VDSC: Nâng hạng có thể tạo cú hích thanh khoản trong tháng 9

Theo báo cáo triển vọng thị trường tháng 9 của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), Việt Nam sẽ chính thức bước vào chặng đầu của quá trình chuyển sang nhóm thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9. Đợt giải ngân đầu tiên theo FTSE GEIS tương ứng 10% tỷ trọng mục tiêu, ước khoảng 211,9 triệu USD.

Tổng giá trị dòng vốn thụ động qua bốn đợt được ước khoảng 2,11 tỷ USD, với ba đợt còn lại diễn ra trong năm 2027.

Hơn 200 triệu USD dự kiến vào thị trường ngay đợt đầu

Dòng vốn nâng hạng không phân bổ đều giữa 27 cổ phiếu. Theo ước tính, riêng VIC và VHM chiếm hơn 45% tổng giá trị giải ngân của cả bốn đợt, trong khi top 10 cổ phiếu chiếm khoảng 75% tổng dòng tiền.

Tuy nhiên, nếu đặt lượng vốn dự kiến bên cạnh thanh khoản bình quân của từng mã, mức độ tác động có thể khác đáng kể. Những cổ phiếu như MCH, VCK, VPL, SSB, VNM và BID được đánh giá cần nhiều phiên giao dịch hơn để hấp thụ lượng vốn dự kiến, do thanh khoản thấp hơn so với quy mô dòng tiền vào.

Tuần 14–18/9 được xem là giai đoạn cao điểm tái cơ cấu. Ngoài dòng vốn từ FTSE GEIS, Fubon Vietnam ETF cũng dự kiến điều chỉnh mạnh danh mục, trong khi Xtrackers và VanEck bước vào kỳ rà soát quý riêng.

Ở một số cổ phiếu, các luồng giao dịch có thể cùng hỗ trợ nhau. Nhóm VCB, FPT, VPB, MCH, ACB và VPL được xác định là những mã hưởng lợi từ cả dòng vốn FTSE GEIS và hoạt động cơ cấu của Fubon. Trong đó, MCH và VPL có thanh khoản mỏng hơn nên tác động của giao dịch cơ cấu có thể rõ hơn, còn VCB, VPB và FPT có thanh khoản cao hơn để hấp thụ các lệnh lớn.

Ở chiều ngược lại, không phải cổ phiếu nào thuộc rổ nâng hạng cũng nhận tác động ròng theo cùng một hướng. Báo cáo lưu ý một số mã có thể vừa nhận lực mua từ FTSE GEIS, vừa chịu điều chỉnh tỷ trọng ở ETF khác trong cùng tuần cơ cấu.

Thanh khoản có thể bùng nổ, nhưng VN-Index chưa chắc tăng mạnh

Kinh nghiệm từ một số thị trường từng được FTSE nâng hạng cho thấy tháng có hiệu lực thường là giai đoạn thanh khoản tăng mạnh nhất trong chu kỳ. Khối lượng giao dịch tại các thị trường được khảo sát từng đạt khoảng 1,1–2,7 lần mức bình quân 12 tháng trước đó.

Dù vậy, mức thanh khoản cao không duy trì lâu ở tất cả thị trường. Romania từng đạt 2,7 lần mặt bằng trước nâng hạng nhưng giảm về khoảng 1 lần sau một năm, còn Iceland từ 1,09 lần xuống 0,7 lần.

Trong khi đó, thanh khoản thị trường Việt Nam trong tháng 8 mới bằng khoảng 0,59 lần bình quân 12 tháng trước. Từ dữ liệu này, dư địa tăng giao dịch quanh ngày hiệu lực được đánh giá vẫn còn, và có thể tập trung mạnh vào các phiên cơ cấu.

Diễn biến điểm số lại không cho thấy một quy luật tăng tương tự. Trung vị biến động của các thị trường trong 12 tháng sau ngày hiệu lực là âm 10,5%. Hai trường hợp tăng tiếp là Romania và Kuwait cũng là những thị trường gần như không tăng đáng kể trong 12 tháng trước sự kiện.

Thị trường Việt Nam đã tăng 10,3% trong 11 tháng trước ngày hiệu lực, mức cao nhất trong nhóm so sánh. Vì vậy, kịch bản cơ sở được đưa ra là VN-Index tiếp tục đi ngang quanh thời điểm nâng hạng, sau đó có thể tích cực hơn nếu khối ngoại quay trở lại mua ròng.

Trong trung hạn, vùng dao động của VN-Index được ước khoảng 1.700–1.991 điểm, tương ứng P/E mục tiêu 11,7–13,7 lần. VDSC cũng lưu ý môi trường lợi suất trái phiếu dài hạn toàn cầu ở mức cao có thể hạn chế dư địa mở rộng định giá, trong khi tăng trưởng lợi nhuận và mặt bằng định giá vẫn là các yếu tố hỗ trợ thị trường.

Như vậy, nâng hạng không đồng nghĩa với việc VN-Index phải tăng mạnh ngay sau ngày hiệu lực. Theo các nhà phân tích, tác động dễ quan sát hơn trong tháng 9 có thể nằm ở thanh khoản, hoạt động cơ cấu danh mục và sự phân hóa giữa từng cổ phiếu.