Khối ngoại vẫn có thể bán ròng sau nâng hạng, dòng tiền chủ động mới là ẩn số

Dòng tiền chủ động mới là tâm điểm

Tại hội thảo " Từ nâng hạng đến dòng tiền" mới đây, Thạc sĩ Bùi Thị Loan, Giám đốc Trung tâm Kinh doanh trực tuyến của Chứng khoán Yuanta Việt Nam (YSVN) cho biết việc khối ngoại bán ròng trong thời gian gần đây có thể xuất phát từ hoạt động rút vốn hoặc tái cơ cấu danh mục của các quỹ đầu tư.

Đối với các quỹ chỉ đầu tư vào thị trường cận biên, khi Việt Nam được nâng hạng, những quỹ này có thể bán cổ phiếu và rút vốn khỏi thị trường. Bên cạnh đó, một số ETF cũng có thể bán cổ phiếu khi nhà đầu tư rút chứng chỉ quỹ.

Tuy nhiên, nếu một công ty quản lý quỹ đồng thời quản lý các quỹ đầu tư theo chỉ số thị trường cận biên và thị trường mới nổi, hoạt động chuyển danh mục giữa các quỹ có thể diễn ra. Chẳng hạn, quỹ đầu tư vào thị trường mới nổi có thể mua lại cổ phiếu từ quỹ đang đầu tư tại thị trường cận biên. Khi đó, giao dịch bán vẫn được ghi nhận nhưng lượng vốn thực tế rút khỏi thị trường có thể không quá lớn.

Trong cùng một giai đoạn, thị trường có thể xuất hiện nhiều thông tin và diễn biến trái chiều. Vì vậy, chỉ số vẫn có thể tăng trong khi nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục bán cổ phiếu.

Đối với các quỹ thụ động, bà Loan cho rằng nhóm này sẽ giải ngân theo lộ trình. Trong đợt đầu, các quỹ dự kiến giải ngân khoảng 10% tổng lượng vốn, tương ứng khoảng 239 triệu USD, tức hơn 5.000 tỷ đồng. So với quy mô hiện tại của thị trường chứng khoán Việt Nam, đây không phải con số quá lớn.

Trong khi đó, dòng tiền được thị trường chờ đợi nhiều hơn đến từ các quỹ chủ động. Với nhóm thụ động, quy mô giải ngân có thể được ước tính theo lộ trình. Ngược lại, lượng vốn từ các quỹ chủ động chưa thể xác định do còn phụ thuộc vào khả năng thu hút vốn và nhiều yếu tố khác.

Trong bối cảnh nhiều yếu tố bất định khiến nhà đầu tư toàn cầu thận trọng, các quỹ chủ động có thể chưa giải ngân mạnh. Theo bà Loan, dòng tiền từ nhóm này có thể tập trung nhiều hơn vào năm 2027, khi các yếu tố liên quan trở nên rõ ràng hơn.

Quy mô vốn thực tế còn phụ thuộc vào diễn biến thị trường tại thời điểm giải ngân và khả năng tiếp cận của các quỹ đầu tư đối với thị trường.

Cổ phiếu vào rổ chưa chắc tăng giá

Theo bà Loan, việc một cổ phiếu được thêm vào rổ chỉ số không đồng nghĩa cổ phiếu đó chắc chắn tăng giá. ETF thường giao dịch theo cơ cấu danh mục thay vì dựa trên đánh giá cổ phiếu tốt hay xấu. Hoạt động mua bán của ETF có thể xuất phát từ dòng tiền vào, ra khỏi quỹ hoặc yêu cầu điều chỉnh danh mục trong kỳ tái cơ cấu.

Hoạt động giải ngân của các quỹ mô phỏng chỉ số thuộc FTSE Russell diễn ra cùng thời điểm với đợt tái cơ cấu danh mục của các quỹ Fubon, VanEck và Xtrackers. Do đó, một cổ phiếu có thể được nhóm quỹ này mua vào nhưng đồng thời bị nhóm quỹ khác bán ra. Hoạt động giao dịch đan xen khiến cổ phiếu được dự kiến mua với giá trị lớn chưa chắc tăng giá ngay trong ngày tái cơ cấu.

Bên cạnh đó, các quỹ có thể chuẩn bị nguồn cổ phiếu từ trước. Một số quỹ có thể mua trước, sau đó thực hiện giao dịch sang tay vào ngày tái cơ cấu. Vì vậy, diễn biến giá trong ngày giao dịch chính thức có thể không phản ánh toàn bộ quá trình mua bán của các quỹ.

Việc được thêm vào rổ chỉ số có thể khiến cổ phiếu biến động trong ngắn hạn, khoảng hai đến ba phiên. Tuy nhiên, diễn biến giá trong trung và dài hạn vẫn phụ thuộc vào nội lực của doanh nghiệp.

Những doanh nghiệp có nền tảng tốt có thể tiếp tục nhận sự quan tâm từ các quỹ chủ động, nhà đầu tư cá nhân và tổ chức trong nước sau kỳ cơ cấu. Việc nằm trong danh mục ETF, ngược lại, không bảo đảm cổ phiếu sẽ duy trì đà tăng.

Do đó, bà Loan cho rằng việc lựa chọn cổ phiếu để giao dịch ngắn hạn trong giai đoạn hiện tại tương đối khó, bởi nhà đầu tư không thể biết chắc các quỹ đã chuẩn bị nguồn hàng hoặc thực hiện giao dịch từ trước hay chưa.