Vì sao Trung Quốc âm thầm xóa tên gần 1/4 số lượng ngân hàng trên toàn quốc?

Động thái nhằm phòng ngừa rủi ro

Trung Quốc đã giảm gần 25% số lượng ngân hàng trên toàn quốc trong nỗ lực tăng cường giám sát các tổ chức cho vay quy mô nhỏ. Làn sóng hợp nhất diễn ra trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế giảm tốc và nhu cầu tín dụng yếu.

Theo số liệu chính thức của Cơ quan Quản lý Tài chính Quốc gia Trung Quốc (NFRA), hơn 670 tổ chức ngân hàng đã đóng cửa trong năm ngoái, mức cao nhất từ trước đến nay. Gần như tất cả đều hoạt động tại khu vực nông thôn.

Việc đóng cửa này khiến số lượng các tổ chức ngân hàng giảm xuống còn 3.139, tương đương mức giảm 23% trong giai đoạn 2021 - 2025, theo tính toán của của hãng xếp hạng tín nhiệm Fitch dựa trên dữ liệu của NFRA. 

Tình trạng giảm phát, mặt bằng lãi suất thấp và những hệ quả kéo dài từ cuộc khủng hoảng bất động sản đã gây sức ép lên lợi nhuận của ngành ngân hàng.

Ông Jason Bedfod, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Đông Á thuộc Đại học Quốc gia Singapore, cho biết việc hợp nhất các ngân hàng nhằm mục đích "đơn giản hóa quy định" và "loại bỏ nguy cơ xảy ra các sự cố thanh khoản tại các tổ chức quy mô nhỏ”.

Ông cũng nói thêm: “Chúng ta chưa từng chứng kiến làn sóng hợp nhất nào có quy mô lớn đến vậy”.

Fitch đánh giá các ngân hàng nhỏ ở Trung Quốc, chủ yếu tại cấp thành phố và nông thôn, vẫn là “bộ phận yếu nhất của hệ thống”, với chất lượng tài sản kém, cấu trúc nguồn vốn tiềm ẩn rủi ro và cơ chế quản trị còn nhiều lỗ hổng.

Trong bối cảnh đó, sự gia tăng các trường hợp sáp nhập và giải thể - trong đó các khoản nợ cũng được một bên cho vay khác tiếp quản - sẽ giúp các quan chức "đẩy mạnh công tác giám sát".

NFRA chưa hồi yêu cầu bình luận của Financial Times.

Các ngân hàng cấp thành phố và ngân hàng hoạt động tại khu vực nông thôn - vốn thường được phân loại dựa trên cấp quản lý hành chính - hiện chiếm hơn 1/4 tổng tài sản của ngành ngân hàng Trung Quốc.

Mặc dù các tổ chức cho vay tại khu vực nông thôn chiếm phần lớn số vụ đóng cửa ngân hàng gần đây, các ngân hàng cấp thành phố cũng đang chịu sự giám sát chặt chẽ hơn.

Vào tháng 7, chính quyền thành phố Vũ Hán đã tiếp quản Z-Bank khi nhà băng này gặp rắc rối tài chính. Đây là trường hợp đầu tiên kể từ khi Ngân hàng Baoshang ở Nội Mông bị tiếp quản vào năm 2019.

Theo số liệu của Moody’s, Z-Bank có tổng tài sản 124 tỷ nhân dân tệ (18,5 tỷ USD) vào cuối năm 2024. Ngân hàng này sau được sáp nhập vào Hankou Bank, một nhà băng khác có trụ sở tại Vũ Hán.

Moody’s nhận xét trường hợp trên “cho thấy rõ những thách thức mà các tổ chức tài chính khu vực có năng lực yếu hơn đang phải đối mặt”. Hãng cũng dự báo làn sóng sáp nhập sẽ tiếp diễn khi các quan chức tìm cách “xử lý rủi ro” tại những tổ chức tài chính khu vực có quy mô nhỏ và năng lực yếu hơn.

Hai con đường: Chỉ đạo sáp nhập hoặc bơm thêm vốn

Biên lãi ròng  (NIM) - chênh lệch giữa lãi suất tiền gửi và lãi suất cho vay - tại các ngân hàng lớn nhất Trung Quốc đã chịu nhiều áp lực trong những năm gần đây. Liên tiếp vào năm 2025 và 2026, giới chức trách đã bơm hàng chục tỷ USD vốn vào những ngân hàng nhà nước lớn nhất.

Bà Karen Wu, nhà phân tích tại hãng tư vấn tín dụng CrediSights (thuộc Fitch), lưu ý các ngân hàng nhỏ có NIM thấp hơn những ngân hàng lớn, vì vậy nhóm này càng dễ bị tổn thương.

Bà nhận định: "Đối với các ngân hàng nhỏ, việc hợp nhất là điều cần thiết. Các nhà chức trách có hai cách: Hoặc là yêu cầu các ngân hàng lớn sáp nhập các ngân hàng nhỏ, hoặc là chỉ đạo chính quyền địa phương bơm vốn vào các tổ chức này. Cần phải tránh gây ra bất kỳ sự xáo trộn nào đối với thị trường tài chính cũng như niềm tin của người gửi tiền”.

Quá trình tái cơ cấu các ngân hàng nông thôn diễn ra song hành với sự thay đổi trong bối cảnh kinh tế tổng thể của Trung Quốc, mà dấu mốc rõ nét nhất là sự đảo chiều của cơn sốt bất động sản kể từ năm 2021.

Ông Nicholas Zhu, Phó Giám đốc tại Moody’s, cho biết các hộ gia đình Trung Quốc đang nỗ lực giảm đòn bẩy nợ, chủ yếu là qua các khoản vay thế chấp mua nhà. Vì vậy, ngân hàng đang cho vay doanh nghiệp nhiều hơn là hộ gia đình.

Đối với Moody’s, sự thay đổi này là một “nỗi lo”, nhưng họ không đánh giá đây là rủi ro hệ thống cho toàn hệ thống ngân hàng.

Những lo ngại về các ngân hàng khu vực từng được thể hiện rõ qua sự kiện người dân ồ ạt rút tiền khỏi Baoshang Bank ở Nội Mông vào năm 2019. Ông Bedford nhận định đây là một “bước ngoặt mang tính quyết định” đối với ngành ngân hàng Trung Quốc.

Hiện tại, Nội Mông chỉ còn lại 12 ngân hàng - giảm mạnh từ con số hơn 100 trước đây - sau đợt hợp nhất vào năm ngoái dưới sự dẫn dắt của Mongolia Rural Commercial Bank.

Ông cho biết việc hợp nhất sẽ giúp giảm bớt số lượng "các vấn đề về thanh khoản... mà bạn phải lo lắng", đồng thời nói thêm rằng vào những năm 2000, Trung Quốc “chưa bao giờ phải bận tâm về rủi ro thanh khoản".