều nợ vay hoặc có sản phẩm đầu ra phụ thuộc trực tiếp vào mặt bằng lãi suất.

Bên cạnh yếu tố tài chính, quỹ cũng quan tâm đến những doanh nghiệp hưởng lợi từ các động lực tăng trưởng của nền kinh tế, bao gồm đầu tư công, xuất nhập khẩu và sự phục hồi của ngành du lịch.

Một nhóm khác được VCBF ưu tiên là các doanh nghiệp có lợi thế cạnh tranh đủ mạnh để duy trì và mở rộng thị phần. Ông Vinh dẫn ví dụ MWG, MSN với hệ thống WinCommerce và DGW.

Tuy nhiên, tăng trưởng kinh doanh không phải tiêu chí duy nhất. Theo đại diện VCBF, mức định giá cũng cần đủ hấp dẫn, thấp hơn giá trị nội tại của doanh nghiệp.

Đối với bất động sản, ông Vinh cho rằng đà giảm sâu của giá cổ phiếu có thể mở ra cơ hội đầu tư có chọn lọc. Những doanh nghiệp có thương hiệu, năng lực phát triển dự án và thị giá thấp hơn đáng kể so với giá trị tài sản ròng (NAV) có thể được xem xét.

Quan điểm này không đồng nghĩa VCBF ưu tiên toàn bộ nhóm bất động sản. Trong bối cảnh lãi suất cao, quỹ vẫn thận trọng với các doanh nghiệp có đòn bẩy tài chính lớn và khả năng tiêu thụ sản phẩm phụ thuộc nhiều vào chi phí vay vốn.

Định giá thấp nhưng không cần cố bắt đáy

Trong bối cảnh nhiều cổ phiếu đang giao dịch ở vùng định giá thấp, ông Nguyễn Duy Anh, Giám đốc Quản lý Danh mục Đầu tư VCBF, cho rằng nhà đầu tư có thể cân nhắc chiến lược đầu tư định kỳ (DCA) thay vì tìm cách xác định thời điểm thị trường tạo đáy.

Theo phương pháp này, nhà đầu tư phân bổ một khoản tiền cố định theo từng kỳ thay vì giải ngân toàn bộ vốn cùng lúc. Cách tiếp cận này giúp bình quân giá vốn, hạn chế rủi ro mua tập trung ở vùng giá cao và duy trì kỷ luật trước những biến động ngắn hạn.

Ông Duy Anh cho rằng mặt bằng định giá hiện nay tạo điều kiện để tiếp tục tích lũy tài sản theo kế hoạch dài hạn.

Quan điểm này cũng được ông Duy Anh đặt trong tương quan với các kênh đầu tư khác. Theo ông, giá vàng đã tăng mạnh trong thời gian qua, trong khi việc xác định giá trị hợp lý không dễ dàng và khả năng mua, nắm giữ lượng lớn còn gặp hạn chế. Vì vậy, vàng chủ yếu được nhìn nhận như một công cụ phòng ngừa rủi ro.

Đối với bất động sản, yêu cầu vốn lớn cùng lãi suất vay sử dụng đòn bẩy khoảng 12–13%/năm đang tạo ra những bất lợi nhất định. Nguồn cung dự kiến gia tăng trong 2–3 năm tới cũng khiến ông cho rằng đây chưa phải thời điểm thuận lợi cho hoạt động đầu tư bất động sản thuần túy.

Trong khi đó, VCBF nhận định chứng khoán có thể hưởng lợi khi chu kỳ lãi suất đảo chiều. Theo ông Duy Anh, trong lịch sử, vùng đỉnh của lãi suất tiết kiệm thường xuất hiện gần những giai đoạn thị trường chứng khoán tạo đáy. Vì vậy, giải ngân định kỳ được xem là cách chuẩn bị cho khả năng phục hồi mà không cần dự báo chính xác thời điểm đảo chiều.

Dù vậy, chiến lược đầu tư vẫn cần phù hợp với điều kiện tài chính của từng người. Bà Dương Kim Anh, Giám đốc Đầu tư VCBF, cho rằng không có công thức phân bổ tài sản cố định áp dụng cho tất cả nhà đầu tư, bởi lựa chọn giữa cổ phiếu và trái phiếu còn phụ thuộc vào độ tuổi, mục tiêu tài chính, khả năng chấp nhận rủi ro và thời gian có thể duy trì khoản vốn đầu tư.

Theo bà, những người trẻ, có khả năng chịu biến động cao và chưa cần sử dụng vốn trong 3–5 năm có thể ưu tiên quỹ cổ phiếu. Trong bối cảnh nhiều cổ phiếu đang ở vùng định giá thấp, đây có thể là giai đoạn để cân nhắc tích lũy nếu nhà đầu tư duy trì được tầm nhìn dài hạn.

Ngược lại, với nhà đầu tư trung niên, lớn tuổi hoặc có kế hoạch sử dụng tiền trong khoảng dưới một năm đến ba năm, quỹ trái phiếu được xem là lựa chọn phù hợp hơn nhằm ưu tiên bảo toàn vốn và hạn chế biến động. Những người có khẩu vị rủi ro trung bình có thể lựa chọn danh mục cân bằng giữa cổ phiếu và trái phiếu.

Theo các đại diện VCBF, thay vì tập trung quá nhiều vào biến động ngắn hạn, nhà đầu tư cần xác định rõ thời gian sử dụng vốn, lựa chọn tài sản phù hợp và duy trì kỷ luật giải ngân.