Các tập đoàn phân bón giảm sản lượng do căng thẳng tại Iran bóp nghẹt nguồn cung lưu huỳnh

Các công ty phân bón trên toàn thế giới đang cắt giảm sản lượng của một trong những loại dưỡng chất thiết yếu nhất cho cây trồng. Nguyên nhân do cuộc xung đột tại Trung Đông đang làm đảo lộn các chuỗi cung ứng, làm gia tăng lo ngại về tình trạng thiếu hụt lương thực trong tương lai, theo Financial Times. 

Sự gián đoạn hoạt động vận tải hàng hải tại Eo biển Hormuz đã giáng đòn mạnh vào nguồn cung lưu huỳnh toàn cầu - nguyên liệu bắt buộc để sản xuất phân lân (phosphate), loại phân bón được sử dụng cho các cây trồng như ngô, đậu nành, lúa và dầu cọ.

Faris Derrij, Giám đốc điều hành của OCP Nutricrops (công ty con của OCP Group - nhà xuất khẩu phân lân lớn nhất thế giới), cho biết: “Tình hình xung quanh eo biển Hormuz ban đầu chỉ là vấn đề về nguyên liệu thô, nhưng hiện đã biến thành một cú sốc nguồn cung phân bón”.

Trước khi cuộc chiến Iran nổ ra vào cuối tháng 2, khoảng 50% lượng lưu huỳnh thương mại trên thế giới được vận chuyển qua eo biển này.

Phốt pho (Phosphorus) là một trong ba chất dinh dưỡng đa lượng chính, bên cạnh nitơ (đạm) và kali.

Thị trường phân lân vốn đã rơi vào tình trạng khan hiếm từ trước cuộc chiến do nhu cầu lưu huỳnh gia tăng trong các ngành công nghiệp khác, chẳng hạn như xử lý kim loại chế tạo pin.

Chris Lawson, Phó Chủ tịch phụ trách mảng thông tin thị trường và định giá tại công ty tư vấn CRU, nhận định: “Tình hình nguồn cung phân lân đang rất ảm đạm. Mọi nguồn cung ứng phân lân lớn đều đang phải chịu áp lực cùng một lúc”.

Mosaic, một tập đoàn có trụ sở tại Mỹ và là một trong những nhà sản xuất phân bón lớn nhất thế giới, đã phải giảm sản lượng phân lân tại Brazil và Mỹ sau khi chi phí lưu huỳnh tăng vọt làm ảnh hưởng đến lợi nhuận của doanh nghiệp.

Tập đoàn OCP cũng giảm sản lượng bằng cách đẩy sớm lịch bảo trì tại một số nhà máy, mặc dù ông Derrij cho biết công ty luôn duy trì "lượng hàng tồn kho chiến lược, đối với cả lưu huỳnh lẫn thành phẩm". Ông nói thêm: “Lượng dự trữ này hiện giúp chúng tôi duy trì khả năng sản xuất cho đến cuối tháng 7 và lâu hơn nữa”.

Để ứng phó với tình trạng nguồn cung bị thắt chặt, Trung Quốc đã đình chỉ xuất khẩu các loại phân lân chủ lực cho đến ít nhất tháng 8.

Các nước nhập khẩu đang chạy đua để đảm bảo nguồn cung trước khi tình hình trở nên tồi tệ hơn. Ấn Độ gần đây đã mở thầu mua 1,6 triệu tấn phân lân. Khối lượng này bao gồm 1,3 triệu tấn phân DAP (diammonium phosphate) - loại phân lân được sử dụng rộng rãi nhất thế giới, đánh dấu lượng đấu thầu kỷ lục đối với một đợt thầu đơn lẻ.

Các nhà sản xuất Arab Saudi, chẳng hạn như Ma’aden và Sabic, đã nỗ lực duy trì dòng chảy xuất khẩu bằng cách vận chuyển sản phẩm bằng xe tải xuyên qua vương quốc này đến các cảng ở Biển Đỏ. Dù vậy, theo số lượng từ CRU, các chuyến hàng từ quốc gia này vẫn bị giảm khoảng một nửa do sự gián đoạn xung quanh eo biển Hormuz.

Christian Wendel, Chủ tịch tập đoàn thương mại phân bón Hexagon Group, cho biết: “Đơn giản là không có lưu huỳnh”. Ông cho biết giá lưu huỳnh, vốn được giao dịch ở mức từ 150 đến 180 USD/tấn vào một năm trước, đã tăng vọt lên tới 850 - 900 USD/tấn, thậm chí một số lô hàng đã chạm ngưỡng gần 1.000 USD.

Willis Thomas, người đứng đầu mảng phân bón tại CRU, nhận định ngay cả khi các nhà sản xuất phân lân gom được lưu huỳnh, bài toán kinh tế “vẫn không hiệu quả khi phải nhập lưu huỳnh với giá quá đắt đỏ”. Ông nói thêm: “Tại Trung Quốc hiện nay, biên lợi nhuận phân lân đang ở mức âm chỉ tính riêng từ các nguyên liệu đầu vào này — và con số đó còn chưa bao gồm chi phí chế biến”.

Sự gián đoạn đối với ngành phân bón ban đầu tập trung vào các sản phẩm đạm được sử dụng rộng rãi như urê và amoniac. Khoảng 30% lượng amoniac thương mại đã đi qua Eo biển Hormuz trước khi cuộc xung đột diễn ra.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng ngay cả khi eo biển này mở cửa trở lại cho nhiều tàu thuyền hơn vào ngày mai, thị trường phân lân vẫn có thể mất nhiều thời gian hơn để phục hồi vì thị trường này tập trung hơn về mặt địa lý và phụ thuộc lớn vào dòng chảy lưu huỳnh từ vùng Vịnh.

Ma-rốc và Tây Sahara là nơi nắm giữ phần lớn trữ lượng đá phosphate của thế giới, vốn được xử lý bằng axit sulfuric để sản xuất phân bón.

Tình trạng khan hiếm đang thúc đẩy xu hướng sản xuất các loại phân bón đòi hỏi ít lưu huỳnh và amoniac hơn, chẳng hạn như lân giàu (triple superphosphate - TSP).

Tập đoàn OCP cho biết họ đã mở rộng sản xuất TSP từ vài năm trước cuộc chiến như một phần trong chiến lược rộng lớn hơn nhằm thúc đẩy các hỗn hợp phân bón tùy chỉnh chuyên biệt.

Doanh nghiệp này cũng đang tìm kiếm các nguồn lưu huỳnh thay thế bao gồm pirit và pyrrhotite, vốn là các phụ phẩm được tạo ra trong quá trình chế biến kim loại.

Chris Vlachopoulos, biên tập viên mảng phân lân tại tập đoàn nghiên cứu hàng hóa ICIS, cảnh báo thị trường phân bón đang bị chia làm hai, khi các nước giàu hơn vẫn có thể đảm bảo được nguồn cung, còn các quốc gia nghèo hơn có nguy cơ bị loại khỏi thị trường do giá cả quá cao.

Ông Vlachopoulos nhận định: “Cách thức vận hành của thị trường từ trước đến nay đang dần bị phá vỡ”. Nông dân, đặc biệt là ở các vùng nông nghiệp nghèo thuộc khu vực châu Phi cận Sahara và Đông Nam Á, đã trì hoãn việc mua hàng hoặc giảm lượng phân lân bón cho cây trồng do giá cao. Tuy nhiên, điều này dẫn đến nguy cơ làm sụt giảm năng suất.

Theo ông Wendel, hệ lụy từ việc này có thể cản trở các vụ mùa và ảnh hưởng xấu đến sản lượng lương thực ngay trong năm tới.