Giá dầu chạm mốc 70 USD/thùng, Việt Nam cần tận dụng như thế nào để xây dựng 'lá chắn' cho nền kinh tế?

Sau giai đoạn căng thẳng vì chiến sự tại Trung Đông, giá dầu lần đầu tiên xuống mốc 70 USD/thùng kể từ khi xung đột nổ ra giữa Mỹ - Israel và Iran sau khi hai bên đạt được thỏa thuận ban đầu nhằm chấm dứt xung đột.

Tại thời điểm 7h00 ngày 25/6 (giờ Việt Nam), giá dầu thô Brent ở mức 73,59 USD/thùng trong khi giá dầu WTI của Mỹ là 70 USD/thùng. 

Bảng giá xăng dầu thế giới cập nhật 7h00 ngày 25/6/2026

Lượng dầu thô vận chuyển qua Eo biển Hormuz cũng đã quay trở về mức bình thường. Theo Reuters, khoảng 20 triệu thùng dầu thô đã đi qua eo biển này trong 24 giờ qua, chiếm khoảng 1/5 lượng tiêu thụ toàn cầu. Con số này tương đương với mức ghi nhận trong những ngày gần đây, sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ban đầu nhằm chấm dứt xung đột.

Những thông tin tích cực về giá dầu tạo điều kiện để Việt Nam ổn định thị trường trong nước và giảm tác động tiêu cực từ "cơn sóng" vừa qua. Tuy nhiên, để nâng cao năng lực chống chịu của nền kinh tế, cần chủ động hơn nữa trong việc xây dựng "lá chắn" trước các tác động bên ngoài.

Cơ cấu lại hệ thống phân phối xăng dầu chỉ còn hai cấp

Tại cuộc họp với Bộ Công Thương và một số bộ, ngành chiều 24/6, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, thẳn thắn chỉ ra rằng, tình hình thế giới và khu vực vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất ổn, khó lường, theo Cổng TTĐT Quốc hội.

Trong khi đó, nguồn cung từ các nhà máy lọc dầu trong nước cũng như năng lực dự trữ xăng dầu quốc gia và dự trữ của doanh nghiệp còn hạn chế. Điều này đặt ra yêu cầu phải chủ động hơn trong công tác bảo đảm an ninh năng lượng.

Cùng với việc hoàn thiện khung khổ pháp lý, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng cần tiếp tục nghiên cứu các giải pháp nâng cao năng lực dự trữ xăng dầu, mở rộng hợp tác với các đối tác trong khu vực và xây dựng các phương án dự trữ phù hợp nhằm tăng cường khả năng bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong dài hạn.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho rằng, những phát sinh từ tình hình xung đột tại Trung Đông bộc lộ hạn chế của hệ thống phân phối. Do đó cần tập trung cắt giảm tối đa các khâu trung gian trong hệ thống phân phối xăng dầu.

Bộ Công Thương đề xuất tái cơ cấu hệ thống phân phối xăng dầu theo hướng giảm mạnh các tầng nấc trung gian. Hệ thống phân phối xăng dầu sẽ chỉ còn hai cấp chính: Nhóm thương nhân tạo nguồn (gồm thương nhân sản xuất xăng dầu, thương nhân bao tiêu sản phẩm xăng dầu và thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu); thương nhân phân phối xăng dầu.

"Việc tinh gọn hệ thống phân phối sẽ góp phần giảm chi phí trung gian, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tăng tính minh bạch và khả năng kiểm soát nguồn cung trên thị trường", Thứ trưởng nói.

Ngoài việc giảm bớt khâu trung giản để giảm chi phí, tăng khả năng kiểm soát nguồn cung, vừa qua Bộ Công Thương cũng có cơ chế cho phép Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) tham gia xuất khẩu, nhập khẩu và kinh doanh chuyển khẩu dầu thô, nguyên liệu.

Điều này nhằm để PVN tham gia sâu hơn vào thị trường dầu thô quốc tế, chủ động nguồn nguyên liệu đầu vào cho các nhà máy lọc dầu trong nước, qua đó giảm thiểu rủi ro về nguồn cung khi thị trường năng lượng thế giới biến động.

Trong trường hợp giá xăng dầu thế giới biến động mạnh, cơ quan quản lý có thể kết hợp đồng thời các công cụ như điều chỉnh thuế, phí, chính sách tài chính - tiền tệ, hỗ trợ ngân sách và các biện pháp điều hòa cung cầu để ổn định thị trường trong nước.

'Xây kho dự trữ xăng dầu quốc gia như mua bảo hiểm cho nền kinh tế'

Ngoài việc hoàn thiện cơ chế pháp lý, giảm trung gian để ứng biến khi giá dầu tăng, một trong những giải pháp căn cơ được các chuyên gia nhắc đến là xây dựng chiến lược dự trữ dầu mỏ quy mô lớn.

Bàn thảo về vấn đề này tại Kỳ họp Quốc hội tháng 4 vừa qua, ông Đặng Ngọc Huy, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác Đại biểu của Quốc hội, nhấn mạnh hiện mức dự trữ xăng dầu quốc gia chỉ đáp ứng được khoảng 7-10 ngày sử dụng và tối đa 30 ngày nếu cộng cả dự trữ thương mại của doanh nghiệp.

"Chúng ta không thể vận hành một nền kinh tế 514 tỷ USD, đứng thứ 32 thế giới với một bình năng lượng luôn báo động", ông Huy nói.

Đại biểu Quốc hội cho hay có một số ý kiến nhìn nhận xây kho dự trữ độc lập tốn kém, nhưng ông đánh giá "việc thiếu dự trữ còn đắt hơn rất nhiều lần". Trong đợt khủng hoảng nhiên liệu trên thế giới vừa qua, khi giá xăng dầu thế giới tăng cao, người dân phải xếp hàng nửa tiếng để mua nhiên liệu. Chưa kể, xăng dầu tăng giá cũng ảnh hưởng tới hoạt động vận tải, logistics, tiến độ các công trình trọng điểm quốc gia.

"Xây dựng kho dự trữ chiến lược quốc gia chính là mua bảo hiểm cho nền kinh tế", Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác Đại biểu nói và đề xuất phải hình thành hệ thống kho dự trữ xăng dầu ít nhất 90 ngày.

Quan điểm này cũng được Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Cường đồng tình. Trao đổi với chúng tôi, ông cho rằng, rủi ro năng lượng của nước ta còn lớn hơn các quốc gia khác do vị trí địa lý phụ thuộc trực tiếp vào tuyến vận chuyển qua Biển Đông.

Các báo cáo năng lượng gần đây cho thấy Việt Nam đã chuyển từ nước xuất khẩu ròng sang nhập khẩu ròng sản phẩm dầu và khí, và mức phụ thuộc nhập khẩu dự kiến tiếp tục tăng khi nhu cầu điện, giao thông và công nghiệp tăng nhanh.

Trong bối cảnh đó, điều quan trọng là không chỉ mở rộng dự trữ dầu theo cách truyền thống mà còn áp dụng các mô hình hợp tác quốc tế để giảm chi phí và tăng hiệu quả.

Ngoài việc mỗi quốc gia tự xây dựng kho dự trữ, chuyên gia đề xuất còn có hai cơ chế được nhiều nước sử dụng: “ticket stockpiling” – thuê dự trữ ở nước khác – và “joint stockpiling” – dự trữ chung với các nước xuất khẩu dầu, đặc biệt là các nước Trung Đông.

Trong mô hình dự trữ chung, dầu thuộc sở hữu của nước xuất khẩu nhưng được lưu trữ tại quốc gia nhập khẩu, và nước nhập khẩu có quyền ưu tiên sử dụng khi xảy ra khủng hoảng. Điều này giúp giảm đáng kể chi phí mua dầu ban đầu, vốn là phần tốn kém nhất của việc xây dựng dự trữ.

"Phân tích chi phí – lợi ích trong nghiên cứu cho thấy việc mở rộng dự trữ dầu với Việt Nam là hoàn toàn khả thi về kinh tế", ông nói và cho biết nếu xây dựng dự trữ theo cách truyền thống, chi phí khoảng 8 USD mỗi thùng nhưng nếu kết hợp với cơ chế thuê hoặc dự trữ chung, chi phí có thể giảm xuống còn khoảng 4–6 USD mỗi thùng.

Trong khi giá dầu đang bình ổn như hiện nay, cần chuẩn bị trước để bảo vệ nền kinh tế, tránh được suy giảm sản xuất khi xảy ra gián đoạn nguồn cung, chuyên gia đề xuất.