Zing Me có 10 triệu người dùng vẫn thua Facebook, founder VNG rút ra bài học: Đừng cố làm thứ người khổng lồ đang làm tốt

Tính đến tháng 6/2026, Zalo có 81,3 triệu người dùng hoạt động hàng tháng, với hơn 2,2 tỷ tin nhắn được gửi đi mỗi ngày. Mảng Zalo & AI của VNG ghi nhận doanh thu 639 tỷ đồng trong quý II, tăng 63% so với cùng kỳ.

Ở quy mô thị trường, khoảng cách giữa Zalo và Facebook cũng không còn quá lớn về độ phủ. Báo cáo Connected Consumer quý IV/2025 của Decision Lab ghi nhận Facebook có độ thâm nhập 94%, Zalo 89%, tiếp theo là YouTube với 87%. Đặc biệt, Zalo còn vượt YouTube để lọt vào nhóm ba ứng dụng “phải có” của Gen Z.

Nhưng phía sau những con số đó là một bài học bắt đầu từ thất bại.

Thua Facebook để tìm ra cách làm Zalo

Năm 2009, Vương Quang Khải tham gia phát triển Zing Me. Nền tảng này từng đạt 10 triệu người dùng, một con số không nhỏ trong bối cảnh Internet Việt Nam khi đó vẫn còn khá sơ khai. Tuy nhiên, Zing Me cuối cùng hụt hơi trước Facebook và phải đóng cửa.

Nhìn lại thất bại này, nhà sáng lập Zalo cho rằng vấn đề nằm ở một câu hỏi tưởng như đơn giản: Nếu người dùng có thể tiếp cận tất cả sản phẩm trên Internet với mức giá bằng 0, tại sao họ lại chọn một sản phẩm kém hơn?

Bài học ấy khiến ông thay đổi cách nhìn về việc cạnh tranh. “Khi đối mặt với những người khổng lồ quốc tế, việc cố làm một sản phẩm tương tự và tốt hơn là bất khả thi. Cách duy nhất là làm ngược lại, tiến vào những ngách đối thủ không xem trọng, biến chính điểm yếu thành lợi thế”, vị Phó chủ tịch HĐQT VNG chia sẻ trên website Zalo.

Thay vì tìm cách tạo ra một “Facebook phiên bản Việt”, đội ngũ phát triển Zalo lựa chọn một hướng khác: Tập trung làm ra ứng dụng thật đơn giản để bất kỳ ai cũng có thể sử dụng. Trong bối cảnh hạ tầng viễn thông Việt Nam còn non trẻ, nhóm phát triển đặc biệt chú trọng tốc độ và sự ổn định của tin nhắn.

Ngoài ra, nếu Facebook sở hữu lợi thế rất lớn về mạng lưới kết nối toàn cầu, thì Zalo lựa chọn nhấn mạnh vào sự riêng tư, với cách thiết kế để tài khoản và tương tác chủ yếu xoay quanh những người dùng có kết nối với nhau.

Ba giá trị cốt lõi của nền tảng dần hình thành: Đơn giản, tin cậy và riêng tư.

“Nếu làm sản phẩm Zalo trong một bối cảnh khác: ở một đất nước khác, với những nguồn lực khác hoặc ở một thời điểm khác, có lẽ tôi sẽ chọn những giá trị khác. Đó là điều mà người làm sản phẩm cần hiểu. Giá trị sản phẩm không phải là chân lý tuyệt đối. Nó là sự lựa chọn phù hợp với hoàn cảnh”, nhà sáng lập Zalo nhấn mạnh.

Không phải giá trị nào tốt cũng nên đưa vào một sản phẩm

Cũng theo Vương Quang Khải, bài toán khó nhất của người làm sản phẩm không phải lựa chọn giữa cái tốt và cái xấu, mà là lựa chọn giữa hai thứ đều tốt.

Một sản phẩm mạnh hơn có thể đồng nghĩa với việc nó phức tạp hơn. Nhiều tính năng có thể giúp sản phẩm hữu ích hơn, nhưng đồng thời khiến trải nghiệm khó sử dụng. Hiệu quả có thể được cải thiện, nhưng đôi khi phải đánh đổi bằng quyền riêng tư.

“Các giá trị tốt không nhất thiết đứng cùng một phía”, ông nói, đồng thời đưa ra những cặp tính chất mang tính đánh đổi: mạnh mẽ làm mất đơn giản; vui vẻ làm giảm tin cậy; hiệu quả ảnh hưởng riêng tư.

Đây là lý do người đứng đầu trong mảng xây dựng sản phẩm đôi khi phải đưa ra những quyết định không được lòng tất cả mọi người. Với Zalo, có những tính năng được kỹ sư đầu tư rất nhiều thời gian nhưng cuối cùng vẫn bị gỡ bỏ. Có những thành viên tài năng rời đi bởi hướng phát triển họ muốn theo đuổi không được lựa chọn.

“Cá nhân tôi không vui khi chọn cắt bỏ những tính năng liên quan đến hiệu quả công việc, vì chính tôi cũng là người sử dụng những tính năng đó. Nhưng trên hết, tôi phải nghĩ đến hơn 80 triệu người dùng khác”, Vương Quang Khải chia sẻ.

Ông cũng thừa nhận, chỉ trong vài năm gần đây, bản thân mới dần tìm được giải pháp phù hợp thông qua việc tách sản phẩm. Theo đó, người dùng Zalo được chia thành hai tập riêng, phổ thông và kinh doanh, với giao diện ứng dụng khác biệt.

“Khi không còn phải ép nhiều nhu cầu khác nhau cùng tồn tại trong một sản phẩm, các tập người dùng có thể có những bộ giá trị khác nhau và việc quyết định trở nên dễ dàng hơn nhiều”, nhà sáng lập Zalo cho biết.

Người làm sản phẩm phải biết nói “không”

Từ câu chuyện Zing Me và Zalo, Vương Quang Khải cho rằng người trẻ muốn bước vào lĩnh vực phát triển sản phẩm không thể chỉ học qua sách vở. Điều đầu tiên là trải nghiệm. “Giống như việc học nấu ăn, học kiến trúc hay học làm phim, nghề làm sản phẩm không thể học ‘chay’ qua sách vở lý thuyết”, ông nói.

Thứ hai là tư duy phản biện. Khi tìm hiểu các sản phẩm có sẵn trên thị trường, ngoài việc phân tích đối thủ làm gì và như thế nào, người làm sản phẩm cần đặt câu hỏi sâu hơn như "Tại sao họ làm như vậy?". Ông cũng đánh giá những cá nhân thiếu kinh nghiệm thường hăm hở học theo các ý tưởng hay ho từ nhiều nguồn, nhưng lại quên không đánh giá ý tưởng đó có phù hợp với sản phẩm của mình hay không.

Cuối cùng là sự tập trung. Nếu giá trị cốt lõi của sản phẩm là sự đơn giản, người làm sản phẩm phải đủ tập trung để từ chối những thứ có thể khiến sản phẩm trở nên phức tạp hơn.

Vương Quang Khải dẫn lại câu nói nổi tiếng của Steve Jobs : “Deciding what not to do is as important as deciding what to do”  (tạm dịch: Quyết định không nên làm gì cũng quan trọng như quyết định nên làm gì)

Với Vương Quang Khải, nói “No” thậm chí còn khó hơn nói “Yes”. Bởi đồng ý với một ý tưởng hay thường khiến tất cả mọi người vui. Trong khi để tập trung vào giá trị cốt lõi của sản phẩm, nhà phát triển thường phải từ chối những ý tưởng tốt, từ chối những cơ hội tốt và từ chối cả những mong muốn của chính bản thân họ.

Cuối cùng Vương Quang Khải nhắn nhủ tất cả chỉ là góc nhìn và trải nghiệm của cá nhân ông. Chúng phù hợp trong trường hợp Zalo, nhưng chắc chắn không phù hợp cho mọi hoàn cảnh.

Ông chỉ nhấn mạnh rằng tình yêu dành cho sản phẩm là yếu tố quan trọng nhất, vượt lên trên bất kỳ kỹ năng hay quy trình nào. “Những năng lực như đồng cảm người dùng, lựa chọn đánh đổi hay chú ý chi tiết đều quan trọng. Nhưng nếu không yêu sản phẩm của mình, việc thực hành chúng sẽ trở nên vô cùng mệt mỏi. Ngược lại, khi thực sự yêu sản phẩm, mọi việc sẽ diễn ra tự nhiên. Đối với tôi, đó là động lực quan trọng nhất”, nhà sáng lập Zalo khẳng định.