Xăng E10: Bước chuyển xanh và những yêu cầu minh bạch

Đây được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược chuyển dịch năng lượng xanh, giảm phát thải khí nhà kính và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam vào năm 2050.

Theo quy định tại Thông tư 50/2025/TT-BCT, từ ngày 1/6/2026, xăng không chì lưu thông trên thị trường phải được phối trộn ethanol để tạo thành xăng E10 sử dụng cho động cơ xăng trên phạm vi cả nước. Trong khi đó, xăng E5RON92 vẫn tiếp tục được duy trì đến hết năm 2030.

Về việc triển khai đồng loạt xăng E10, bên cạnh sự ủng hộ đối với mục tiêu bảo vệ môi trường, không ít người dân vẫn băn khoăn về khả năng tương thích của nhiên liệu mới với phương tiện đang sử dụng, độ bền động cơ cũng như giá bán trên thị trường.

Kỳ vọng xen lẫn băn khoăn

Tại Hà Nội, nơi có hơn 8 triệu phương tiện giao thông cơ giới, thông tin triển khai xăng E10 được nhiều người quan tâm trong những ngày gần đây.

Anh Nguyễn Đức Thành, tài xế công nghệ tại phường Hoàng Mai cho biết, anh đã từng sử dụng xăng E5 trước đây nên không quá lo lắng khi chuyển sang E10. Điều anh quan tâm hơn là giá bán và mức tiêu hao nhiên liệu. “Nếu giá thấp hơn xăng khoáng và xe chạy ổn định thì tôi sẵn sàng dùng. Nhưng người dân cần được cung cấp đầy đủ thông tin để yên tâm”, anh Thành nói.

Trong khi đó, chị Phạm Thu Hằng, nhân viên văn phòng ở phường Cầu Giấy (Hà Nội), lại bày tỏ sự dè dặt vì chiếc xe máy chị đang sử dụng đã gần 10 năm tuổi. “Tôi nghe nói xăng sinh học có thể ảnh hưởng đến gioăng cao su, hệ thống nhiên liệu của xe cũ. Người dân rất cần hướng dẫn cụ thể xe nào phù hợp, xe nào cần lưu ý”, chị Hằng chia sẻ.

Tâm lý lo ngại của người tiêu dùng chủ yếu xuất phát từ việc trước đây xăng E5 từng gặp khó trong khâu phổ biến do nhiều người nghi ngại chất lượng nhiên liệu sinh học. Tuy nhiên, theo Bộ Công Thương, hiện phần lớn phương tiện lưu thông tại Việt Nam đều tương thích với xăng E10.

Thông tin từ cơ quan quản lý cho biết, nhiều nghiên cứu kỹ thuật và thực tiễn quốc tế cho thấy khoảng 90% phương tiện sử dụng động cơ xăng hiện nay có thể sử dụng E10 mà không cần cải tạo động cơ.

Ông Nguyễn Phú Cường, cư dân phường Long Biên (Hà Nội), cho rằng điều quan trọng nhất là minh bạch thông tin và kiểm soát chất lượng nhiên liệu. “Người dân sẽ chấp nhận nếu thấy rõ lợi ích và có sự bảo đảm từ cơ quan chức năng. Nếu xảy ra tình trạng chất lượng không đồng đều giữa các cây xăng thì rất khó tạo niềm tin”, ông Cường nói.

Nhiều chủ phương tiện tại Hà Nội cũng kỳ vọng việc sử dụng E10 có thể góp phần cải thiện chất lượng không khí vốn đang là vấn đề lớn của Thủ đô. Theo các chuyên gia môi trường, ethanol trong xăng E10 giúp quá trình đốt cháy sạch hơn, giảm phát thải CO và hydrocarbon chưa cháy hết so với xăng khoáng truyền thống.

Theo tính toán của cơ quan quản lý, việc đưa E10 ra thị trường sẽ đi kèm các chính sách điều chỉnh thuế, phí nhằm tạo mức giá hấp dẫn hơn so với xăng khoáng truyền thống. Bộ Công Thương đang đề xuất điều chỉnh thuế bảo vệ môi trường và thuế tiêu thụ đặc biệt để tạo chênh lệch giá khuyến khích người tiêu dùng chuyển đổi sang nhiên liệu sinh học.

Tại Hà Nội, nhiều doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu cho biết đã hoàn tất việc chuyển đổi hệ thống bồn chứa và trụ bơm để sẵn sàng bán E10 từ đầu tháng 6.

Đại diện một doanh nghiệp phân phối xăng dầu lớn tại Hà Nội cho biết khó khăn lớn nhất không nằm ở hạ tầng kỹ thuật mà ở tâm lý thị trường. “Điều cần nhất hiện nay là truyền thông đầy đủ để người dân hiểu E10 không phải loại nhiên liệu mới hoàn toàn. Đây là loại xăng đã được sử dụng rộng rãi ở nhiều quốc gia”, vị này cho biết.

Theo Bộ Công Thương, xăng E10 hiện đã được sử dụng phổ biến tại hơn 60 quốc gia trên thế giới như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan hay Brazil.

Ngăn chặn đầu cơ và gian lận

Lực lượng quản lý thị trường Hà Nội cũng đang xây dựng kế hoạch giám sát chặt chẽ hoạt động kinh doanh xăng dầu khi chuyển sang E10.

Đại diện Chi cục Quản lý thị trường thành phố Hà Nội cho biết, từ ngày 1/6, các đội quản lý thị trường sẽ phối hợp với Sở Công Thương, lực lượng tiêu chuẩn đo lường chất lượng và công an kinh tế để kiểm tra việc thực hiện lộ trình kinh doanh xăng E10 tại các cửa hàng bán lẻ. Trọng tâm kiểm tra sẽ tập trung vào chất lượng nhiên liệu, niêm yết giá, nguồn cung, hành vi găm hàng hoặc bán không đúng chủng loại theo quy định.

Theo chỉ đạo của Sở Công Thương, lực lượng chức năng sẽ xử lý nghiêm các trường hợp cố tình kinh doanh sai chủng loại, đầu cơ hoặc tự ý ngừng bán gây gián đoạn nguồn cung trên thị trường.

Đại diện quản lý thị trường Hà Nội nhấn mạnh, quá trình chuyển đổi sang E10 cần được triển khai đồng bộ để tránh tình trạng lợi dụng thời điểm thay đổi chính sách nhằm trục lợi. “Việc kiểm tra sẽ được thực hiện thường xuyên nhằm bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng và ổn định thị trường xăng dầu”, đại diện lực lượng quản lý thị trường cho biết.

Ngoài ra các cơ quan chức năng cũng khuyến cáo người dân nên lựa chọn đổ xăng tại các cửa hàng uy tín, không tích trữ nhiên liệu và theo dõi thông tin chính thức từ cơ quan quản lý.

Theo các chuyên gia năng lượng, việc triển khai E10 là xu hướng tất yếu trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy giảm phát thải và chuyển đổi xanh.

TS. Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế, cho rằng xăng E10 không chỉ mang ý nghĩa môi trường mà còn có tác động tích cực tới an ninh năng lượng quốc gia. “Khi tăng tỷ lệ ethanol trong xăng, Việt Nam có thể giảm một phần phụ thuộc vào xăng khoáng nhập khẩu, đồng thời thúc đẩy sản xuất ethanol trong nước”, ông Long nhận định.

Trong khi đó, các chuyên gia kỹ thuật cho rằng đa số động cơ hiện nay đều có thể sử dụng E10 bình thường nếu nhiên liệu đạt chuẩn chất lượng.

Theo các nghiên cứu quốc tế, ethanol có khả năng tăng chỉ số octane, giúp nhiên liệu cháy hiệu quả hơn. Tuy nhiên, với một số dòng xe quá cũ hoặc hệ thống nhiên liệu xuống cấp, người sử dụng cần kiểm tra định kỳ để tránh hiện tượng ăn mòn vật liệu cao su hoặc cặn bẩn trong bình nhiên liệu bị hòa tan.

PGS.TS Trần Văn Bình, chuyên gia động cơ, cho rằng điều quan trọng là phải bảo đảm chất lượng phối trộn đồng đều trên toàn hệ thống. “Nếu ethanol không đạt tiêu chuẩn hoặc quá trình bảo quản không tốt có thể ảnh hưởng đến chất lượng nhiên liệu. Vì vậy khâu quản lý kỹ thuật cần đặc biệt chặt chẽ”, PGS.TS Trần Văn Bình nhấn mạnh.

Một số chuyên gia cũng lưu ý rằng việc triển khai E10 cần đi kèm chính sách hỗ trợ truyền thông và minh bạch thông tin kỹ thuật để tránh lặp lại tình trạng tiêu thụ chậm như giai đoạn đầu triển khai E5 trước đây.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, lợi ích môi trường từ E10 là khá rõ rệt. Loại nhiên liệu này có thể giúp giảm phát thải khí CO2, giảm bụi mịn và các chất độc hại trong khí thải giao thông, nguồn gây ô nhiễm lớn tại các đô thị như Hà Nội và TP HCM.

Các chuyên gia cũng cho rằng nếu được triển khai bài bản, E10 có thể trở thành bước đệm cho lộ trình sử dụng các loại nhiên liệu sinh học có tỷ lệ ethanol cao hơn trong tương lai như E15 hoặc E20.

Tuy vậy, bài toán lớn nhất hiện nay vẫn là tạo niềm tin cho người tiêu dùng. Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy, giá bán hợp lý, chất lượng ổn định và có sự minh bạch trong quản lý thị trường, nhiên liệu sinh học sẽ được thị trường đón nhận rộng rãi.

Việc xăng E10 chính thức được bán trên toàn quốc từ ngày 1/6 không chỉ là sự thay đổi về một loại nhiên liệu, mà còn phản ánh bước chuyển của chính sách năng lượng theo hướng xanh hơn và bền vững hơn. Trong quá trình chuyển đổi đó, sự đồng thuận của người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý sẽ đóng vai trò quyết định đối với hiệu quả thực thi chính sách.